Riha’dan ‘Barış için adım at’ izlenimleri

Barış anneleri bir taşın üzerinde oturmuş, insanların giderek çoğaldığını gördükçe mutlu oluyorlardı. Her şeye rağmen barış istediklerini, olacak bir barışı da Öcalan’sız kabul etmediklerini haykırıyorlardı

Bedri Adanır

En son 2014 yılında Riha’da (Urfa), Kobanê’ye yönelik DAİŞ saldırıları sırasında, Pirsûs-Kobanê sınırındaki köylerden nöbet eylemlerini takip etmiştim. O günlerden sonra Riha’ya (bu kez merkeze) ilk gelişim…

19.00 sularında otobüsten inip, doğrudan Urfa Barosu’nun Tahir Elçi Konferans Salonu’na, Hüseyin Deniz Öykü Yarışması’nın ödül töreni ile Kürtçe Bayramı etkinliğine geçiyoruz. Evin Çiftçi ile de orada tanışıyoruz. Enerjik hali, güler yüzü, sıcakkanlılığı sayesinde hemen kaynaşıp birlikte etkinliği takip ediyoruz; bol bol video ve fotoğraf çekiyoruz.

Bayram kutlamasının coşkusu, Êzidî müzik grubu Avesta’nın şarkılarıyla an be an artıyor. Coşku arttıkça yerlerinde oturanlar bir anda geniş bir halay halkası oluşturuyor, geriye kalanlar da şarkılara eşlik ediyor.

O sırada Evin bir anda ortalıktan kayboluyor; az önce sahnenin önünde çekim yapan Evin’i halayın içinde görüyorum.

Etkinlikten hemen sonra Amed’e geri dönmek üzere geldiğim Riha’da, atmosfere kapılıp dönmekten vazgeçiyorum. Sabah gazetecilerin gündeminde “Barış için adım at” yürüyüşü var; bu kez de eylem için kalmaya karar veriyorum.

Gazeteci arkadaşım Derya’nın attığı konumla, daha önce hiç tek başıma yürümediğim Riha sokaklarında, hızlı adımlarla yürüyüşe yetişmeye çalışıyorum. 3-5 dakika gecikmeyle de olsa yetişiyorum.

‘Barış için adım at’

Slogan seslerini duyar duymaz kameramı ayarlıyorum ve ilk karşılaştığım görüntü Abdullah Öcalan’ın dev posteri oluyor. Hemen birkaç fotoğraf ve kısa bir görüntü alıyorum. İlerledikçe Abdullah Öcalan posterlerinin sayısının arttığını görüyorum.

Anneler bir pankartın arkasında, gençler başka bir pankartın arkasında yürüyor: En önde ise Kurmancî “Gavek ji bo aşitiyê” ve Türkçe “Barış için adım at” yazan DEM Parti Urfa İl Örgütü’nün pankartı var.

Çoğunluğu genç olan binlerce kişi sloganlar atıyor; sloganlar yürüyüş boyunca sürüyor:

“Jin, jiyan, azadî; azad bike rebertî” (bu sloganı ilk kez burada duyuyorum), “Disa disa serhildan, serokê me Ocalan”, “Dağlarda arama, Apocular her yerde”, “Bijî Serok Apo”, “Bi can bi xwîn, em bi te re ne ey Serok.”

Amed’den alışkın olduğumuz, polislerin “Posterler indirilsin, sloganlar kesilsin; yoksa yürüyüşe izin vermeyiz” yaklaşımıyla yürüyüş tertip komitesinin “müzakere”lerinin burada olmaması dikkatimi çekiyor. Üstelik yürüyüşçülerin sağında ve solunda, yürüyüşe eşlik eden kırmızı yelekli polisler de yok…

Evin’in izlenimleri 

Bu haliyle Amed’in 2015 öncesindeki yürüyüşlerini hatırlatıyor bana. Gazeteci arkadaşları bulduğumda ilk “Nasıl buldun? Çok kalabalık değil mi?” diye soruyorlar. Aynı soruyu ben de onlara soruyorum, mukayese edecek canlı bir tanıklığım yok, gördüğüm haber, fotoğraf ve görüntülerini saymazsak…

Yürüyüş sonrası bir çay bahçesinde oturuyoruz; yürüyüş izlenimlerini yazmasını istiyorum Evin’den. Gece yarısına doğru büyük bir özenle yazdığı izlenimleri düşüyor telefonuma, “Umarım işine yarar” notuyla:

“Barış anneleri bir taşın üzerinde oturmuş, insanların giderek çoğaldığını gördükçe mutlu oluyorlardı. Sanki şimdiye kadar yaşadıkları acılar, bir fotoğrafa bakınca ve ‘yoldaş’ dedikleri insanların onlara sarılmasıyla biraz daha hafifliyordu. Her şeye rağmen barış istediklerini, olacak bir barışı da Öcalan’sız kabul etmediklerini haykırıyorlardı. 

Sanırım yürüyüş başlayacaktı ki polisler en ön ve arkalarda toplanmaya başladı. Ben de hemen en öne doğru koştum. Riha merkezde yaşayan halk, belki de yıllar sonra ilk defa böylesine büyük bir yürüyüşe şahit olacaktı. Herkes pankartlarını açıp yürüyüş kortejini oluşturmaya başladı. Sanki evrenden gelen enerji bile bu yürüyüşten yanaydı; hava tam bir yürüyüş havasıydı. Rüzgâr, teni rahatsız etmeyecek şekilde hafif hafif esiyordu.

Tripodun ayaklarını açıp makinemi ayarlamaya çalışırken, heyecanına yenik düşen halk bir anda yürümeye başladı. Ben de koşmaya…

Artık kayıttaydım; yürüyorlardı, yürüyorlardı, hâlâ yürüyorlardı ve ben yürüyüşün sonunu göremiyordum. Hemen arkadaşımın yanına koşup, ‘Yüksek bir yer bulup çekmemiz lazım, yürüyüşün sonu yok!’ dedim.” 

Barışa alamet mi?

Evin’in yazdıklarından polislerin tutumuna şaşkınlığımda haklı olduğumu anlıyorum:

“Diğer eylemlerde olduğu gibi bu eylemde de polisler vardı ama daha sakindiler. Sayıları da her zamankinden azdı. Acaba bu durum, Türkiye ve Kürdistan’da oluşan barış zemininin bir yansıması mıydı? Aklıma, ‘Kürdistan halkına yıllardır sessizce uygulanan özel savaş politikaları gibi, barış süreci de yavaş ve sessiz adımlarla mı yaklaşıyordu?’ sorusu geldi. Ama yürüyüş esnasında çok düşünecek vaktim yoktu, çekim yapmalıydım. Yürüyüşün biraz daha orta kısımlarına geçtiğimizde hangi detayı çekeceğimi şaşırdım. Bir anneyi çekiyor, hemen ardından yanımdaki gençlerin yürüyüş boyunca attıkları sloganlara doğru dönüyordum. Hafif bir baş dönmesi yaşamış olmalıyım ki bunu ancak daha sonra yaptığım montajda fark ettim.”

‘Pir in ha!’

Bir ara kaldırımdaki bir yüksekliğin üstüne çıkıp yürüyüşü boydan boya çekmek isterken, yürüyüş dışındaki bir kişinin yanındakine “Pir in ha! (Kalabalıklar ha!) ” dediğini duyuyorum.

‘Ama çalıştılar’

Yürüyüş sonrası oturduğumuz çay bahçesinde bunu gazeteci arkadaşlarıma anlatıyorum. Biri hemen “Ama çalıştılar,” dedi, “Mahallelerde çalıştılar, kapı kapı gezdiler.”

İçimden demek ki çalışınca çoğalmak mümkün, diyorum. Tersi de doğru elbette; azalmak söz konusu ise, çalışılmıyor diyedir.