Dêrsim’de eğitim zulme dönüştü

• 2016’da TÜİK’in araştırmasında eğitim alanında ilk sırada yer alan Dêrsim’de bugün okul binalarından öğretmen eksikliğine, ulaşım ve beslenme sorunlarından fiziki yetersizliklere kadar eğitim alanındaki sorunlar her geçen gün büyüyor
• Tüm ilçe ve il merkezindeki bina, ulaşım, öğretmen açığı sorunlarına dair bilgi veren Eğitim-Sen Dêrsim Şube Sekreteri İlhan İlhan Öner, çocukların eşit ve nitelikli eğitime erişemediğine söyleyerek yetkilileri kalıcı çözümler üretmeye çağırdı 

Duygu Kıt

Nüfusu 85 bin olan Dêrsim’de hem ilçelerde hem de il merkezinde eğitim-öğretim döneminde yaşanan sorunlar her yeni dönem katlanarak devam ediyor. 2016’da Türkiye İstatistik Kurumu’nun ilk defa açıkladığı ‘İllerde Yaşam Endeksi’ araştırmasında eğitimde en iyi il Dêrsim olurken, kent şimdi bambaşka bir tablo ile karşı karşıya. Eğitim-öğretim döneminin ilk yarısının tamamlanmak üzere olduğu bu dönemde, öğrenciler eğitim haklarına ulaşmakta ciddi engellerle karşı karşıya kalırken, veliler yetkililerden çözüm talebinde bulunmaya devam ediyorlar. Geçtiğimiz haftalarda Pulur (Ovacık) Şehit Cumhuriyet Savcısı Murat Uzun Ortaokulu öğrencilerinin 3 yıldır geçici binalarda eğitim gördüğü gündeme gelmişti. Velilerin tepki gösterdiği duruma karşı Ovacık Kaymakamlığı tarafından yapılan açıklamada öğrencilerin eğitim-öğretim faaliyetlerine yeni okul binasında devam etmesinin kısa sürede sağlanacağı duyurulmuştu. Açıklamanın üzerinden yaklaşık üç hafta geçmesine karşın çocuklar hâlâ okullarını bekliyor. Pilemûriye (Pülümür), Mazgêrt (Mazgirt), Qisle (Nazımiye), Çemîşgezek ilçelerinin genelinde eğitim hakkına ulaşma konusunda birçok önemli sorun mevcut. Eğitim-Sen Dêrsim Şube Sekreteri İlhan İlhan Öner ile il ve ilçelerdeki mevcut durumla birlikte öğrencilerin sorunlarını ve eğitim hakkı önündeki fiili engelleri konuştuk.

Pilemûriye’de okul sorunu

“Bizim istediğimiz çok açık: Her çocuk, hangi ilçede yaşarsa yaşasın, güvenli bir okulda, eşit koşullarda ve nitelikli bir eğitim alabilmeli” diyerek söze başlayan İlhan Öner, Dêrsim’de eğitimin sorunlarını konuşurken öğrencilerin geleceğini, ailelerinin kaygılarını ve eğitim emekçilerinin koşullarına da dikkat çekti. İlhan Öner kentteki tabloyu şöyle özetledi:

“Ne yazık ki bugün Dêrsim’in hem ilçe merkezlerinde hem de il merkezinde bu temel beklentiyi karşılamaktan uzak bir tabloyla karşı karşıyayız. Pülümür’de lisemiz hâlâ Kültür Merkezi’nde eğitim vermeye çalışıyor. Sınıflar arasındaki ses yalıtımının yetersizliği, ısınma ve elektrik sorunları, öğrencilerle yetişkinlerin aynı lavaboları kullanması eğitim ortamını olumsuz etkiliyor. Kültür Merkezi’nde düzenlenen törenler, konserler, düğünler ve diğer etkinlikler de derslerin aksamasına neden oluyor. Okulun her etkinlik sonrasında yeniden eğitime hazırlanması ayrı bir yük oluşturuyor. Üstelik yönetici ve yardımcı personel eksikliği de sürüyor. İlkokul ikinci sınıfta iki hafta boyunca öğretmen bulunmaması ve ilkokul ile ortaokulun aynı binada eğitim vermesi, ilçedeki sorunların ne kadar ciddi olduğunu gösteriyor.”

‘Mazgêrt’te lise kapatıldı’

Mazgêrt’te ilçe merkezindeki tek lisenin öğrenci sayısının azlığı gerekçesiyle kapatıldığını belirten İlhan Öner, öğrencilerin sürekli yer değiştirmek zorunda kaldığını vurguladı. İlhan Öner şöyle devam etti:

“Öğrenciler önce bir beldeye, ardından oradaki okulun deprem güvenliği nedeniyle yıkım kararı alması üzerine Göktepe Köyü’ndeki ortaokul binasına taşınıyor. Bir ilçede yaşayan çocukların lise eğitimine erişebilmek için sürekli başka yerlere yönlendirilmesi kabul edilebilir bir durum değildir. Eğitim planlaması yapılırken yalnızca öğrenci sayısına değil, çocukların eğitim hakkına, ailelerin koşullarına ve ilçelerin geleceğine de bakılmalıdır.”

Pulur’da sorun çözülmedi

Geçen yıl yapımına başlanan yeni okul binasının inşaatı tamamlanmasına ve aradan geçen üç yıla rağmen çocuklar hâlâ geçici alan olan Ovacık Halk Eğitim Merkezi’nde eğitim gördüğünü belirten İlhan Öner, velilerin ve öğrencilerin duruma tepkili olduğunu aktardı. İlhan Öner, Pulur’daki duruma dair şunları söyledi:

“Ovacık’ta yeni ortaokul tamamlanmış ve teslim edilmiş olmasına rağmen elektrik bağlantısı yapılmadığı için öğrenciler hâlâ yeni okullarına geçemiyor. Öğrenciler ve eğitim emekçileri Halk Eğitim Merkezi’nde üç kurumla bir arada çalışmak zorunda kalıyor. Bir okul tamamlandığı hâlde kullanılamıyorsa burada çözülmesi gereken bir koordinasyon ve sorumluluk sorunu vardır. Kurumlar arasındaki anlaşmazlıkların bedelini öğrenciler ödememelidir. İlçedeki okulların hiçbirinde spor salonu yok. Lise ve hükümet konağı kapı girişleri ayrı ama aynı bina içinde. Yeni ortaokulda sportif hiçbir malzeme yok (basketbol potası, file). Öğretmen ihtiyacı ücretli öğretmenlerle karşılanıyor.”

Çemîşgezek hep aynı

“Çemişgezek’te deprem riski nedeniyle yıkım kararı verilen iki köy okulunun ardından merkezdeki iki lise ikili öğretime geçmiş durumda” diyen İlhan Öner, bu durumun öğrenciler açısından ciddi engeller yaratacağını kaydetti. İlhan Öner, Çemîşgezek için şu bilgileri verdi:

“Derslerin kış aylarında sabah 07.00’de başlaması köy okulundaki öğrenciler, aileler ve öğretmenler açısından ciddi güçlükler yaratacaktır. Öğrencilerin karanlıkta ve soğukta okula gitmek zorunda kalacağı koşullar ortaya çıkmadan gerekli önlemler alınmalı, kalıcı çözümler üretilmelidir.”

Qisle’de bina sorunu 

Qisle (Nazımiye)’de de bina sorunu yaşandığı bilgisini veren İlhan Öner, şunları belirtti:

“Nazımiye’de kadrolu özel eğitim öğretmeni eksikliği ücretli öğretmenlerle giderilmeye çalışılıyor. Lise binası tamamlanmış olmasına rağmen Hükümet Konağı’nın buraya taşınması nedeniyle lise, ilkokul ve ortaokul aynı binada eğitim vermeye devam ediyor. İlçede yönetici, memur ve yardımcı personel eksikliği de yıllardır çözülebilmiş değil. İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü’nün tek memurla çalışması, bir eğitim emekçisinin omuzlarına ağır bir iş yükü bırakıyor. Eğitim emekçilerinin ulaşım ve barınma sorunları ile lojmanların kurum dışı personele tahsis edilmesi de çözüm bekleyen meseleler arasında.”

Merkezde sorun çok

İlçelere göre görece daha imkanlı olan il merkezindeki eğitim durumunun da ilçelerden farksız olduğunu belirten İlhan Öner, şu ifadelere yer verdi:

“Vali Mehmet Ali Türker İlkokulu ve Şehit Nedip Cengiz Eker Ortaokulu’nun güçlendirme çalışmaları eğitim-öğretim yılı başladıktan sonra yürütülmeye başlandı. Bu okulların İbn-i Sina Sağlık Meslek Lisesi binasında ikili öğretim yapmak zorunda kalması sonucu farklı kademelerdeki öğrencileri aynı binada buluşturdu. İkili eğitimle birlikte ders saatleri yarım saate inmiş, özellikle LGS sınavına hazırlanan 8. sınıf öğrencileri için konuların yetiştirilebilmesi konusunda sorunlar yaşanmaktadır. Okulların güçlendirilmesi elbette önemli; ancak bu çalışmaların eğitim takvimi ve öğrencilerin ihtiyaçları gözetilerek planlanması da en az çalışmaların kendisi kadar önemlidir.”

Su baskınları ve ulaşım sorunları

İl merkezindeki okulların fiziki koşullarındaki sorunlara da dikkat çeken İlhan Öner şöyle konuştu:

“Diyap Ağa İlkokulu’nda son yağışlarda yaşanan su baskını da okullarımızın fiziki koşullarındaki sorunları gözler önüne serdi. Okulun içini su basması, bahçede su birikmesi ve eğitim-öğretimin aksaması kabul edilebilir değildir. Üstelik sorun yalnızca binayla sınırlı değil. Çocukların güvenle toplanabileceği bir alanın bulunmaması, yolların bozuk olması ve okul çevresinde hız kesici ya da koruyucu önlemlerin yetersizliği de aileleri kaygılandırıyor. Öğrencilerin okullarına güvenle ulaşabilmesi ve günlerini güvenli bir ortamda geçirebilmesi en temel beklentimizdir. Atatürk Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’nin ulaşımı güç bir noktada bulunması, taşımalı eğitimin kaldırılmasıyla birlikte öğrenciler ve aileler için ciddi ulaşım ve yemek masrafları doğdu. Zaten ekonomik güçlüklerle mücadele eden ailelerin üzerine bir de bu giderlerin yüklenmesi, eğitimde fırsat eşitliğini zedeliyor. Bu durum bazı öğrencilerin eğitimden uzaklaşması riskini de beraberinde getiriyor. Hiçbir çocuk, ailesinin ulaşım ve beslenme masraflarını karşılayamaması nedeniyle eğitim hakkından mahrum kalmamalıdır.”

‘Eşit fırsat eşit koşul’

Bütün bunlara ek olarak, il genelinde usulsüz atama ve görevlendirmelere ilişkin somut örnekler bulunduğuna dair bildirimler geliyor. İlhan Öner, bu konuda ciddi endişelerinin olduğunu belirterek şunları söyledi:

“Eğitim kurumlarında liyakat, adalet ve şeffaflık esas olmalıdır. Eğitim emekçilerinin emeğinin ve birikiminin görmezden gelindiği uygulamalar, çalışma isteğini zedelediği gibi kurumlara duyulan güveni de sarsmaktadır. Eğitim Sen Dêrsim Şubesi olarak şunu özellikle vurgulamak istiyoruz: Bu sorunların hiçbiri çözümsüz değildir. Güvenli okul binaları yapılabilir, tamamlanan okullar zamanında hizmete açılabilir, öğretmen ve yardımcı personel eksiklikleri giderilebilir, öğrencilerin ulaşım ve beslenme ihtiyaçları kamusal destekle karşılanabilir. Bunun için eğitimin bir maliyet kalemi olarak değil, temel bir kamusal hak olarak görülmesi gerekiyor. Yetkililerden beklentimiz, sorunları geçici çözümlerle ertelemek yerine eğitim emekçilerinin, ailelerin ve yerel halkın görüşlerini dikkate almaları; her ilçenin ihtiyaçlarına uygun, somut ve kalıcı adımlar atmalarıdır. Okulların güvenliğini sağlamak, öğretmen eksikliklerini gidermek ve öğrencilerin eşit koşullarda eğitim görmesini güvence altına almak kamusal sorumluluğun gereğidir.”

‘Nitelikli eğitim mümkün’

İlhan Öner son olarak yetkililere şu çağrıda bulundu:

“Tunceli Valiliği ve İl Millî Eğitim Müdürlüğü; okul binaları, deprem güvenliği, öğretmen ve personel ihtiyacı, ulaşım, beslenme ve özel eğitim hizmetlerini kapsayan bir eylem planı hazırlamalıdır. Bu planın takvimi, bütçesi ve sorumlu kurumları kamuoyuna açıklanmalı; eğitim emekçileri, öğrenciler, veliler ve ilgili meslek örgütleri sürece dahil edilmelidir. Bizler Eğitim Sen olarak öğrencilerin geleceğini, eğitim emekçilerinin haklarını ve kamusal eğitim anlayışını savunmaya devam edeceğiz. Dêrsim’in hiçbir ilçesindeki çocuk kendisini eğitim olanaklarından mahrum hissetmemeli. Hiçbir aile çocuğunu okula gönderebilmek için ağır ekonomik yükler altında ezilmemeli. Hiçbir eğitim emekçisi, tek başına taşıyamayacağı bir iş yüküyle baş başa bırakılmamalıdır. Öğrencilerin güvenli okullarda, eşit koşullarda ve nitelikli eğitim aldığı bir Dêrsim mümkündür. Bunun için gerekli olan, sorunları görmek, sorumluluk almak ve çözüm için birlikte hareket etmektir.”