33 yıl geçti: Mehmet Sincar’ın failleri tek tek aklanıyor

Êlih’te 33 yıl önce katledilen DEP Mêrdîn Milletvekili Mehmet Sincar dosyasının avukatı Mehdi Özdemir, ‘90’lı yıllardaki sürece ilişkin gerekli yüzleşmenin sağlanması gerçek barış açısından elzemdir’ dedi

Demokrasi Partisi (DEP) Mêrdîn Milletvekili Mehmet Sincar, bundan 4 Eylül 1993 tarihinde partisinin üyeleri Habip Kılıç ve Hikmet Kılıç’ın katledilmesine dair inceleme yapmak üzere Êlih’e (Batman) gitmişti. Mehmet Sincar’ın parti yöneticisi Metin Mehdi Özdemir ile birlikte katledilmesinin üzerinden 33 yıl geçti.

7 yıldır mütalaa sunulmadı

Mehmet Sincar’ın katliamıyla ilgili görülen davada 7 yıldır mütalaa sunulmuyor. Dosya avukatı Mehdi Özdemir, soruşturma ve yargılama süreçlerine dair MA’ya değerlendirmelerde bulundu.

Mehdi Özdemir, cezasızlık politikasına dikkat çekerek Mehmet Sincar’ın katledilişinin ardından dönemin bakanları tarafından failin ilk aşamada tespit edildiği, tanıkların bulunduğu açıklamaları yapılmış olsa da, olay yerinde yapılması gereken delil tespiti yapılmaksızın dosyanın tutanaklarla oluşturulduğunu kaydetti. Mehdi Özdemir, Cihan Yıldız’ın yargılanma sürecini hatırlattı:

“Geldiğimiz aşama itibariyle 2019 yılında Kürdistan’da insan öldürmek, hukuk dışı alıkoymak, işkencede bulunmak gibi suçlar açısından haklarında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası bulunan Hizbullah üyeleri, yöneticileri açısından kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleri herhangi bir gerekçe belirtilmeksizin, hukuka aykırı yöntemlerle yeniden yargılamalara konu edildi ve infazları durdurularak, bu kişiler tahliye edildi. 2019 yılından bugüne kadar aralarında tetikçi Cihan Yıldız’ın da bulunduğu kişilerin yeniden yargılama süreçleri devam ediyor.”

Edip Gümüş ve Cemal Tutar hakkında yeniden yargılama sonrası verilen hükme dikkat çeken Mehdi Özdemir,

“Bu ceza bu kişilerin o dönemde tutuklu kaldıkları süreden çok daha azına tekabül eden, bugün itibariyle bu kişilerin yattıkları süre itibariyle alacaklı konumuna getiren bir karardı ve bu karar yaşamını yitirilenlerin yakınları, işkenceye maruz bırakılanlar, hukuk dışı alıkoyulanlar yargılamadan haberdar edilmeksizin apar topar verildi. Hizbullah eliyle 1990’lı yıllarda yaşatılan katliamların, işkencelerin bugün itibariyle yargı eliyle aklanma sürecine hepimiz tanıklık ediyoruz.”

Komisyon raporu

Mehdi Özdemir, Meclis Faili Meçhul Araştırma Komisyonu Raporu’nda devlet içerisindeki JİTEM ve türevi olan paramiliter güçler tarafından Mehmet Sincar’ın katledilmesinin planlandığının açıkça ifade edildiğini, bu katliamın Hizbullah eliyle gerçekleştiğinin yargı marifetiyle tespit edildiğini belirtti. Buna karşın, ne arka plandaki kişilerin ne de tetikçi Cihan Yıldız ve Hizbullah örgütünün mensuplarının gerekli cezai yaptırıma maruz bırakılmadığını kaydetti.

‘Gerçek bir barış ancak adaletle gerçekleşebilir’

Mehdi Özdemir, Barış ve Demokratik Toplum Süreci ile ilişkili olarak şu sözleri söyledi:

“Gerçek bir barış ancak adaletle gerçekleşebilir. Bu açıdan baktığımızda 90’lı yılların karanlık ikliminde bir insan hakları savunucusunun katledilmesi ve yargı eliyle yaklaşık 7 yıllık sessizlik, pasiflik ve sonrasında Hizbullah eliyle bu yargılama sürecinin bir boyutunun açığa çıkartılması… Geldiğimiz aşama itibariyle de faili meçhul bırakılmak istenen bir zorla kaybettirme ve yargısız infaz sürecini izliyoruz. Aksi durumda üzeri örtülen her bir zorla kaybettirme vakası, faili meçhul cinayeti açısından gelecekte benzeri vakaların, benzeri suçların işlenmesine cesaret ve teşvik edici bir boyut katacaktır. Bu açıdan barış süreciyle birlikte de değerlendirdiğimizde, 90’lı yıllardaki sürece ilişkin gerekli yüzleşmenin sağlanması gerçek bir barış açısından elzemdir.”

Karanlıkta bırakılanların ortaya çıkarılması talep edildi

Mehdi Özdemir, dosya kapsamında cezasızlığı doğuran kararlara karşı yaptıkları başvuruları hatırlatarak şu sözleri söyledi:

“Ayrıca arka planda JİTEM ve türevi olan devlet içerisindeki paramiliter güçler açısından Mehmet Sincar’ın katledilmesine ilişkin sürecin ortaya çıkartılması ve sorumluların tespiti açısından hukuk mücadelemiz devam edecektir.”

Ne olmuştu?

3 Kasım 1996’da Balıkesir’in Susurluk ilçesinde meydana gelen kazayla ilgili hazırlanan raporda, Mehmet Sincar ve Mehdi Özdemir’in “Yeşil” kod ismi ile bilinen Mahmut Yıldırım ile itirafçılar Alaattin Kanat, İsmail Yeşilmen ve Mesut Mehmetoğlu tarafından katledildiği belirtildi.
Geçen sürede JİTEM kurucularından Mahmut Yıldırım bulunmazken, diğer 3 isim hakkında da herhangi bir yargılama yapılmadı.
İstanbul’un Beykoz ilçesinde 17 Ocak 2000’de düzenlenen ve Hizbullah lideri Hüseyin Velioğlu’nun öldürüldüğü operasyonda, Mehmet Sincar’ın katledilmesinde kullanıldığı tespit edilen bir silah bulundu.
Hizbullah’a dönük operasyonlarda, bazı Hizbullah tetikçilerinin beyanları üzerine Cihan Yıldız ve Ejder Arpa hakkında yakalama kararı çıkartıldı.
Cinayetin işlendiği günden bugüne firari sanık olarak aranan Ejder Arpa’nın bulunamamasından kaynaklı dosyası Cihan Yıldız’ın dosyasından tefrik edildi.
Cihan Yıldız hakkında açılan davada 26 Nisan 2013’te ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası verildi.
Cezanın Haziran 2024’te Yargıtay tarafından onanmasının ardından dosya Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) taşındı.
AİHM, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nde (DGM) askeri üye bulunması nedeniyle bu mahkemelerdeki yargılamaların “adil yargılama hakkını” ihlal ettiği yönünde karar verdi.
Kararın ardından, Cihan Yıldız’ın avukatının Anayasa Mahkemesi’ne yaptığı yeniden yargılama başvurusu kabul edildi.
2 Ekim 2019’da Diyarbakır 6’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde yeniden yargılanmasına başlanan Cihan Yıldız, bu duruşmada tahliye edildi. 6 yıldır süren davada tutuksuz yargılanan Cihan Yıldız’ın yurt dışına çıkış yasağı da son celsede (2 Haziran) kaldırıldı.
Yine Mehmet Sincar’ın da aralarında bulunduğu 183 kişinin ölümünden sorumlu tutulan Hizbullah lideri Edip Gümüş ile askeri kanat sorumlusu Cemal Tutar’a, 14 Temmuz’da Diyarbakır 6’ncı Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılandığı davada “örgüt üyeliği” suçundan 7 yıl 5 ay hapis cezası verildi.
Sanıkların tutumunu “saygın” bulan mahkeme, “iyi hal” indirimi uygulayarak, cezayı 6 yıl 3 aya düşürdü.
Daha önce 9 yıl tutuklu kalan sanıkların tekrar cezaevine girmelerinin önü böylelikle kapatılmış oldu.