Şeker detoksu akımı: ‘Her şeker düşmanınız değil’

Son dönemde internet ünlülerinin ve sosyal medya fenomenlerinin sıkça paylaştığı “şeker detoksu” akımları, daha iyi bir uyku, yüksek enerji ve hızlı kilo kaybı vaatleriyle geniş kitlelerin dikkatini çekiyor. Ancak tıbbi bir tanımı bulunmayan ve meyve dahil tüm karbonhidratları beslenmeden çıkarmayı hedefleyen bu katı kurallar, uzmanlara göre sağlığı olumlu değil olumsuz etkiliyor. Karbonhidratların sağlığımızda hayati bir rolü olduğunu hatırlatan uzmanlar, şekerin bir zehir veya toksin olarak görülmesinin bilimsel bir temeli olmadığını ifade ediyor.

TÜM ŞEKERLER AYNI DEĞİL: SERBEST ŞEKER TEHLİKESİ

Şekerin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin büyük bölümü, hücre duvarlarının dışında kalan ve “serbest şeker” olarak adlandırılan türden kaynaklanıyor. Gazlı içecekler, bisküviler, bazı kahvaltılık gevrekler ve hamur işlerine eklenen şekerlerin yanı sıra bal, şurup ve meyve sularında doğal olarak bulunan şekerler bu gruba giriyor. Araştırmalar, serbest şekerlerin yoğun tüketiminin diş çürümesine, kilo alımına ve zamanla tip 2 diyabet ile kalp hastalıklarına zemin hazırladığını gösteriyor.

Buna karşın meyve, sebze, süt ve sade yoğurt gibi tam gıdalarda bulunan ve “içsel şeker” olarak bilinen doğal şekerler aynı riskleri taşımıyor. Bu besinler lif, vitamin ve mineraller açısından zengin olduğu için vücuda fayda sağlıyor; hatta yapılan birçok çalışma, düzenli meyve tüketiminin tip 2 diyabet riskini azalttığını kanıtlıyor.

GÜNLÜK LİMİT NE KADAR?

Sağlıklı beslenme rehberleri, serbest şekerlerin günlük kalori alımının yüzde 5’inden fazla olmamasını tavsiye ediyor. Bu da bir yetişkin için günde yaklaşık 30 gram (yaklaşık 7 çay kaşığı) şeker anlamına geliyor. Karşılaştırma yapmak gerekirse, sadece tek bir kutu kutu kolada (330 ml) yaklaşık 35 gram serbest şeker bulunuyor ve bu miktar günlük limiti tek başına aşıyor.

Uzmanlar, tüm şekerlerden arınmanın gerekli olduğuna dair hiçbir bilimsel kanıt bulunmadığının altını çiziyor. Aksine meyve ve nişastalı sebzelerin kesilmesi vücudu değerli liflerden ve minerallerden mahrum bırakıyor. Ayrıca beslenmede uygulanan “yasak” ve “izin verilen” şeklindeki katı kurallar yeme alışkanlıklarını stresli hale getirerek aşırı yeme-kısıtlama döngülerini tetikliyor.

KARBONHİDRATI KESEREK ZAYIFLAYANLAR DİKKAT: GİDEN YAĞ DEĞİL SU!

Şekeri ve karbonhidratları tamamen hayatından çıkaran kişilerin yaşadığı hızlı kilo kaybı da yanıltıcı olabiliyor. Karbonhidratlar vücutta suyla birlikte depolandığı için, bu besin grubu kesildiğinde depolar tüketiliyor ve salınan su nedeniyle kısa süreli bir zayıflama hissi oluşuyor; yani kaybedilen kütle vücut yağından kaynaklanmıyor. Cilt sağlığı konusunda ise kan şekerini hızla yükselten yüksek glisemik indeksli gıdaların sivilceyle bağı bilinse de, şekeri tamamen sıfırlamanın cildi tamamen değiştireceğine dair net bir kanıt bulunmuyor; zira cilt yapısında genetik, uyku ve stres gibi çoklu faktörler rol oynuyor.

ŞEKERİ DÜŞMAN GÖRMEDEN AZALTMANIN KOLAY YOLLARI

Uzmanlar, şekeri tamamen bırakıp onunla savaşmak yerine sürdürülebilir bir beslenme düzeni için şu adımları öneriyor:

• İlk adımı, zararları en net şekilde kanıtlanmış olan şekerli ve gazlı içecekleri beslenmenizden çıkararak atın.

• Lif ve besin değeri düşük olan bisküvi, kek, çörek gibi hazır atıştırmalıkların tüketim sıklığını azaltın. Bisküvi yerine tam meyve veya fıstık ezmeli-muzlu krakerleri tercih edin.

• Sabah yediğiniz yulaf lapasına az miktarda bal eklemek gibi küçük keyifleri sağlığa zararlı görmekten vazgeçin.

• Tam meyveler, sebzeler ve sade yoğurttaki doğal şekerler konusunda endişe duymayı bırakın.