İsrail’de ‘erken seçim’ ihtimali büyüyor; Knesset’te denge kırılgan!

PROF. EFRAT AVIV | YORUM *

İsrail yasalarına göre, mevcut Knesset (İsrail Parlamentosu) tam süresini tamamlarsa 26. Knesset için genel seçimler 27 Ekim 2026’da yapılacak. Ancak kamuoyu yoklamaları ve siyasi analizler erken seçimin ihtimal dahilinde olduğunu gösteriyor. İsrail Demokrasi Enstitüsü ve büyük medya kuruluşlarının anketleri, halkın çoğunluğunun seçimlerin ya savaşın bitiminden kısa bir süre sonra ya da birkaç ay içinde yapılmasını desteklediğini ortaya koyuyor.

Kurumsal olarak erken seçimler, Knesset’in çoğunluk oyu ile kendini feshetmesi veya hükümetin devlet bütçesini geçirememesi halinde gerçekleşebilir; bu durumda seçimler yaklaşık 90–150 gün içinde yapılır. Bütçe meselesinin ötesinde, kilit bir koalisyon partisinin çekilmesi, ciddi bir siyasi-güvenlik krizi veya başbakanın stratejik kararı gibi ek faktörler seçimleri hızlandırabilir.

Bu belirsizlik, özellikle İran’a ilişkin son derece hassas güvenlik durumu nedeniyle artmaktadır; bu konudaki olası gelişmeler öngörülmesi zor olup siyasi takvimi etkileyebilir. Ayrıca yeni yolsuzluk skandallarının ortaya çıkması siyasi sistemi daha da istikrarsızlaştırabilir.

Son olarak İsrail’de seçmen katılımındaki sürekli düşüş yakından izlenmelidir; bu durum siyasi kafa karışıklığını, karar verme güçlüğünü ve halkın bazı kesimlerinde demokratik sürece katılma isteksizliğinin arttığını yansıtıyor olabilir. Katılım dalgalanmaları yeni değildir, ancak mevcut bağlamda vatandaşlarla siyasi sistem arasındaki daha derin bir güven krizine işaret edebilir.

İsrail siyasi sistemi şu anda istikrarsız ve yönünü öngörmek ya da gelecekteki seçim sonuçlarına dair güvenilir bir değerlendirme yapmak zor. Kamuoyu yoklamaları, iktidar bloğu ile muhalefet bloğu arasında çok yakın bir yarış olduğunu, aradaki farkın küçük olduğunu ve net bir kazanan bulunmadığını göstermektedir.

Bazı analizler, önceki eğilimlere kıyasla iktidar bloğuna destekte hafif bir düşüşe, muhalefete destekte ise mütevazı bir artışa ya da en azından iki blok arasındaki farkın daralmasına işaret etmektedir. Dikkate alınması gereken önemli faktörlerden biri askerlik yasasıdır; bu durum ultra-Ortodoks partilerin Likud liderliğindeki hükümete desteğini etkileyebilir. Ayrıca en istikrarlı ve düzenli seçmen katılımının hem Aşkenaz hem Sefarad ultra-Ortodoks seçmenler ile Likud seçmenlerinde bulunduğu da not edilmelidir.

Buna karşılık merkez-sol partiler aynı seçmen havuzu üzerinde birbirleriyle rekabet etme eğilimindedir ve bu onların genel gücünü zayıflatır.

Belirli partilere gelince, Ben Gvir’in partisinin seçim barajını geçmesi beklenmektedir ancak belirleyici bir güç haline gelmesi veya merkezi bir hükümet bloğuna liderlik etmesi olası değildir. Demokratlar genellikle baraj civarında az sayıda sandalye ile ölçülmekte olup lider konumda değildir. Rezervistler dahil yeni ve küçük partiler oldukça oynaktır ve baraj çevresinde seyretmektedir; şansları büyük ölçüde ittifaklara ve seçim koordinasyonuna bağlıdır.

Bennett’in partisi şu anda anketlerde görece güçlü destek göstermekte ve destek tabanını genişletebilmesi ve gelecekte ittifaklar kurabilmesi halinde önemli bir siyasi aktör ya da merkezi bir fraksiyon olma potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte, olumlu anketlere rağmen bu desteğin ne kadar istikrarlı ve kalıcı olacağı konusunda temkinli olmak gerekir.

2026 öncesinde Arap vatandaşlar arasında, özellikle önceki seçimlerde katılımın düşük olduğu kuzeyde, oy verme davranışlarında değişim olabilir. Son yıllarda Arap toplumunda katılım çok değişken olmuş ve insanlar günlük yaşamlarını doğrudan etkileyen merkezi bir mesele hissettiklerinde yükselme eğilimi göstermiştir. Örneğin 2022 seçimlerinde katılım artmış olsa da oy kullanma hakkı olan seçmenlerin çoğu yine de oy kullanmamıştır.

Şu anda devlet tarafından yeterince ele alınmadığı düşünülen şiddet ve suç meselesini giderek artan bir şekilde halk protesto etmektedir. Bu durum grevlere ve 2026 Ocak ayı sonunda Tel Aviv’de düzenlenen büyük bir gösteri dahil geniş protestolara yol açmıştır. Bu arka plan karşısında Ra’am, Hadash, Ta’al ve Balad arasında Ocak 2026’da bir ittifak ilan edilmiş; amaç güçleri birleştirmek, oy kaybını önlemek ve Arap temsilini güçlendirmektir.

Ancak ittifak hâlâ liderlik, liste bileşimi ve gelecekteki hükümet koalisyonlarıyla iş birliği konusundaki tutumlar üzerinde iç anlaşmazlıklarla karşı karşıyadır. İttifak güvenilir görülür ve protesto hareketi devam ederse Arap vatandaşlar arasında normalden yüksek katılım ihtimali vardır; ancak bu sonuç garanti değildir ve seçmenlerin katılımın gerçek değişim sağlayabileceğine inanıp inanmamasına bağlıdır.

2022 seçimlerinden bu yana Bennett 2026, Yashar! ve Reservists gibi yeni partilere yönelik kamu tepkileri temkinli olmuştur. İlgi daha çok merkez-sağ seçmenler ve orta sınıfın bazı kesimleri arasında mevcuttur, ancak henüz geniş seçim desteğine dönüşmemiştir. Etkileri şu ana kadar seçim sonuçlarından çok kamu tartışması üzerinde olmuştur; yönetişim, yedek hizmet ve yurttaşlık sorumluluğu gibi konuları gündeme getirmiş, ancak seçmen mobilizasyonu veya koalisyon dinamikleri üzerinde sınırlı etki yaratmıştır.

Benjamin Netanyahu dahil üst düzey siyasetçileri kapsayan devam eden hukuki soruşturmaların seçmen tercihlerini anlamlı biçimde değiştirmekten ziyade siyasi kutuplaşmayı derinleştirmesi ve mevcut kampları pekiştirmesi muhtemeldir. Seçmen katılımı üzerindeki etkinin sınırlı olması beklenirken asıl etkiler kampanya söyleminde, koalisyon müzakerelerinde ve siyasi işbirliği istekliliğinde görülecektir. Genel olarak bana göre Netanyahu’nun yeniden seçilmesi muhtemel görünmektedir ve kendisi kenara çekilmeyi seçmediği sürece bu konuda büyük değişiklikler beklemiyorum.

*Konuk Yazar, BESA Stratejik Araştırmalar Merkezi Türkiye Uzmanı…

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***