Erdoğan’ı anlamak için de yararlanılabilecek bir Putin analizi

Wall Street Journal yazarı Walter Russel Mead, Ukrayna’da köşeye sıkışan Putin’in içeride baskı ve şiddeti artıracağını;  “Moskova’dan utanç içinde kaçıp, hayatının geri kalan yıllarını Çin’de devlet emeklisi olarak geçirmek istemeyeceğini” öngürüyor.

Vladimir Putin, Ukrayna’da başlattığı savaşın muazzam zorluğunu anlamaya başlıyor. Artık, yozlaşmış ve emekliliğini ekleyen generallerinin, inşa ettikleri askeri makinenin etkinliği hakkında kendisine yalan söylediğini biliyor. Ukrayna ulusal kimliğinin zayıflığına ilişkin önyargılarını pekiştiren pohpohlayıcı “uzmanların” kafadan attıklarını biliyor. Alman beceriksizliğinin bile sınırları olduğunu ve Amerikalıların hala soğuk savaşlarla savaşmayı bildiğini de biliyor. Şu anda Batı’nın ekonomik yaptırımlarının gücü hakkında hiçbir yanılsaması yok ve Ukrayna’da ölü sayısı arttıkça Rusya’nın dört bir yanındaki ailelerin yakında oğullarının yasını tutacağını biliyor.

Kötü haber çağlayanı karşısında dehşete düştüğüne şüphe yok ama savaşmaya kararlı görünüyor. Bu bizi şaşırtmamalı. Sayın Putin, iktidardaki geleceğinin, özgürlüğünün ve büyük olasılıkla yaşamının bu savaşın sonucuna bağlı olduğunu da biliyor.

Ve Batı ‘da pek çok kişinin bildiği ya da bildiğini sandığı başka bir şey daha var. Batılılar ve özellikle Amerikalılar sonunda özgürlüğün her zaman kazandığına inanırlar. Bu, Putin’in Ukrayna’da başarısız olacağı ve Putinizmin Rusya’da nihayetinde başarısız olacağı anlamına geliyor çünkü tarih böyle işliyor.

Ancak Putin’in Kremlin’de oturduğu yerden, tarih böyle okunmuyor gibi görünüyor. Çarların imparatorluğu özgürlük üzerine kurulmamıştı, Romanov iktidarının yıkıntılarından yükselen Sovyetler Birliği, insan özgürlüğü fikrine dayanmıyordu. Stalin, özgürlüğe aç Ruslar tarafından görevden alınmadı; yatağında öldü.

Sovyet sonrası Rusya’ya Batı tarzı demokrasiyi sokmaya çalışan zayıf liberaller, Yeltsin döneminin güç mücadelelerinde kısa sürede kenara çekildiler. Putin basitçe “özgürlüğün her zaman kazanacağını” düşünmüyor ve Ukrayna’yı kendi alanına sokmak için ilk stratejisinin başarısızlığına karşı muhtemel tepkisi, baskıyı ikiye katlamak olacak.

Demir yumruğun etkinliğine olan inancının gücünü küçümsememeliyiz. Bunun Tibet, Sincan ve en son Hong Kong’da çalıştığını gördü. Putin, Suriye’nin çoğunda Beşar Esad’ın yönetimini yeniden kurma sürecinin ne kadar çirkin ve etkili olduğunu biliyor. Nicolás Maduro’nun Venezuela’yı hâlâ yönettiğini, Castro devletinin Küba üzerindeki kontrolünü elinde tuttuğunu ve Kuzey Kore’nin onlarca yıllık Amerikan yaptırımlarına direndiğini görüyor.

Belarus’ta geçen yılki demokratik ayaklanmayı hatırlıyor ve Alexander Lukashenko’yu ezmenin ne kadar kolay olduğunu hatırlıyor. Putin’in, baskı ve şiddete başarılı olmak için her fırsatı vermeden, Moskova’daki gücü bir yana, Ukrayna’daki emellerinden vazgeçmesi pek olası değil.

Putin’in ne kadar ileri gidebileceği konusunda kendimizi kandırmamalıyız. Savaşın patlak vermesinden bu yana, özgür basının son kalıntılarını kapatarak, eleştirmenleri tutuklayarak ve protesto ve muhalefete karşı yasaları sıkılaştırarak Rusya’da baskı yapıyor. Ancak Sovyet dönemi, bugün Rusya’da var olan her şeyden çok daha fazla totaliter kontrol ve çok daha büyük terör gördü.

Putin, Gulag Takımadaları’nı yeniden inşa edecek ve Stalin’in Ukrayna’yı yönettiği terörü yeniden yaratacak mı? Alternatifi, Moskova’dan utanç içinde kaçmak ve hayatının geri kalan yıllarını Çin’de devlet emeklisi olarak geçirmek değilse kesinlikle bu yönde hareket edecektir. 

Putin, Çeçen bağımsızlık mücadelesini ezmek için Grozni’deki sivillere karşı acımasız şiddet uygulayarak iktidardaki tutumunu pekiştirdi. Şimdi tutunmak için mevcut tüm yollara başvurmadan neden vazgeçsin ki?

Soru başarılı olup olmayacağıdır. Bir yandan, Putin’in devleti ve bugün Rus bürokrasisi, Stalin’in Komünist Partisi’ni böylesine etkili bir kitlesel baskı ve terör aracı yapan ideolojik bağlılıktan ve iç savaş deneyiminden yoksundur. Bugünün güvenlik teşkilatı FSB, KGB’den daha az güçlü, Stalin’in zamanının NKVD’siyle çok daha az eşleşiyor. Ayrıca Putin’in müttefiklerinin onunla ne kadar kararlılıkta seyahat etmeye hazır oldukları sorusu var.

Yine de Xi Jinping yönetiminde Çin genelinde uygulanan teknolojiler, baskıyı ve sosyal kontrolü her zamankinden çok daha kolay hale getiriyor. Etkili bir polis devleti kurmak, modern bir ordu kurmaktan her halükarda daha kolaydır ve Putin’in Ukrayna’ya yürümesini sağlayan adamlar, Rus geçmişinin derinliklerine doğru ilerlerken onu desteklemeye devam edebilirler.

Putin’in siyasi kariyeri, üç sarsılmaz bağlılığı göstermektedir: Kişisel gücüne, Rusya’nın genişlemesine ve otoriter toplumun liberal Batı üzerindeki üstünlüğüne. Ne yazık ki Rus ve Ukrayna halkları için bu ilkeler önümüzdeki günlerde ve haftalarda kararlarını şekillendirecek.