Mısır, Gazze için aracılık etmeye çalışıyor: İsrail geçici, Hamas kalıcı ateşkeste ısrarlı

– İsrail’in Gazze Savaşı kasım sonunda verilen 7 günlük araya perde önünde Katar’ın arabuluculuk etmesinin ardından, bu kez Mısır önplana çıktı. Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Haniye’nin Kahire’ye gidişiyle perde arkasında yürütülen müzakereler yoğunlaştı.

ABD yönetimi, Gazze’de yeni bir ateşkes ve daha fazla İsrailli rehinenin serbest bırakılması konusunda “çok ciddi” müzakereler yürütüldüğünü söyledi. Beyaz Saray sözcüsü John Kirby, gazetecilere, “Bunlar çok ciddi tartışmalar ve müzakereler. Bunların bir yere varacağını umuyoruz” dedi.

Öncesinde ABD Başkanı Joe Biden’dan İsrail-Hamas anlaşmasına yakında varılmasını beklemediği açıklaması gelmişti. Biden “Biz baskı yapıyoruz” diye eklemişti.

Ancak Hamas, İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırısını tamamen sona erdirmesinden daha azını tartışmayacağını, İsrail de kalıcı ateşkesin sözkonusu olamayacağını, savaşın devam edeceğini tekrarlarken, belirsizlik hakim.

Hamas lideri İsmail Haniye, yeni bir ateşkese aracılık etmeye çalışan Mısırlı yetkililerle görüşmek üzere bir aydan uzun bir süreden sonra ilk kez dün Mısır’ı ziyaret etti.

İslami Cihad liderinin de olası ateşkesi görüşmek üzere gelecek günlerde Mısır’ı ziyaret edeceği örgüt tarafından açıklandı.

Ancak Reuters’e konuşan Haniyeh’in medya danışmanı Tahir el Nono, “İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonunu sonlandırması ve Filistinli sivillere yönelik insani yardımların hacminin artmasına kadar Hamas’ın daha fazla İsrailli rehinenin serbest bırakılmasını tartışmaya istekli olmadığını” belirtti.

Nono, Kahire’de yaptığı açıklamada, “Bu iki mesele hallolduktan sonra esirler meselesi müzakere edilebilir. İsrail saldırganlığını sürdürürken müzakereden söz edemeyiz. Esirlerle ilgili her türlü önerinin tartışılması, saldırganlığın sona ermesinden sonra gerçekleşmeli” dedi.

Hamas’ın İsrail’le daha fazla geçici ateşkesi reddetme ve yalnızca kalıcı ateşkesi tartışma pozisyonunu teyit eden Haniye’nin danışmanı, “Mısırlı kardeşlerimizle konuşmalarımızda, bu saldırganlığa karşı duruşumuzun ana hatlarını çizip bunun acilen durdurulmasının birinci önceliğimiz olduğunu belirttik” dedi.

The Wall Street Journal (WSJ) de Mısırlı yetkililere dayanarak Hamas’ın esir takası karşılığında çatışmalara bir haftalık ara teklifini ‘reddettiğini’ yazdı.

Al Jazeera’ya konuşan Hamas yetkilisi Gazi Hamad, örgütün önceliğinin savaşın durdurulması olduğunu belirtti. “Vizyonumuz çok açık: Saldırganlığı durdurmak istiyoruz. Sahada büyük bir felaket yaşanıyor” diyen Hamad, İsrail’in Gazze’deki “kitlesel yıkım ve toplu katliamlarına” dikkat çekti.

Bazı kişilerin çatışmalara birkaç gün veya hafta ara vermek istediğini, ama Hamas’ın bunu kabul etmeyeceğini söyleyen Hamad, şu vurguyu yaptı:

“İsrail rehine kartını alacak, sonra da halkımıza karşı yeni bir toplu öldürme ve katliam başlatacak. Bu oyunu oynamayacağız.”

Reuters’e konuşan müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kaynak ise yoğun müzakereler yürütüldüğünü, İsrail’in Hamas’ın elindeki rehineler arasında kalan tüm kadın ve hasta erkeklerin serbest bırakılmasında ısrar ettiğini, İsrail’in serbest bırakacağı esirler listesinde ciddi suçlardan hüküm giymiş Filistinlilerin yer alabileceğini söyledi.

Şarkul Avsat’a konuşan Filistinli bir kaynak, devam eden istişarelerin, olası esir takası anlaşmasının şartlarına ilişkin Filistin grupların vizyonunu göstermeyi amaçladığını aktararak ekledi: “Filistinli gruplara şu anda geçici ateşkesi kabul etmeleri için baskı yapılıyor. Filistinli grupların en önemli hedefi, kapsamlı ateşkes.”

Haniye’nin Mısır ziyareti, nadiren diplomasiye kişisel müdahalede bulunması bakımından önemli. Geçmişte ancak ilerlemenin muhtemel göründüğü zamanlarda devreye girmişti. Daha önce kasım başında Mısır’a gitmesi sonrası Gazze Savaşı’nda şu ana kadarki tek geçici ateşkes duyurulmuştu.

Mısır’daki müzakereler hakkında kamuya açık yorumda bulunmayan İsrail hükümeti, kalıcı ateşkesi ihtimalini dışlayarak, Hamas yenilene dek yalnızca sınırlı insani araları kabul edeceğini söyledi. İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, dünkü açıklamasında, savaşın ancak Hamas’ın ortadan kaldırılması, tüm rehinelerin kurtarılması ve Gazze’nin İsrail için artık tehdit oluşturmamasıyla sona ereceğini tekrarladı. Netanyahu, “Duracağımızı düşünenler gerçeklikten kopmuş… İlkinden sonuncusuna kadar tüm Hamas teröristleri yürüyen ölü adamlar” dedi.

Diğer yandan Gazze’deki Hamas ile Batı Şeria’daki El Fetih hareketleri arasında savaş sonrası Gazze Şeridi’nin akıbetinin ne olacağı hakkında görüşmeler yapıldığı basına yansıdı. WSJ, Hamas’ın Katar’daki siyasi ofisinin üyelerine dayanarak, yakın zamanda Doha’daki Hamas bağlantılı isimlerin El Fetih liderleriyle temasa geçmesinin ardından aralarında görüşmeler “gizlice” başladı. (Reuters, Şarkul Avsat, Dış Haberler)