– Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasını denetleyen Bakanlar Komitesi, 2022 yılına ilişkin 16’ncı yıllık raporunu yayınlayarak, temel insan haklarına ilişkin Konsey’e üye 46 ülkenin uygulamalarına ilişkin genel bir tablo ortaya koydu. Raporda Türkiye aleyhinde “ihlal prosedürü” başlatılan Osman Kavala davası başta olmak üzere, en çok düşünce ve ifade özgürlüğü ile basın özgürlüğüne ilişkin AİHM kararlarının uygulanmadığı belirlendi.
Bakanlar Komitesi, AİHM’in temel kararlarının Avrupa Konseyi’ne üye devletler tarafından uygulanma durumunu ortaya koymak için yıl boyunca yeni, devam eden veya kapatılan davalara ilişkin istatistikler ve bilgiler içeren 2022 raporunu açıkladı.
VOA Türkçe’den Arzu Çakır’ın haberine göre raporda, 2022’de savaşın Avrupa’ya geri döndüğü ve Rusya’nın AİHM kararlarını uygulama yükümlülüğü devam etmesine rağmen sisteme katılımını durdurduğu yeni bir tespit olarak yer aldı. Bakanlar Komitesi’nin, Rusya’nın Konsey’den çekilmesine rağmen, Rus sivil toplumunun başta BM olmak üzere diğer uluslararası kuruluşlarla bu konudaki temasını arttırdığı ve Rus makamlarına yasal yükümlülüklerini hatırlatmaya devam ettiği belirtildi.
Koronavirüs salgını ciddi zorluklar oluşturmaya devam etse de, 2021’de Bakanlar Komitesinin dört toplantıda rekor sayıda vakayı incelediği ve davalı devletler tarafından benimsenmesinin ardından geçtiğimiz yıl 1100’den fazla davanın kapandığı bilgisi yer aldı.
Ayrıca, özellikle sivil toplum kuruluşlarından ve ulusal insan hakları kurumlarından Bakanlar Komitesi tarafından alınan giderek artan sayıdaki bildirimler nedeniyle, yürütme sürecinin katılımcı niteliği ve şeffaflığının daha da geliştiği vurgulandı.
Ancak, yürütme sürecinde hala bir takım önemli zorluklarla karşı karşıya olduğu belirtilen raporda, özellikle karmaşık devletler arası davalar ile Osman Kavala ve Selahattin Demirtaş için de işletilen ve “kısıtlamaların öngörülen amaçlar dışında kullanılarak, gizli amaçla siyaset yapılmasının engellenmesini” düzenleyen” 18’inci madde ile ilgili artan davaların sistemi zorladığı vurgulandı.
Eylem planları ve raporları ve adil tazmin ödemesinin teyidi gibi, yürütme süreci için hayati önem taşıyan bilgilerin devletler tarafından iletilmesindeki gecikmelerin de endişeleri arttırdığı belirtildi.
TÜRKİYE BÖLÜMÜNDE OSMAN KAVALA DAVASI VURGUSU
Bakanlar Komitesi 2022’de, AİHM’den infazlarının denetlenmesi için Türkiye’ye ilişkin 77 dava devraldı. Bu rakam 2021’de 106, 2020’de ise 103’tü. Rapora göre, 31 Aralık 2022 itibariyle Türkiye ile ilgili 36 “önde gelen dava” dahil olmak üzere, uygulamayı bekleyen 480 dava bulunuyor.
“Gelişmiş gözetim” altındaki acil ve önemli davalardan 25’i, beş yıl veya daha uzun süredir; benzer şekilde, “standart gözetim” altındaki önde gelen davalardan 53’ü beş yıl veya daha uzun süredir beklemede.
Bakanlar Komitesi’nde AİHM tarafından kesinleşen ancak uygulanmayan davaların birikmiş listesi, özellikle ifade özgürlüğü ve toplanma özgürlüğü hakları, yargının bağımsızlığı, yeterli gerekçe olmaksızın gözaltı, soruşturmaların etkisizliği ve cezasızlık ile aile içi şiddetle ilgili dava gruplarını içeriyor.
Bakanlar Komitesi, 2022 yılı boyunca Türkiye için gelişmiş denetim altındaki önde gelen 18 dava veya dava grubuyla ilgili kararları inceledi ve kabul etti. Bu vakalardan üçü Komite tarafından yıl içinde en az iki kez incelendi ve bunlardan biri olan Osman Kavala davası Komite’nin tüm olağan toplantılarında ele alındı.
Komite, mülkiyet hakları, adil yargılanma hakkı veya özel yaşama saygı hakkı gibi konulara ilişkin olarak gelişmiş gözetim altındaki üç önde gelen dava ve standart gözetim altındaki 23 önde gelen dava da dahil olmak üzere, Türkiye ile ilgili 107 davayı kapattı. Kapatılan önde gelen davalardan 13’ü, 10 yılı aşkın bir süredir Komite önünde beklemedeydi.
Türkiye bölümünde Bakanlar Komitesi Raporu’nda en çok vurgu yapılan dava, Osman Kavala davası oldu. “İhlal prosedürü” başlatılan Kavala davası hakkında Türkiye aleyhine başlatılan istisnai işlemler 2022 yılında da devam etti. Raporda, “Türk yetkililerle üst düzey toplantılar gerçekleştirildi ve Komite gelişmeleri haftalık olarak takip ederek, ayrıca özel bir irtibat grubu kurdu” denildi.
EN ÇOK İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ DAVALARI BEKLİYOR
AİHM Kararları İcra Dairesi Başkanı Clare Ovey, “En çok Türkiye’de ifade özgürlüğü ve gazetecilere ilişkin bekleyen davalar var ama Türkiye bu konuda yalnız değil” dedi. Ovey raporun sunumunda Türkiye ve Osman Kavala ile ilgili sorular üzerine, “Osman Kavala konusunda özel bir prosedür başlatıldı. Bakanlar Komitesi bu konuyu her oturumunda inceliyor. Hemen her hafta bu konudaki gelişmeleri ele alıyor. Hâlâ Türkiye’nin Kavala’yı serbest bırakmasını bekliyoruz. Ancak şu anda Türkiye’de seçim öncesi dönem. Sanırız bu serbest bırakılması için en iyi dönem değil. Komite hala Türkiye’ye bu konudaki sorumluluklarını hatırlatmaya devam ediyor” dedi.
Ovey, Bakanlar Komitesi’nin beş kişiden oluşan bir Büyükelçiler Komisyonu kurduğunu ve Türk otoriteleri ile Kavala’nın serbest bırakılması konusunu bu Komisyonun görüşmeye devam edeceğini belirtti. (Kaynak)
Kaynak:
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
