Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu, ABD’li mevkidaşı Blinken’la görüşecek: Masada neler olacak?

Serbest Görüş Dış Haberler

Ankara-Washington hattında gündemde birçok başlık bulunurken, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ABD’ye vardı. Çavuşoğlu, bugün Washington’da ABD’li mevkidaşı Antony Blinken‘la görüşecek. 

İki dışişleri bakanının görüşmesinde masada ABD’nin Türkiye’ye F-16 satışından Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliğine geniş yelpazede birçok konu olması bekleniyor. 

Dışişleri Bakanlığı, Türkiye-ABD Stratejik Mekanizması kapsamındaki görüşmeleri öncesi Bakan Yardımcısı Büyükelçi Sedat Önal ve ABD Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı Victoria Nuland başkanlığındaki heyetlerin Washington’da istişareler yaptığını duyurdu.

Dışişleri’nden yapılan açıklamada Çavuşoğlu-Blinken görüşmesinde, “ikili ilişkilerin tüm boyutlarıyla ele alınması ve bölgesel konularda görüş alışverişinde bulunulmasının öngörüldüğü” belirtildi.

Çavuşoğlu’nun ayrıca Washington ve Houston’da  düşünce kuruluşları temsilcileri ve vatandaşlarla görüşeceği ve New York’ta çeşitli temaslarda bulunacağı belirtildi. Dışişleri Bakanlığı, Türkiye’nin Houston Büyükelçiliği’nin  yeni kançılarya ofisinin açılışını da gerçekleştireceği ifade edildi. 

Çavuşoğlu’nun New York’ta  BM 77. Genel Kurul Başkanı Csaba Körösi ile bir görüşme yapacağı bildirildi.

Serbest Görüş Dış Politika Analisti Barçın Yinanç, “Dış Politikayla İçli Dışlı” yayınında Blinken-Çavuşoğlu görüşmesinin Washington’da yapılıyor olmasının önemli bir detay olabileceğine dikkati çekti. Yinanç, “Blinken, geçen sene Çavuşoğlu’yla, Washington’da görüşmek istemedi, New York’ta görüştü. Bu bile bir spekülasyon konusu oldu, ‘Resmi olarak ağırlamak istemiyorlar, bu da o soğukluğun göstergesi’ diye. Bu spekülasyonlar üzerine Çavuşoğlu’nun, Washington’da ağırlanacak olması bence bize bir şeyler söylüyor. Tabii anladığımız kadarıyla bu inisiyatif, ABD tarafından geliyor” dedi.

F-16 satışı gündemde

Türkiye ve ABD arasındaki en sıcak gündemlerden biri, ABD’nin Türkiye’ye potansiyel F-16 savaş uçakları ve modernizasyon kiti satışı. Wall Street Journal’ın aktardığına göre Biden yönetimi, Türkiye’ye, F-16 satışını geçen hafta Kongre’ye taşıdı ve mevcut olarak resmi olmayan değerlendirme süreci işliyor. Biden yönetimi, satışa sıcak baktığını söylese de Senato Dış İlişkiler Komitesi’nin Demokrat Başkanı Bob Menendez, Ankara’nın insan hakları sicili nedeniyle satışa karşı olduğunu belirtiyor. Aynı haberde, Yunanistan’a F-35 satışının da Kongre’ye Biden yönetimi tarafından götürüldüğü kaydedildi. 

Çavuşoğlu, pazartesi günkü basın toplantısında konuyla ilgili şunları söylemişti:

“ABD Savunma Bakanlığı, Dışişleri Bakanlığı’na iletti. Yönetim, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla gayriresmi şekilde Kongre’ye bildirimde bulundu. Her iki kanatta da Dış İlişkiler Komisyonu’nun başkanları ve en tecrübeli üyeye bildiriliyor. Buradan daha sonra bir itiraz gelmezse de süreç tamamlanıyor. Resmi bildirim oluyor. ABD Kongresi’nin, Başkan’ın bu yöndeki talebini, yüzde 51 ile reddetme ihtimali var. Eğer bu olursa Başkan, tekrar gönderir. Eğer bu olursa bu kez üçte iki çoğunlukla reddedilmesi gerekir.”

Çavuşoğlu, Menendez’e ithafen de, “Özellikle bir senatör, sürekli itirazını gündeme getiriyor. Ama daha önce sunulan değişiklik önergeleri temizlendi biliyorsunuz. Biz, sorunsuz bir şekilde geçmesini bekliyoruz” demişti.

ABD, Suriye’ye harekâtı istemiyor, normalleşmeye karşı

Türkiye’nin, Suriye’nin kuzeyine düzenlemesi gündemde olan potansiyel kara harekâtı ve Ankara-Şam hattında tekrar başlayan temaslar da Çavuşoğlu-Blinken görüşmesinde gündemde olabilir.

Washington, Esad yönetiminin insan hakları sicili nedeniyle mevcut olarak müttefik ülkelerin, Suriye ile temas kurmasına sıcak bakmadıklarını söylemişti.

Öte yandan, ABD, birçok kez Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyine yeni bir askeri harekât yapmasını istemediklerini vurguladı.

Ankara ise ABD’nin Suriye’de YPG ile olan işbirliğinden rahatsızlığını sık sık dile getiriyor.

İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliği

ABD-Türkiye hattında en önemli gündemlerden biri de İsveç ve Finlandiya’nın NATO üyeliği. Türkiye, Finlandiya’nın ittifaka üyeliğine daha sıcak baksa da İsveç’ten, “terörle arasına mesafe koyması” için bulunduğu talepler karşılanmış değil. İsveç basınına göre, Türkiye’nin iadesini istediği dört ismin daha iadesi gerçekleşmeyecek.

Öte yandan, geçen hafta PKK destekçisi olduğu belirtilen bir grubun da Stockholm Belediye Binası önünde Cumhurbaşkanı ve AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan‘a benzetilen bir kuklayı ters bir şekilde asması ipleri gerdi. Ankara, İsveç’in Ankara Büyükelçisi’ni Dışişleri’ne çağırdı.

Türkiye ve Macaristan dışında tüm NATO ülkeleri, iki kuzey ülkesinin katılım protokollerini ulusal meclislerinden geçirdi. ABD, Türkiye’nin süreci hızlandırmasını bekliyor. Ankara ise talepleri karşılanmadan adım atmıyor. WSJ’ye konuşan kaynaklara göre Biden yönetimi, Türkiye’ye F-16 satışını, iki kuzey ülkesinin NATO üyeliğine izin verilmesi için, “havuç” olarak kullanmayı hedefliyor. 

DW Türkçe’ye konuşan Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İlhan Uzgel‘e göre, Erdoğan, iki ülkenin üyeliklerine ilişkin TBMM’den çıkması gereken onayı seçime kadar uzatmayı hedefliyor. “Böylelikle iç kamuoyu nezdinde ‘bakın biz onay vermezsek hiçbir şey gerçekleşmiyor” algısının kullanılmaya çalışılacağını belirten Uzgel, Erdoğan’ın çok büyük bir kazanç elde etmediği sürece bu konuda adım atmamaya niyetli olduğunu düşünüyor.

Rusya-Ukrayna savaşı

Rusya-Ukrayna savaşı, tüm dünyada olduğu gibi Türkiye ve ABD ilişkilerinde de önemli bir başlık. ABD, Türkiye’nin arabuluculuk ve kolaylaştırıcı ülke rolünü destekliyor, ancak zaman zaman Ankara Rusya yakınlaşmasından Washington’un rahatsız olduğuna dair de haberler ABD basınında yer alıyor.