Vilnius Zirvesi başladı: Ana gündem maddesi Ukrayna’nın NATO’ya üyelik konusu

Litvanya’nın başkenti Vilnius, başta genişleme ve Ukrayna olmak üzere acil konuları görüşmek üzere bir araya gelen NATO liderlerini ağırlıyor. 

NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, zirvenin ilk gününde, liderlerin İttifak’a katılması amacıyla Ukrayna’ya ‘net ve olumlu’ bir mesaj göndereceklerini söyledi.

Bildiri metninin önümüzdeki saatlerde kamuoyuna açıklanacağını belirten Stoltenberg, “İleriye dönük yol hakkında net ve olumlu bir mesaj göndereceğiz.” dedi. 

NATO’nun caydırıcılığını ve savunmasını güçlendirmek zirve gündeminin ilk sıralarında yer alıyor. 

İttifak ülkelerinin 31 lideri Moskova’nın müttefiki Belarus sınırına yaklaşık 35 km mesafede ve Rusya’nın Kaliningrad bölgesinden çok uzak olmayan Vilnius’ta toplandı.

Toplantı, Fransa’nın konuşlandırdığı Rafale uçakları ve Almanya’nın Patriot füze bataryalarının koruması altında yapılıyor.

Vilnius zirvesi, nisan ayında askeri ittifaka katılan 31. ülke olan Finlandiya için bir ilk olma özelliği taşıyor.

Vilnius zirvesine katılması beklenen Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy, ABD’li mevkidaşı Joe Biden ile bir araya gelecek. 

Ülkesinin üyelik perspektifleri konusunda Batı’dan taahhütler talep eden Zelenskiy, zirve öncesinde “Ukrayna İttifak’ın bir parçası olmayı hak ediyor. Şimdi değil, çünkü şimdi savaş var, ama net bir sinyale ihtiyacımız var ve bu sinyale şimdi ihtiyacımız var” demişti.

Ukrayna’nın üyeliği

Müttefiklerin NATO’ya yönelik tehditlere karşı üç yeni bölgesel savunma planının kabul edilmesi bekleniyor. 

Stoltenberg’e göre, yüksek hazırlık seviyesindeki 300 bin asker ile önemli hava ve deniz muharebe kabiliyeti bu planları destekleyecek. 

NATO’nun ‘Üyelik Eylem Planı’nı bir tarafa bırakarak, Kiev’e ittifaka katılmaya hazır olduğunda bunun gerçekleşmesine olanak sağlayacak daha yumuşak bir yol sunması bekleniyor. 

Vilnius’ta NATO-Ukrayna Konseyi’nin başlatılarak, Kiev ile siyasi bağları güçlendirilmesi ve Ukrayna’nın Batı askeri standartlarına ulaşmasına yardımcı olacak bir programın önerilmesi de planlar arasında. 

Çarşamba günü NATO-Ukrayna Konseyi’nin devlet ve hükümet başkanları düzeyinde bir toplantısı yapılacak. 

Stoltenberg, daha önce Rusya ile savaş devam ederken Ukrayna’nın ittifaka katılmayacağını vurgulamıştı. 

Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, NATO’nun Ukrayna için bir “reform yolu” çizeceğini, böylece ülkenin Atlantik İttifakı’na katılabileceğini, ancak bunun bir “zaman çizelgesi” olmadığını kaydetti. 

Rusya ise NATO’yu Ukrayna’nın üyeliğinin Avrupa güvenliği açısından “çok olumsuz” sonuçları olacağı konusunda uyarıyor.  

İsveç’in katılımı

Finlandiya’nın ardından İsveç’in de NATO’ya katılımı ana gündem maddelerinden biri. 

Stoltenberg, zirveden bir gün önce Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve İsveç Başbakanı Ulf Kristersson arasında yapılan üçlü görüşmenin ardından Ankara’nın, İsveç’in NATO Katılım Protokolünü parlamentoya göndermeyi kabul ettiğini duyurdu. 

Geçtiğimiz hafta İsveç’in üyeliğini onaylamayan Macaristan, Türkiye’nin İsveç’in NATO’ya katılımı konusundaki kararını destekleyeceğini açıkladı.

Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, “Eğer Türkiye’nin kararında bir değişiklik olursa, Macaristan’ın üyelik konusunda hiçbir ülkeyi engellemeyeceğine dair verdiğimiz sözü elbette tutacağız” demişti.