İş dünyasında motivasyon tuzağı: Hevesli çalışana ‘ek iş’ yükleniyor

İş hayatında başarıya giden yolun “her zaman istekli ve hevesli” görünmekten geçtiği düşünülse de, akademik veriler bu durumun çalışanlar üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu belgeliyor. Northeastern Üniversitesi bünyesinde yürütülen ve 4 bin 300’den fazla çalışanı kapsayan araştırma, yönetim kademesindeki kronik bir yanılgıyı deşifre etti: “İşini seven, daha fazla çalışmayı da sever.” Profesör Sangah Bae liderliğindeki çalışma, yöneticilerin içsel motivasyonu yüksek olan çalışanları, yaş, deneyim veya performans kriterlerinden bağımsız olarak daha fazla idari görevle yükümlü kıldığını gösteriyor.

YÖNETİCİLERDEKİ ‘SAF İNANÇ’: İSTEKLİ ÇALIŞAN EK YÜKÜ DE KUCAKLAR MI?

Araştırmanın temelinde, yöneticilerin çalışan psikolojisini “aşırı basitleştirmesi” yatıyor. Profesör Bae, yöneticilerin büyük bir kısmında, asli görevinden keyif alan bir çalışanın, kendisine yüklenen her türlü ek idari veya teknik görevi de aynı şevkle karşılayacağına dair “saf bir inanç” olduğunu belirtiyor.

Ancak veriler, durumun tam tersi olduğunu kanıtlar nitelikte. Yöneticiler ek görevlerin iş tatminini sadece 0.2 puan düşüreceğini tahmin ederken, yüksek motivasyonlu çalışanlarda bu düşüşün tam 1 puan olduğu saptandı. Bu durum, “ideal çalışan” olarak görülen kişilerin aslında sessizce tükenmişliğe sürüklendiğini işaret ediyor.

ÖDÜL YERİNE CEZA: MOTİVASYONU YÜKSEK OLANIN BONUS KAYBI

Araştırma kapsamında yapılan deneyler, yönetim hatalarının çalışanların maddi haklarına nasıl yansıdığını da gözler önüne serdi. Yapılan bir simülasyonda, yöneticilerin ek bir görev ataması yaparken, bu görevin çalışanın nakit bonus kazanma ihtimalini düşüreceğini bildikleri halde %74 oranında yine en motive çalışanı tercih ettikleri görüldü. 

Sonuç olarak, yüksek motivasyonlu çalışanların sadece %30’u hak ettikleri bonuslara ulaşabildi. Uzmanlar, yöneticilerin baskı altındayken “güvendikleri ve işi bitireceğini bildikleri” kişilere yönelerek, farkında olmadan en verimli personellerini cezalandırdıklarını vurguluyor.

‘GÜDÜSEL BASİTLEŞTİRME’ VE TÜKENMİŞLİKTEN KAÇIŞ YOLLARI

Bilim insanları, bu yönetim hatasını “güdüsel basitleştirme” (motive oversimplification) olarak tanımlıyor. Bu yanılgı, çalışanın işine duyduğu tutkunun onu her türlü yorgunluktan ve tükenmişlikten koruyacağı varsayımına dayanıyor. Oysa araştırma, yüksek motivasyonun bir koruma kalkanı olmadığını, aksine suiistimale açık bir zemin yarattığını gösteriyor. Uzmanlar, bu sorunu çözmek için şirketlerin dijital görev yönetim panelleri kullanmasını ve hangi çalışana ne kadar ek görev verildiğinin sistemli bir şekilde takip edilmesini öneriyor.