Afganistan’da eğitim krizi: 8 bin okulun binası yok; 3,7 milyon Afgan çocuğu okula gidemiyor

Duvarsız sınıflar, sıra yerinde hasırın üzerinde oturan minik öğrenciler, elverişsiz şartlarda ders anlatan öğretmenler…

Bu manzaralar Afganistan’ın başkenti Kabil’in merkezinde bulunan bir okula ait. Bir anda 800 öğrencinin eğitim aldığı eski harabeden oluşan bir okul.

Hasırın üzerinde ders çalışan, ancak büyük hayalleri olan yüzlerce öğrenci sınırlı imkanlara burada eğitim görüyor.

Afganistan’da 8 bin okulun binası yok

Afganistan’da yaşanan 30 yıllık iç savaş nedeniyle, ülkenin eğitim sistemi büyük hasar gördü.

Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu’nun (UNICEF) verilerine göre, fakirlik ve yetersiz eğitim imkanları nedeniyle ülkede 3,7 milyon Afgan çocuğu okula gidemiyor.

Okula gidemeyenlerin yüzde 60’ını kız öğrenciler oluşturuyor.

Son 20 yılda eğitim alanında ABD ve Batı ülkeler tarafınan yapılan onca yardıma rağmen, ülkede binlerce binasız okul var.

Taliban öncesi Cumhuriyet döneminde 12 yıl içerisinde 18 bin okul binası yapıldığı söyleniyor ancak ülkedeki okulların yüzde 50’sinin binası yok. 

Genç kızların okula gitmelerine izin verilmiyor

Ülkede yönetimin Taliban’ın eline geçmesiyle en çok zarar gören kadınlar ve kız öğrenciler oldu.

Okulların açılışının üstünden 80 gün geçmesine rağmen, okul kapıları ortaokul ve lise kız öğrencilerine açılmadı.

Taliban yönetiminin, ortaokul ve lise kız öğrencilerine okula gitmelerine geçen ay izin vermeleri bekleniyordu, anck kız öğrencilerin bu talepleri gerçekleşmedi.

Bu haliyle, Afganistan dünyada kız öğrencilerinin okutulmasına izin verilmeyen tek ülke olarak biliniyor.

Ayrıca, kızların eğitim hakkının Taliban tarafından çiğnenmesinden kaygı duyduğunu belirten Avrupa İnsan Hakları Komisyonu, bir an önce ortaokul ve lise kız öğrencilerinin derslerinin başlatılması gerektiğini vurguladı. 

“Doktor olmak istiyorum”

Yoksul bir ailede yaşayan ve zor şartlarda okulda eğitim alan 10 yaşındaki Sangar, geleceğe dair büyük hayallerle yaşıyor.

İleride büyük adam olmak ve vatanına hizmet etmek istediğini söyleyen Sangar, şunları söylüyor:

“Ben okulumu seviyorum, burada güzel şeyler öğreniyoruz. Üçüncü sınıfta okuyorum ve sınıf üçüncüsüyüm. İleride doktor olmak istiyorum.”

Afganistan’da 10 milyon öğrencinin 2,5 milyonunu kız öğrenciler oluşturuyor. Afgan kızların yüzde 60’ı ise okula gitmiyor. 

Kızların eğitim ve okuryazarlık oranları, dünya standartlarına göre hala nispeten düşük ve erkeklerin oranlarının oldukça altında olsa da, son Taliban hükümetinin devrilmesinden bu yana hızlı bir şekilde artmıştı.

Taliban yetkilileri, kadınlara yönelik 90’lardaki sert tutumlarını tekrar etmeyeceklerini söylesede, eğitim uzmanları, Taliban’ın bu tutumlarına karşı sessiz kalındığında, Afganistan’ın 20 yıl önceki duruma düşme ihtmalinin yüksek olduğunu söylüyor.

Önde gelen insan hakları aktivistleri, son yirmi yılın en önemli kazanımlarından biri olan kızların okula gidebilme haklarının tehlike altında olduğunu savunuyor.

“Gelecekte bizim kadın öğretmen, doktor ve hatta kadın pilota ihtiyacımız var” 

Kız öğrencilerinin bir an önce ders çalışmalarına izin verilmesi gerektiğine vurgu yapan Aişe Öğretmen, şöyle diyor: 

“İki haftadır erkek öğrencilerin okulları başladı. Ancak ortaokul ve lise kız öğrencilerin okulları daha başlamadı. Kız öğrencilerimizin derslerine devam etmelerine izin verilmesi, kadınların hak ve özgürlüklerine kavuşması anlamına geliyor. Gelecekte bizim kadın öğretmen, kadın doktor ve hatta kadın pilota ihtiyacımız var.”

“Taliban yönetiminden ricamız, kız öğrencilerin derslerine devam etmelerine müsaade etsinler”

Halime öğretmen ise, kız öğrencilerinin okula dönecekleri günü bekliyor. Kız öğrencilerini özlediğini söyleyen Halime öğretmen, şu ifadeleri kullanıyor:

“Taliban yönetiminden ricamız, ortakokul ve lise kız öğrencilerinin derslerine devam etmelerine müsaade etsinler. Toplumun yetişmiş ve eğitim görmüş kadınlara ihtiyacı var. O yüzden kızlarımızın eğitim görmeleri lazım. Biz o eski günleri; kalabalıkları o kadar özlemişiz ki, tekrar o günlere kavuşacağımız anı bekliyoruz.”

“Taliban yetkilileri ve din adamları, kız öğrencilerin derslere başlayabilecekleri konusunda çalışıyor”

Güvenlik sebeplerden dolayı ortaokul ve lise kız öğrencilerinin okula gitmelerine izin çıkmadığnı söyleyen Afganistan Eğitim Bakanlığı’nın medyadan sorumlu başkanı Dr. Nazar Mohammad Erfan, önümüzdeki haftalarda bu problemin çözüleceğini ileri sürdü. 

“Biz okul açılışlarını adım adım gerçekleştiriyoruz. Önce ilkokul öğrencilerinin dersleri başlatıldı. Şu anda Taliban yönetimindeki yetkililer ve din adamları, lise öğrencilerinin derslere başlayabilecekleri konusunda çalışıyorlar. Çalışmalar tamamlanınca, Afgani ve İslami usullere göre orta ve lise kız öğrencilerin dersleri başlamış olacak.”

KAYNAK: INDEPENDENT TÜRKÇE – SOHRAB OMAR