36. yıl dönümü; Enfal katliamı unutulmadı

Dönemin Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin’in talimatıyla Baas rejimi tarafından gerçekleştirilen ve yaklaşık 182 bin Kürdün hayatını kaybettiği Enfal katliamının üzerinden 36 yıl geçti. Katliamın yıldönümüne ilişkin bir mesaj yayımlayan Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başbakanı Mesrur Barzani, 1988 yılında Kürt milletine yönelik gerçekleşen katliamında hayatını kaybedenleri büyük bir hüzünle andıklarını söyledi. Barzani, “Kürdistan’ın ilçe ve köylerinden binlerce masum sivil kaçırılarak Irak çöllerinde diri diri gömüldü. Bunların büyük bir kısmı hala kayıp ve akıbetleri bilinmiyor. Enfal, sadece Kürdistan milletine değil, tüm insani ve manevi değerlere karşı işlenmiş korkunç bir soykırımdır.” dedi.

Yakın tarihin en kanlı sayfalarından biri olan ve despotik yönetimlerin neler yapabileceklerini herkese gösteren Enfal’in yıl dönümünde dünyanın dört bir yanında anma törenleri düzenleniyor. Bugün Süleymaniye’ye bağlı Çemçemal ilçesindeki Enfal Anıtı’nda resmi bir anma töreni gerçekleştirildi. Enfal’den kurtulanlar ve Enfal kurbanlarının yakınları törene katıldı.

İnsanlığa karşı işlenen en büyük suçlardan biri olan Enfal Katliamı, 1988 yılında 8 aşamalı olarak gerçekleştirildi. Irak Kürdistanı’nın tamamını hedef alan katliamı şubat ve eylül ayları arasında sekiz aşamaya yayıldı.

18 Şubat 1988’de başlayan Enfal’in ilk aşaması bir ay sürdü. Operasyon, Cefayeti Vadisi, Dukan, Çawarta, Qalaçuwalan ve Surdaş’ı kapsıyordu. 22 Mart 1988’de başlayan Enfal’in ikinci aşaması ise 10 gün sürdü. Saldırılar Qeredax, Sengaw, Bazyan, Arbet, Nesr ve Derbendixan bölgelerini kapsadı. En büyük ve en zor aşama olarak kabul edilen Enfal’ın üçüncü aşaması, Germiyan bölgesi sınırlarını kapsıyordu. 7 Nisan 1988’de başlayan bu aşama, ayın 20’sinde sona erdi. Soykırım boyutuna varan olayların en şiddetlisi 14 Nisan’da gerçekleşti.

Enfal’in 3 Mayıs 1988’deki dördüncü safhası Kerkük, Pirdê, Teqteq, Şiwan, Tekye, Koye, Şeyh Bizini, Ağceler ve Erbil ovasını içeriyordu. Daha sonra Enfal’in beşinci, altıncı ve yedinci aşamaları 15 Mayıs 1988’de başladı ve 26 Ağustos’ta sona erdi. Xoşnaweti Vadisi, Rewandiz, Soran, Werte, Xaneqa, Çoman, Ranye, Qeladize ve Qendil Dağı bölgelerini kapsıyordu. Son aşama olan sekizinci aşama, 26 Ağustos 1988’de başladı ve 11 gün sürdü. Baas rejimi bu aşamada Behdinan bölgesini hedef aldı. Katliam operasyonları Duhok, Amedi, Etruş, Zaho ve Kani Masi’de devam etti.

Saddam Hüseyin’in emri ile Kürt halkına karşı uygulanan 8 aşamalı Enfal harekatında kadın, çocuk ve yaşlı yaklaşık 182 bin Kürt katledildi. İnsanların büyük bölümü Irak çöllerine götürüldü, buralarda kazılan çukurlara canlı olarak gömüldü. Operasyonlarda 4 bin 500 köy ve 30 ilçe yerle bir edilirken, bin 800 okul, 300 hastane, 3 bin cami ve 27 kilise yıkıldı. Saddam Hüseyin, bu operasyonlara Kur’an-ı Kerim’deki ‘savaş ganimetleri’ anlamına gelen Enfal Suresi’nin adını vermişti.

Irak Yüksek Ceza Mahkemesi, 2007 yılında aldığı bir kararla Enfal operasyonunu, Kürtlere karşı girişilen bir soykırım olarak kabul etti. Irak Kürdistan bölgesel Yönetimi Parlamentosu da, 14 Nisan’ı Enfal Katliamı’nı anma günü olarak kabul ediyor.