Nazi işbirlikçisi olduğundan şüphelenilen Hollandalıların listesi internette yayınlanmayacak

BASRİ DOĞAN | AMSTERDAM

Hollanda’da, İkinci Dünya Savaşı sırasında Alman işgalcilerle iş birliği yaptığı iddia edilen yüz binlerce kişiye ait bilgilerin yer aldığı tartışmalı Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) arşivinin internette yayınlanması planı ertelendi.

Karar, Hollanda Veri Koruma Otoritesi’nin (AP) uyarıları sonrasında Kültür Bakanı Eppo Bruins tarafından alındı.

Mahremiyet Endişesi

Arşivin 2025 yılı başında erişime açılması planlanıyordu. Ancak, AP’nin 26 Kasım tarihli yazısında, arşivde adı geçen ve halen hayatta olan kişilerin gizlilik haklarının ihlal edilebileceği belirtildi. Bu durumun hukuka aykırı olacağı ifade edildi. Bunun üzerine Bakan Bruins, arşivin çevrimiçi erişilebilir hale gelebilmesi için Arşiv Yasası’nda değişiklik yapmayı planladığını açıkladı. Bu değişiklik, kamuya açıklık ve mahremiyet arasında bir denge sağlanmasını amaçlıyor.

Tartışmalı Arşiv

CABR arşivi, Nazi işgalcilerle iş birliği yapmakla suçlanan yaklaşık 425.000 Hollandalıya ait dosyaları içeriyor. Mevcut yasa gereği, bu dosyalar 1 Ocak 2025 itibarıyla kamuya açık hale gelecek ve fiziksel olarak erişilebilecek. Ancak, arşivin dijital ortama aktarılması ve internette arama yapılabilmesi ertelendi.

Yahudi Toplumunun Tepkisi

Hollanda Yahudi Toplumunun Temsilcisi Kuruluş (Centraal Joods Overleg – CJO), bu karara sert tepki gösterdi. CJO Başkanı Chanan Hertzberger, “Bu gecikme, soykırımda hayatını kaybeden aile üyelerinin hikayelerini öğrenmek isteyen birçok kişi için büyük bir kayıp. Zaman daralıyor; olayların üzerinden 80 yıl geçti” dedi.

Arşivdeki belgelerin, Nazi işgalinde Yahudi bireylerin nasıl yakalanıp toplama kamplarına gönderildiğine dair önemli bilgiler içerdiği vurgulandı. Hertzberger, arşivin bir an önce çevrimiçi erişime açılmasını talep etti.

Gizlilik Önlemleri

Arşiv yöneticileri, kişisel verilerin korunması için bazı önlemler almayı planladıklarını daha önce duyurmuştu. Buna göre, arşiv belgeleri Google gibi arama motorlarında bulunamayacaktı ve yalnızca hayatını kaybetmiş kişilere ait dosyalar dijital ortamda erişime sunulacaktı. Yaşayan kişilere ait bilgiler ise sadece özel talep üzerine paylaşılacaktı. Ancak, bu önlemler AP’nin endişelerini gidermedi.

Bakan Bruins: “Açıklık Toplumsal Bir Gereklilik”

Bakan Bruins, arşivin dijital erişiminin ertelenmesini üzüntüyle karşıladığını belirtti. “Bu arşiv, mağdurların yakınlarına ailelerinin kaderini öğrenme fırsatı tanıyacak. Arşivlerin kamuya açıklığı, tarihsel araştırmalar, eğitim ve antisemitizmle mücadele için büyük önem taşıyor” dedi. Bakan, AP ile görüşmelere devam ederek arşivin en kısa sürede erişime açılmasını sağlamayı hedefliyor.

Arşivin çevrimiçi yayınlanmasının ertelenmesi, tarihsel araştırmalar ve mağdur yakınları için bir gecikme anlamına gelse de gizlilik ve hukuki endişeler bu kararın temel gerekçesi olarak gösteriliyor. Gözler, yapılacak yasal değişiklikler ve yeni tarihe çevrilmiş durumda.