Afrika’da eğitim krizi derinleşiyor: 100 milyon çocuk eğitim hakkından mahrum

TÜRKMEN TERZİ | JOHANNESBURG

Afrika kıtasında son yıllarda eğitime erişimi artırmaya yönelik önemli adımlar atılmış olsa da, 100 milyondan fazla çocuk ve gencin hâlâ okul dışında olduğu ortaya çıktı. Uzmanlar, ekonomik krizler, siyasi istikrarsızlık, çatışmalar ve COVID-19 pandemisinin etkilerinin eğitim alanındaki kazanımları geri çevirdiği uyarısında bulundu.

Eğitim ve gençlik güçlendirme alanında çalışan akademisyen Moses Ngware ve araştırma ekibinin yayımladığı son analiz, Afrika’da eğitim alanındaki ilerlemenin son yıllarda ciddi biçimde yavaşladığını gösteriyor.

Araştırmaya göre, 2000 yılında Afrika’da ilkokul, ortaokul ve lise çağındaki okul dışı çocuk sayısı 100 milyonun üzerindeydi. Bu sayı 2014’te yaklaşık 90 milyona kadar gerilese de, 2025 itibarıyla yeniden 100 milyona ulaştı. Uzmanlar, kıtanın yıllık yüzde 2,5’i aşan hızlı nüfus artışı nedeniyle eğitim sistemlerinin talebi karşılamakta zorlandığını belirtiyor.

Buna rağmen oran bazında bazı ilerlemeler kaydedildi. 2000-2024 döneminde okul dışındaki çocuk oranı ilkokul seviyesinde yüzde 37’den yüzde 20’ye, alt ortaöğretimde yüzde 47’den yüzde 35’e ve üst ortaöğretimde yüzde 56’dan yüzde 47’ye düştü. Ancak uzmanlara göre bu iyileşme, mutlak sayıların hâlâ çok yüksek olması nedeniyle yeterli değil.

Araştırmada Fildişi Sahili, Etiyopya, Gine, Madagaskar ve Mozambik’in eğitim alanında dikkat çekici ilerleme kaydettiği belirtildi. Bu ülkelerdeki başarının arkasında ücretsiz temel eğitim politikaları, ailelere yönelik şartlı nakit yardımları, okul yemek programları, yeni okul yatırımları ve güçlü siyasi irade bulunduğu ifade edildi.

Öte yandan Angola, Lesotho, Güney Sudan ve Zimbabve gibi ülkelerde ilerlemenin çok sınırlı kaldığı kaydedildi. Bunun başlıca nedenleri arasında siyasi istikrarsızlık, ekonomik krizler, çocuk işçiliği ve eğitimin aileler için yüksek maliyet oluşturması yer alıyor.

Özellikle Lesotho’da erkek çocukların yoksulluk nedeniyle okul bırakıp hayvancılık yapmak zorunda kaldığı, her beş erkek öğrenciden yalnızca birinin lise son sınıfı tamamlayabildiği belirtildi.

Son beş yılda okul dışındaki çocuk sayısının 95 milyondan 100 milyona yükseldiği ifade edilirken, pandeminin etkilerinin hâlâ hissedildiği vurgulandı. Araştırmaya göre COVID-19 dönemindeki kapanmalar nedeniyle yaklaşık 10 milyon çocuk okulu bıraktı ve bir daha geri dönmedi. Kız çocuklarında erken yaşta evliliklerin arttığı, erkek çocukların ise iş gücüne yöneldiği kaydedildi.

Ayrıca Afrika’daki ücretsiz eğitim desteklerinin finansmanında ciddi gerileme yaşandığına dikkat çekildi. Çok taraflı kuruluşların Afrika’ya yönelik eğitim yardımlarının 2024 yılında yüzde 7 düştüğü belirtildi.

Araştırmada özellikle Sahel bölgesi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Moritanya ve Nijerya’nın kuzeyinde okul dışı çocuk oranlarının alarm verici seviyelere ulaştığı ifade edildi. Bu bölgelerde silahlı çatışmalar, iklim krizleri, yoksulluk ve tarihsel olarak düşük eğitim katılımı öne çıkan sorunlar arasında gösterildi.

Uzmanlara göre okul eğitiminin tamamlanması yalnızca bireysel değil, toplumsal kalkınma açısından da kritik önem taşıyor. Araştırma, her ek eğitim yılının bireyin yaşam boyu gelirini ortalama yüzde 10 artırdığını ortaya koydu.

Özellikle kız çocuklarının eğitim almasının kadınların karar alma süreçlerine katılımını artırdığı, ekonomik bağımsızlığı güçlendirdiği ve toplumsal cinsiyet eşitliğini desteklediği belirtildi. Ayrıca ortaöğretimi tamamlayan annelerin çocuklarında 3 yaş altı ölüm oranının yüzde 45 daha düşük olduğu ifade edildi.

Uzmanlar, Afrika’nın genç nüfus potansiyelini değerlendirebilmesi için eğitim yatırımlarının acilen artırılması gerektiğini vurguluyor.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***