Merkez Bankası, bu kararname ile TBMM’ye çevrildi

TR724 ÖZEL HABER  | M. AHMET KARABAY

30 Haziran 2021 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile Fiyat İstikrar Komitesi (FİKO) adıyla bir komite kuruldu. Komitenin kurulması ile Merkez Bankası’nın fiyat istikrarını sağlama görevi fiilen Saray’a devredilmiş oldu. 

Bütün yetkileri Beştepe’deki Saray’a toplamaya devam eden Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni yayınladığı bir kararname ile bu kez Merkez Bankası’na el attı. Yapmak istediği ekonomi dışı adımlara Merkez Bankası’nı kendi önünde engel olarak gören Cumhurbaşkanı, bu kez işi kökten halletmeye girişti.

MERKEZ BANKASI’NIN İKİ ASLÎ GÖREVİ VARDI

Kurulması 11 Haziran 1930’da kararlaştırılan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na iki temel görev verildi. Bu görevler 31 Ekim 1931 tarihli Resmi Gazete’de yayınlandığında açıkça ortaya konuldu.

Ülkenin ekonomik olarak gelişmesine yardım amacıyla kurulduğu vurgulanan Merkez Bankası’na, “fiyat istikrarını temin etme ve para dolaşımımı düzenleme”  temel iki görev olarak verildi.

Bu önemli görevleri yerine getirilmesi amacıyla da bütün dünyada olduğu gibi Merkez Bankası, devleti yöneten siyasî iktidarların müdahalesinden uzak tutmak amacıyla da bağımsız kılındı.

MB İLE ERDOĞAN YILLARDIR KAVGA EDİYOR

Ekonomide yaptığı yanlışları başka adreslere yıkması ile bilinen ve “Ben ekonomistim” diyen Cumhurbaşkanı Erdoğan, yıllardır Merkez Bankası ile kavga etmeyi kendine politika edindi. Her müdahale etmesinde döviz fırladı, piyasaların dengeleri bozuldu. Sustuğu dönemlerde ve görevi bu işlerle uğraşmak olan bürokratlar yeniden devreye girip işleri toparlamaya çalıştı.

İki temel görevinden rezerv yetkisi Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile Hazine’ye aktarılan Merkez Bankası’na ikinci darbe ile de yeni yayınlanan kararname ile son nokta indirilmiş oldu. 

30 Haziran 2021 tarihli 74 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Fiyat İstikrar Komitesi’nin kurulduğu duyuruldu. Kararnamede FİKO’nun görev ve yetkilerine ilişkin usul ve esaslar da yayınlandı.

FİKO’nun görev ve yetkileri Resmi Gazete’de şöyle sıralandı:

“Para ve maliye politikaları arasındaki eşgüdümü gözetmek suretiyle fiyat istikrarını sağlamaya yönelik yapısal politika önerileri geliştirmek. Fiyat istikrarını tehdit eden riskleri izleyerek alınması gereken tedbirleri belirlemek ve ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak. Kamu tarafından belirlenen ya da yönlendirilen fiyatların, fiyat istikrarı odağında uygulanmasını sağlamaya yönelik kararlar almak.”

Kararnamede, FİKO’nun görevi fiyat istikrarının kalıcı olarak tesis edilmesine ve sürdürülmesine katkı sağlamak olarak açıklandı. Böylece FİKO ile Merkez Bankası’nın birinci temel görevinden sonra ikinci görev ve yetki alanı da Saray’a kaydırılmış oldu.

FİKO, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın koordinasyonunda çalışacak. Komitede Hazine ve Maliye Bakanı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, Sanayi ve Teknoloji Bakanı, Tarım ve Orman Bakanı, Ticaret Bakanı, Strateji ve Bütçe Başkanı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı görev yapacak. 

Böylece fiyat istikrarında tek yetkili olan Merkez Bankası, yeni yapı ile birlikte sadece FİKO’da söz hakkı bulunan bir sandalye sahibi olacak.

Bu atılan adımla birlikte Merkez Bankası’nın, para politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasında tek söz hakkına sahip olma yetkisi fiilen Saray’a kaydırılmış oldu.

Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin yetkileri nasıl Saray’a taşındı ve Meclis yasama yetkisini kaybedip Saray’ın noterine dönüştürülmüşse Merkez Bankası da benzeri bir konuma itilmiş oldu.