Birleşmiş Milletler’de genel sekreterlik yarışı: Adaylar örgütün geleceğini tartıştı

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’ten boşalacak koltuğu devralmak isteyen 6 aday, dün akşam New York’ta BM Genel Kurul salonunda iki saat süren bir münazarada bir araya geldi. Şilili Michelle Bachelet, Ekvadorlu Maria Fernanda Espinosa, Arjantinli Rafael Grossi, Kosta Rikalı Rebeca Grynspan, Guyanalı Carolyn Rodrigues-Birkett ve Senegalli Macky Sall, birbirlerini hedef almadan organizasyonun eksikleri ve geleceği hakkındaki görüşlerini dile getirdi.

Belirgin bir favorinin öne çıkmadığı ve pek heyecan uyandırmayan münazarada, 6 aday yaklaşık iki saat boyunca diplomatlar, BM çalışanları, sivil toplum temsilcileri ve etkinliği yöneten Bloomberg’in iki gazetecisinin sorularını yanıtladı.

Adaylara sorulan ilk soru, “Genel Sekreter olmak için neden en uygun kişi sizsiniz?” oldu. İkişer dakikalık sürelerde adaylar, çatışmalarla sarsılan bir dünyada özellikle zorlu bir dönemle başa çıkabilecek niteliklerini öne çıkararak ulusal veya uluslararası deneyimlerine ve herkesle iletişim kurabilme yeteneklerine değindi. Tüm adaylar, BM’nin mali kriz içinde olduğu, geniş çapta eleştirildiği ve 31 Aralık 2026’da görevi bırakacak Genel Sekreter Guterres’in başlattığı reform sürecinin daha da ileri götürülmesi gerektiği teşhisinde birleşti.

BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın Başkanı Grynspan, “Beş yıl sonra artık kimsenin bana ‘BM nerede?’ diye sormasını istemiyorum. BM’yi çatışma senaryolarında yeniden masada görmek istiyorum” dedi.

Kendisini “köprü kuran biri” olarak tanıtan eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall, “İlk 100 günümde güveni yeniden tesis etmek ve BM’yi daha çevik, daha etkili, dinlemeye, harekete geçmeye ve bir araya getirmeye daha hazır bir yola sokmak istiyorum” dedi.

Guyanalı büyükelçi Rodrigues-Birkett, diğer adaylar gibi genel sekreterin rolünün güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayarak bu görevi üstlenecek kişinin harekete geçmeyi denememe “lüksüne” sahip olmadığını belirtti. Rodrigues-Birkett, “İster İran’da, ister Haiti’de, ister Sudan’da veya Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde olsun, denemeye çalışan bir genel sekreter olacağım” dedi.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi de genel sekreterin, herhangi bir üye devlet “bir savaş kışkırttığında” müdahale etmesi gerektiğini savundu ve “BM’nin güvenilirliğini yeniden tesis etmek için buna ihtiyacımız var” dedi.

Eski Şili Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, güçlü bir bağışçı ülkeden gelecek baskıya boyun eğmeyeceğini belirterek, “Ahlaki otoritem ve görevim olarak gördüğüm şeyi yüksek sesle dile getireceğim” dedi.

Eski BM Genel Kurul Başkanı Maria Fernanda Espinosa ise çatışmaların önlenmesinin “bir slogan değil, operasyonel bir ilke” olduğunu vurgulayarak, bizzat sahada, “BM bayrağını taşıyarak” bulunacağına söz verdi.

Adaylar, güven krizi ve veto kıskacında

Üst sıra: Şili eski Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, Kosta Rikalı ekonomist Rebeca Grynspan, Senegal eski Cumhurbaşkanı Macky Sall. Alt sıra: Ekvador eski Dışişleri Bakanı Maria Fernanda Espinosa, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktörü Rafael Grossi ve Guyana eski Dışişleri Bakanı Carolyn Rodrigues-Birkett.

BM, sınırsız harcama yaptığı, dağınık çalıştığı ve tatmin edici sonuç alamadığı gerekçesiyle Trump yönetimi ve bazı diğer ülkelerin eleştirilerinin hedefi olarak derin bir mali ve güven krizi yaşıyor.

Genel Sekreter adayları, argümanlarını organizasyonun içerisinde bulunduğu güven krizini nasıl sonlandırabilecekleri üzerine yoğunlaştırdı. Ancak, Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ABD, Fransa, İngiltere, Rusya ve Çin seçim sürecinde veto hakkını kullanabildiğinden, adaylar argümanlarını bu devletlerin kırmızı çizgileri arasında denge kurarak savunmak durumunda kaldı. Dolayısıyla, münazara temkinli bir havada gerçekleşti.

Yeni Genel Sekreter nasıl belirlenecek?

Güvenlik Konseyi’nin 15 üyesi, 30 Temmuz Perşembe günü kapalı kapılar ardında ve isimsiz olarak adaylar arasındaki tercihlerini ilk kez açıklayacak. Bu ilk “yönlendirici oylamayı”, 5 daimi üyenin hiçbirinin veto kullanmadığı ve 9 oy alan bir adayın belirlendiği ana kadar devam eden benzer oylamalar izleyecek. Sonrasında, belirlenen adayın ismi resmi atama için Genel Kurul’a iletilecek. Yeni Genel Sekreter 1 Ocak 2027’de görevine başlayacak.

Öte yandan, adaylar arasından birkaç isim ön plana çıksa da henüz adaylığını açıklamamış sürpriz bir ismin de Genel Sekreter olabileceği konuşuluyor.

New York Post’a göre Donald Trump’ın BM’nin başına geçmesini istediği FIFA Başkanı Gianni Infantino’nun adı da dahil olmak üzere birçok isim gündemde dolaşıyor.

Her zaman uygulanmasa da coğrafi rotasyon geleneği gereğince genel sekreterlik görevi bu kez Latin Amerika tarafından talep ediliyor. Birçok devlet ise göreve ilk kez bir kadının seçilmesini istiyor.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***