Hollanda’da kritik dönemeç: Rob Jetten liderliğindeki kabine için geri sayım başladı

BASRİ DOĞAN | LAHEY

Hollanda’da yeni hükümetin kurulmasına yönelik koalisyon görüşmelerinde sona gelindi. Lahey kaynaklarına göre D66, VVD ve CDA partileri, haftalardır süreci tıkayan mali çerçeve konusunda büyük ölçüde uzlaşma sağladı. Görüşmelerin, D66 lideri Rob Jetten başbakanlığında kurulması planlanan yeni kabinenin önünü açtığı belirtiliyor.

Her ne kadar anlaşma henüz resmiyet kazanmasa da, kulislerde “kabinenin ana hatlarıyla tamamlandığı” konuşuluyor. Temsilciler Meclisi’nin belirlediği ve cuma günü dolacak olan son tarih, tarafları nihai kararları almaya zorlamış durumda.

Parlamenter kaynaklar, koalisyonu oluşturan üç partinin bugün ya da gece saatlerinde mali başlıklarda son pürüzleri gidermeyi hedeflediğini aktarıyor. Gerekmesi halinde görüşmelerin pazar gününe kadar uzatılması da masada.

En büyük engel mali çerçeve

Koalisyon görüşmelerinin en zorlu aşaması yine kamu maliyesi oldu. Devlet bütçesinden yapılacak harcamaların düzeyi, yatırım öncelikleri, borçlanma sınırları ve ekonomik dalgalanmalara karşı alınacak önlemler, taraflar arasında sert pazarlıklara neden oldu.

Bu başlıkta partilerin siyasi açılımları net biçimde ayrışıyor:

• D66 – Rob Jetten:
Sosyal liberal çizgideki D66, eğitim, iklim, enerji dönüşümü ve sosyal politikalara daha fazla kamu kaynağı ayrılmasını savunuyor. Parti, kontrollü borçlanmaya sıcak bakıyor ve ekonomik büyümenin kamu yatırımlarıyla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.

• VVD – Dilan Yeşilgöz:
Liberal muhafazakâr çizgideki VVD, bütçe disiplinini öncelik olarak görüyor. Daha az borçlanma, gerektiğinde harcama kesintileri ve eurobondlara karşı mesafeli duruş partinin temel yaklaşımını oluşturuyor. Konut kredisi faiz indiriminin (hypotheekrenteaftrek) kademeli olarak kaldırılması VVD için en hassas başlıklardan biri olmaya devam ediyor.

• CDA – Henri Bontenbal:
Hristiyan demokrat çizgideki CDA, iki uç arasında denge kurmaya çalışıyor. Parti, sosyal devletin korunmasını savunurken mali disiplinden tamamen kopulmaması gerektiğini dile getiriyor. Sert kemer sıkma önlemlerinin toplumsal maliyetine dikkat çekiyor.

Zaman baskısı tavizi kaçınılmaz kıldı

Lahey kaynaklarına göre üç parti uzun süre kritik başlıklarda ilerleme sağlayamadı. Ancak son tarihin yaklaşması, tarafları karşılıklı taviz vermeye zorladı. Bir müzakereci süreci, “Artık kimsenin masadan kalkma lüksü yok” sözleriyle özetliyor.

Görüşmelere yakın bir başka kaynak ise şu ifadeleri kullandı: “Ambisyon yüksek. Herkes kendi seçmenine anlatabileceği bir sonuçla çıkmak istiyor ama bunun bedeli taviz.”

Meclis aritmetiği Jetten kabinesini zorluyor

Tarafların anlaşmaya varması halinde, koalisyon metninin D66, VVD ve CDA’nın meclis grupları tarafından da onaylanması gerekecek. Bu aşamada, verilen tavizlerin parti tabanlarında nasıl karşılanacağı belirleyici olacak.

Kurulması planlanan Rob Jetten liderliğindeki kabinenin, hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğa sahip olmaması, süreci kırılgan hale getiriyor. Bu durum, özellikle kritik yasalar için muhalefetin desteğini zorunlu kılabilecek bir tabloyu gündeme getiriyor. Azınlık hükümeti seçeneği de kulislerde dillendirilen senaryolar arasında yer alıyor.

Son adım: CPB hesaplaması

Koalisyon anlaşmasının siyasi onay sürecinin ardından metnin Merkez Planlama Bürosu (CPB) tarafından mali açıdan hesaplanması gerekiyor. Bu teknik sürecin zaman alacak olması, hafta sonu boyunca koalisyon görüşmeleri üzerindeki baskıyı daha da artırıyor.

Lahey’de genel beklenti, son dakikada bir aksilik yaşanmaması halinde Hollanda’nın, uzun süredir devam eden siyasi belirsizliğin ardından yeni bir kabineye kavuşacağı yönünde.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***