Süryani işyerlerine ‘varlık vergisini andıran’ fahiş zam

Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü, Mardin ve çevresindeki işyeri kiralarını fahiş oranda artırdı. Zam, ayrımcı bir uygulamayla, Süryani esnaf için çok daha yüksek tutuldu. 

Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün yaptığı zamla ortalama işyeri kirası, 1500 liradan 5 bin liraya yükseldi. 

Gazete Sabro’nun haberine göre Süryani esnafa bu zam yüzde 300 oranında yansıtıldı.

Mardin Milletvekili Tuma Çelik, konuya ilişkin Kültür ve Turizim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi.

Esnafa ‘Dükkanı boşaltabilirsiniz’ yanıtı

Çelik’in önergesinde şunlar kaydedildi:

*Tarafımıza ulaşan bilgilere göre, eski Mardin’de iş yeri bulunan Süryani esnafının zam oranları ise diğer işyerlerinden farklı olarak yüzde 300 oranında arttırıldı. Kira oranlarına tepki gösteren esnafaysa yetkililer ‘Dükkanı boşaltabilirsiniz’ cevabı verdi. 

*Artan ekonomik kriz ve bölgede giderek artan bölgesel eşitsizlik de dikkate alındığında zam oranlarının adaletsiz olduğu görülmektedir. Hükümetin de desteğiyle Türkiye’de pek çok iş yeri, fiyat artış oranlarını düşük tutmasına pek çok yerde fiyat sabitleme kampanyaları devam ederken, Vakfılar Genel Müdürlüğü’nün yaptığı zam oranları adaletsizdir.

*Artan maliyetler, elektrik ve asgari ücretteki artışlar da göz önüne alındığında, esnafın ayakta durmasının neredeyse imkanız hale geldiğini vurgulanan önergede, “Yoksulluğun bu kadar derinleştiği kentlerden biri olan Mardin’de esnafa yapılan bu zam kentteki ekonomik hayatı da derinden etkileyecektir. Öte yandan, Süryani esnafın kira oranlarının diğerlerinden daha yüksek olması açık bir ayrımcılıktır” cümleleri kullanıldı.

Mardin Milletvekili Tuma Çelik’in, Kültür ve Turizim Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinin tamamı şöyle:

• Ekonomik şartlar göz önüne alındığında eski Mardin’deki iş yeri kiraları neden bu derece yüksek oranlarda arttırılmıştır?
• Zam kararını Vakıflar Genel Müdürlüğü mü yoksa Vakıflar Bölge Müdürlüğü mü almıştır?
• Diyarbakır Vakıflar Bölge Müdürlüğünün, Mardin’de kaç adet iş yeri bulunmaktadır? Toplam elde etti gelir ne kadardır?
• Vakıflar Genel Müdürlüğü, yıllardır kiracısı olan esnafa ekonomik destek sağlamak ve ayakta kalması için çalışmak zorunda değil midir?
• Eski Mardin’de kira oranlarında ne kadar artış yapılmıştır?  
• Süryani esnafın kira artış oranı neden diğerlerinden daha yüksektir?
• Süryani esnafın kira artış oranın diğerlerinden yüksek olması ayrımcılık suçu değil midir?

Varlık vergisi

Varlık vergisi, dönemin hükümetinin Kasım 1942 ile Mart 1944 arasında uygulamaya koyduğu, ‘savaş şartlarında kazanılan fevkalade kazançları’ vergilendirmek için getirdiği bir uygulamaydı. Tahakkuk eden vergilerin yüzde 87’si gayrımüslim azınlığa yüklenmişti. Yüksek orandaki vergi nedeniyle çoğu mallarını elden çıkarmak zorunda kalmış, gayrımüslimlere ait binlerce taşınmaz el değiştirmişti.