İran, Avrupa ülkelerinin yeniden yaptırım uygulaması halinde Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması’ndan (NPT) çekilebileceğini açıkladı. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, BM toplantıları için bulunduğu New York’ta gazetecilere yaptığı açıklamada, Avrupa’nın “snapback” adı verilen yaptırım mekanizmasını devreye sokması durumunda İran’ın sert karşılık vereceğini söyledi.
Garibabadi, bu adımın İran’ı NPT’den çekilme noktasına getirebileceğini belirterek, “Şu ana kadar itidalli davrandık ama snapback mekanizması devreye girerse daha fazla itidal göstermeyeceğimizden eminim.” ifadelerini kullandı.
Avrupa yaptırımla tehdit ediyor
İngiltere, Fransa ve Almanya, İran’ın nükleer programında ilerleme kaydetmemesi durumunda ağustos ayı sonuna kadar BM yaptırımlarını yeniden devreye sokacaklarını açıklamıştı. 2015 nükleer anlaşmasında yer alan “snapback” mekanizması, anlaşma sona ermeden önce İran’ın şartları ihlal etmesi durumunda yaptırımların hızla geri getirilmesine imkan tanıyor.
İranlı yetkili, cuma günü İstanbul’da Avrupalı mevkidaşlarıyla yapılacak görüşmeler öncesinde ülkesinin pozisyonunu netleştirdi. Garibabadi, ABD ile de yeniden görüşmeye açık olduklarını söyledi. Garibabadi, “Sadece Avrupa’yla değil, Amerika’yla da müzakere yürütmeliyiz. Çünkü bunun daha fazla faydası olabilir.” dedi.
İran ve ABD, Umman arabuluculuğunda 5 tur nükleer görüşme gerçekleştirmiş, ancak 13 Haziran’da İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan 12 günlük savaş süreci, 6’ncı turun gerçekleşmesini engellemişti.
İsrail ve ABD’nin saldırılarında İran’ın Fordo, Natanz ve İsfahan’daki nükleer tesisleri hedef alınmış ve ciddi hasar meydana gelmişti. ABD Başkanı Trump, bu tesislerin “yerle bir edildiğini” söylemişti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise tesislerin “kapsamlı biçimde zarar gördüğünü ve şu anda faal olmadığını” belirtmişti.
Saldırıların ardından İran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile iş birliğini askıya aldığını duyurmuş, denetçilerin ülkeyi terk etmesini istemişti. IAEA Başkanı Rafael Grossi’nin ülkeye girişine izin verilmeyeceği bildirilmişti. Garibabadi, teknik bir IAEA ekibinin önümüzdeki haftalarda Tahran’ı ziyaret edeceğini ancak zarar gören tesislerde denetim yapılmayacağını söyledi.
Zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti belirsiz
İran’ın elindeki yaklaşık 400 kg yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun nerede olduğu bilinmiyor. BM denetçileri, İran’ın birkaç ay içinde tesisleri onarıp uranyum zenginleştirmeye yeniden başlayabileceğini belirtmişti. Ancak Garibabadi, uranyum stoklarının nerede olduğu ya da ne kadar zarar gördüğüne dair net bilgi vermedi.
İran, uranyum zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini yinelerken, nükleer silah geliştirme amacı taşımadığını da savunuyor.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
