Guterres: Mevcut eğilimler gezegeni 3 derecelik sıcaklık artışına sürüklüyor

– Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) bu yıl 14’üncüsü olan “Emisyon Açığı 2023: Kırılan Rekorlar – Sıcaklıklar yeni zirvelere ulaştı ama dünya hala emisyonları azaltmada başarısız” başlıklı raporu yayımlandı.

Rapor, bu yıl Birleşik Arap Emirlikleri’nin ev sahipliğinde 30 Kasım-12 Aralık’ta düzenlenecek BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 28. Taraflar Konferansı (COP28) öncesi, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırmak için emisyonların gereken şekilde azaltılmadığını ortaya koydu.

Rapora göre, bu yıl ekimin başına kadar, 86 günde sıcaklıklar sanayi öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerine çıktı. Eylül 2023, küresel sıcaklık ortalamasının sanayi öncesi seviyenin 1,8 derece üzerine çıktığı en sıcak ay oldu.

SERA GAZI EMİSYONLARI REKOR KIRDI

İnsan faaliyetlerinin oluşturduğu ve küresel ısıtmaya yol açan sera gazı emisyonları, 2022’de önceki yıla göre yüzde 1,2 artarak 57,4 gigaton karbondioksit eşdeğeri seviyeyle rekor kırdı. G20 ülkelerindeki emisyonlar da 2022’de önceki yıla göre yüzde 1,2 yükseldi.

Küresel sera gazı emisyonlarının ulaştığı bu seviye, 1990’daki 37,9 gigaton karbondioksit eşdeğeri seviyesine göre yüzde 51,5 arttı.

Emisyonlardaki artış hızı 2000’ler itibarıyla yavaşladı. Emisyonlar 2000’de 41,8 gigaton karbondioksit eşdeğeri ve 2010’da 51,6 karbondioksit eşdeğeri seviyeye ulaştı.

Enerji sektörünün yol açtığı karbon emisyonları, sera gazları içindeki en büyük payı oluşturdu.

ABD VE ÇİN LİDER

ABD, yüzde 19 ile emisyonlarda 1850-2021 tarihlerinde payı en yüksek ülkeler olarak dikkati çekti. ABD’yi yüzde 13 ile Çin izledi. ABD ve Çin haricindeki G20 ülkelerinin ve Avrupa Birliği’nin (AB) payı sırasıyla yüzde 25 ve yüzde 13 oldu.

Rusya’nın tarihsel emisyonlarda yüzde 5, Hindistan’ın yüzde 4, en az gelişmiş ülkelerin yüzde 4 paya sahip oldu.

Mevcut emisyonlarda ise en yüksek pay sahibi yüzde 30 ile Çin oldu, bu ülkeyi yüzde 11 ile ABD ve yüzde 7 ile Hindistan izledi.

ABD ve Çin haricindeki G20 ülkelerinin mevcut emisyonlarda yüzde 18, AB’nin yüzde 7, Rusya’nın yüzde 5 ve en az gelişmiş ülkelerin yüzde 3 payı bulunuyor.

KÜRESEL SICAKLIK ARTIŞI

Emisyonlardaki artış eğilimi ve yetersiz azaltım çabaları nedeniyle, küresel sıcaklık artışının yüzyıl sonuna kadar sanayi öncesi seviyelerin 2,5 ila 2,9 derece üzerine çıkabileceği yönünde risk oluşturuyor.

Bu sıcaklık seviyesi, ülkelerin Paris Anlaşması kapsamında anlaştığı sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma taahhüdünün oldukça üzerinde.

‘EMİSYONLAR SICAKLIK REKORLARINA YOL AÇIYOR’

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, rapora ilişkin yaptığı açıklamada, politikalarda değişiklik olmazsa 2030’da emisyonların sıcaklık artışını 1,5 derece limiti için gerekli seviyeden 22 gigaton karbondioksit eşdeğeri daha yüksek olacağını dile getirdi.

Bu miktarın ABD, Çin ve AB’nin mevcut yıllık emisyonlarının toplamına eşit olduğunu kaydeden Guterres, şu ifadeleri kullandı:

“Rapor bize emisyonların düşmesi gerekirken, aslında rekor seviyeye ulaştığını gösteriyor ve bu emisyonlar sıcaklık rekorlarına yol açıyor. Mevcut eğilimler, gezegenimizi 3 derecelik bir sıcaklık artışının çıkmaz sokağına doğru sürüklüyor. UNEP’in raporu, emisyon açığının daha çok bir emisyon kanyonuna döndüğünü gösteriyor. Tutulmayan sözler, yıkılan hayatlar ve kırılan rekorlarla dolu bir kanyon. Tüm bunlar bir liderlik başarısızlığı, savunmasızlara ihanet ve kaçırılmış büyük bir fırsat.” (AA)