Polis müdahalesine ‘çekim yasağı’ bir kez daha iptal edildi

HABER MERKEZİ – Danıştay, kamuya açık alanlarda yapılan polis müdahalesinin görüntüsünü ve sesini kaydetmeye yasak getiren genelgeyi ikinci kez iptal etti.

Danıştay 10. Dairesi, gazeteci ve insan hakları savunucusu Evin Barış Altıntaş’ın açtığı davada, Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 2021 yılında yayımladığı ve kamuya açık alanlarda polis müdahalesi sırasında ses ve görüntü kaydını yasaklayan genelgeyi ikinci kez iptal etti. Genelge, daha önce Gazeteciler Sendikası (TGS) ve Diyarbakır Barosu davalarında da iptal edilmişti. 

Evin Barış Altıntaş’a hukuki destek sunan MLSA Hukuk Biriminin hazırladığı dava dilekçesinde söz konusu genelgenin Anayasa’ya aykırı olduğunu, ifade ve basın özgürlüğünü keyfi biçimde sınırlandırdığı belirtilerek, genelgenin iptali istendi. İçişleri Bakanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ise Danıştay’a gönderdikleri savunmada, genelgenin sadece iç düzenleme niteliğinde olduğunu, kişisel verilerin korunmasını hedeflediğini savundu.

MLSA’nın haberine göre, Danıştay, genelgenin polis müdahalesi sırasında ses ve görüntü kaydı alınmasını engelleyen bir düzenleme içerdiğini ve bunun ifade özgürlüğü ile haber alma hakkını sınırladığını belirtti. Kararda, Anayasa’nın 13. maddesine atıfla, “temel hak ve özgürlüklerin yalnızca kanunla sınırlandırılabileceği” vurgulandı. Bu kapsamda, yürütme organının bir genelgeyle basın özgürlüğünü sınırlamasının hukuka aykırı olduğuna hükmedildi.

Danıştay kararında ayrıca, söz konusu genelgenin idarenin iç işleyişine yönelik değil, kamuya açık alanda üçüncü kişileri doğrudan etkileyen bir düzenleme olduğuna dikkat çekildi. Bu yönüyle de “kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlem” niteliğinde olduğu ve yargı denetimine tabi tutulabileceği ifade edildi.

DAHA ÖNCE VERİLEN İPTAL KARARI DA HATIRLATILDI

Mahkeme, aynı genelgeye ilişkin daha önce açılan bir başka davada verilen iptal kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından onanarak kesinleştiğini de hatırlattı.

DANIŞTAY, KARARINDA ŞÖYLE DEDİ

“Basının kamuoyunu bilgilendirme görevi, kamu yararını gözeten haber ve fikirlerin özgürce dolaşımını gerektirir. Bu nedenle ifade ve basın özgürlüğüne yönelik sınırlamalar, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna uygun olarak ancak yasayla getirilebilir. Dava konusu genelgeyle yapılan sınırlama ise bu ilkelere aykırıdır.”

Mahkeme, söz konusu genelgeyi oybirliğiyle iptal ederken, davacıya yargılama gideri ve vekâlet ücreti olarak toplam 56 bin 444 TL ödenmesine karar verdi. Kararın ardından emniyetin ses ve görüntü kaydı yasağını dayandırdığı düzenleme tümüyle geçersiz hale geldi.

İKİNCİ İPTAL KARARI NE ANLAMA GELİYOR?

Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 27 Nisan 2021 tarihli 2021/19 sayılı genelgesi daha önce Diyarbakır Barosu ve TGS tarafından açılan davalarda da iptal edilmişti. Ancak her başvurucunun davası ayrı dosya olarak görüldüğü için, Danıştay aynı genelge hakkında farklı tarihlerde ve farklı gerekçelerle çok sayıda iptal kararı verdi.

Bu son kararın önceki kararlardan farkı, duruşmalı olarak görülmesi ve bireysel başvuru temelinde iptal edilmesi. Böylece söz konusu düzenlemenin yalnızca kurumsal başvuruculara değil, doğrudan bireylerin haklarına da aykırı olduğu yargı kararıyla tescillenmiş oldu.

NE OLMUŞTU?

Emniyet Genel Müdürlüğü 2021 yılında yayımladığı genelgeyle, polislerin görev sırasında ses ve görüntüsünün kaydedilmesini yasaklamış, bunu kişisel verilerin korunması gerekçesiyle savunmuştu. Ancak düzenleme, ifade ve basın özgürlüğüne doğrudan müdahale olarak değerlendirilmiş ve geniş kesimlerce tepkiyle karşılanmıştı.

Danıştay, bugüne dek verdiği tüm kararlarda bu genelgenin Anayasa’ya ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olduğu sonucuna vardı.