‘Türkiye-BAE yakınlaşırken yeni Interpol Başkanı yurt dışındaki muhalifler için büyük bir tehdit’

İnsan hakları aktivistleri Türkiye’yi, Interpol’ün genel kuruluna ev sahipliği yapma rolünü, ülkeden kaçan eleştirmenler ve siyasi muhalifler üzerinde baskı uygulamak için kullanmakla suçladılar.

Guardian gazetesini haberine göre uyarı, İçişleri Bakanı Süleyman Soylu’nun, İstanbul’daki üç günlük toplantıyı uluslararası suç örgütü yetkililerini ve delegelerini Türkiye’nin yurt dışına kaçmış muhalif vatandaşlarını, özellikle de terörist olarak nitelendirdiği kişileri bulmaya, tutuklamaya ve iade etmeye ikna etmek için kullanacağını söylemesinin ardından geldi. 

Kampanyacılar uzun süredir otoriter rejimleri, uyuşturucu kaçakçıları, insan kaçakçıları, savaş suçu şüphelileri ve teröristler de dahil olmak üzere büyük ölçüde suçluları yakalam için kullanılan Interpol’ün “kırmızı bülten” sistemini kötüye kullanmakla suçluyorlar. Türk makamları, teşkilatı siyasi muhalifleri hedef alan taleplerle defalarca boğmakla suçlanıyor.

Ayrıca, örgütün “siyasi muhalifleri ve muhalifleri takip etmek, taciz etmek veya zulmetmek” için kötüye kullanımını sona erdirmeyi amaçlayan yeni bir yasa tasarısının Temmuz ayında sunulduğu ABD Senatosu’nda Interpol’ün siyasi güdümlü kötüye kullanımı konusunda artan endişeler var.

İşkence yapmakla suçlanan BAE generali Ahmed Nasır el-Raisi’nin Interpol’ün yeni başkanı olarak atanmasına öfkeli tepkiler geldi. Al-Raisi, adaylığı konusunda yabancı liderler tarafından alarm verilmesine rağmen Perşembe günü göreve seçildi. BAE ayrıca muhalifleri takip etmek için kırmızı bülten sistemini kötüye kullanmakla suçlanıyor.

El-Reisi’nin hakkındaki işkence iddiaları nedeniyle tartışmalara neden olmuştu. Muhaliflerin keyfi şekilde tutuklanması ve işkenceye uğramasında rol oynadığı iddia edilen el-Reisi hakkında iki ayrı suç duyurusu bulunuyor.

İngiltere vatandaşı siyaset bilimci Matthew Hedges, doktora tezi için gittiği BAE’de 2018 yılında casusluk suçlamasıyla tutuklanması ve gözaltında işkenceye uğradığı iddiasıyla ilgili olarak el-Reisi’nin de aralarında bulunduğu dört kişi hakkında suç duyurusunda bulunmuştu. Körfez İnsan Hakları Merkezi avukatları da hükümete muhalif Ahmed Mansur’a yönelik “işkence ve barbarlık eylemlerinden” sorumlu tuttuğu el Reisi’yle ilgili İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na suç duyurusunda bulunmuştu.
Çok sayıda insan hakları örgütü el-Reisi’nin başkan adaylığını protesto ederken Avrupa Parlamentosu’nun üç üyesi de AB Komisyonu başkanlığına bir mektup yazarak el Reisi’nin seçilmesinin Interpol’ün itibarını zedeleyeceği uyarısı yapmıştı.

DW’nin türkçe servisinin haberine göre, BAE’nin Interpol üzerindeki etkisi ise aslında 2015 yılında teşkilata maddi desteğini artırmasından bu yana tartışılıyor. BAE şu anda ABD’den sonra Interpol’e en fazla mali destek veren ikinci ülke konumunda.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, Salı günü 89. Interpol genel kurulunun açılış oturumunda yaptığı açıklamada, ABD merkezli İslami vaiz Fethullah Gülen ve Kürt hareketi PKK’yi takip ettiğinden şüphelenilen kişilerin iadesi konusunda “güçlü bir işbirliği” beklediğini söyledi.

Çarşamba günü, Interpol genel sekreteri Jürgen Stock gazetecilere, örgütün polislik meseleleri dışında herhangi bir nedenle motive edilen taleplere göre hareket etmeyeceğini açıkladı.

Bir Interpol sözcüsü Guardian’a verdiği demeçte, her talebin titizlikle kontrol edildiğinde ısrar ederek Interpol’ün son beş yılda Türkiye’den gelen yaklaşık 800 kırmızı bülten talebini reddettiğini söyledi. Ancak Türk Demokrasi Projesi eleştirmenleri, bazı sürgünlerin örgüt tarafından haksız yere tutuklanıp iade edilmekle tehdit edildiğini iddia ediyor.

Interpol, “Biz siyasi değil bir polis teşkilatıyız, ancak jeopolitik meselelere karşı kör değiliz” dedi ve ekledi:

“Komite, bir sorun olabileceğini bildiğimiz ülkelerden gelen başvuruları dikkatlice kontrol ediyor. Uyumlu olduğundan emin olmak için her üye ülkeden gelen her kırmızı uyarı talebini inceleyen bir görev gücümüz var. Kırmızı bülten sistemine saygı gösterilmesini sağlamak için çok fazla kaynak ve çaba harcıyoruz.” 

Ağustos ayında, hukukun üstünlüğü, demokrasi ve insan haklarını destekleyen ve Türkiye’ye odaklanan kar amacı gütmeyen bir savunuculuk örgütü olan Stockholm Özgürlük Merkezi, Erdoğan rejimini, eleştirmenlere, insan haklarına savunucularına karşı kapsamlı baskı kampanyası için Interpol’ü “silah” olarak kullanmakla suçladı:

“Türkiye, Interpol’ü çeşitli şekillerde kötüye kullanıyor. Kırmızı bülten ve difüzyon gibi Uluslararası Bildirim Sistemi, Cumhurbaşkanı Erdoğan hükümetini eleştirmekten başka hiçbir suç işlememiş siyasi muhalifleri hedef almak için kullanılıyor.

Türkiye ayrıca, çoğu durumda pasaportlarının geçersiz kılındığının farkında bile olmayan muhalifler için on binlerce dava açarak Interpol’ün Çalınan ve Kayıp Seyahat Belgeleri veritabanını (SLTD) manipüle etmekle suçlanıyor.”