Ertuğrul Özkök, eşinin adına gönderme yapan “Tansu’ya Mektuplar” başlığı altında yazdığı ve “newsletter” olarak paylaştığı yazılarında bugün, Avrupa Şampiyonlar Ligi’nin 30. kuruluş yılını kutlamasına değindi. Avrupa Şampiyonlar Ligi’nin kuruluş hikâyesine yer veren Özkök, aynı dönem Türkiye’de de Fenerbahçe Spor Kulübü Başkanlığı’na Aziz Yıldırım’ın geldiğini, Erman Toroğlu’nun da Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’na veda töreni hazırlayan hakemlerden biri olduğunu hatırlattı.
Özkök’ün “Aziz Yıldırım ve Erman Toroğlu o gece “Granma” gemisindeydi” başlıklı yazısı şöyle:
Aziz Yıldırım ve Erman Toroğlu o gece “Granma” gemisindeydi
Geçen mayıs ayında İsviçre’nin Luzern şehrinde küçük bir grup insan bir araya gelip, akşam yemeği yedi.
Bu yemek çok fazla insanın dikkatini çekmedi. Google’a girip bu yemek hakkında bilgi bulmak isterseniz bulamazsınız.
Ama yemeği düzenleyen kişinin adını yazarsanız sayısız sayfa açılır önünüzde.
O gecelemeli düzenleyen adamın adı Craig Thompson’dı…
Craig Thompson Los Angeles merkezli bir marketin şirketinin elemanıydı.
O akşam dünya futbolunda bir devrimin 30. yıldönümü kutlamak için bir araya gelmişlerdi.
Onlar “Granma” adlı tekneyle Küba’ya çıkıp devrimi gerçekleştiren insanlar gibiydi.
Bundan 30 yıl önce dünya futbolunun kaderini değiştirmek üzere o gemiye binmişlerdi.
Çeşitli yerlerden gelmişlerdi…
O güne tekrar dönmek üzere küçük bir ara verip şimdi bu geceye bakalım.
Bu gece bir devrimin 30. yıl dönümü törenleri başlıyor
Futbol dünyasının en önemli olayı olan Avrupa Şampiyonlar Ligi 2022-2023 sezonu bu akşam oynanacak çok önemli maçlarla başlıyor.
Mesela Messi’li, Mbabbe’li, Neymar’lı PSG’yi Juventus’a karşı izleyeceğiz.
Celtic-Real Madrid; Sevilla- Manchester City; Dinamo Zagreb-Chelsea maçları da bu akşam oynanacak.
Avrupa Şampiyonlar Ligi bu akşam 30. kuruluş yılını kutluyor ve bu futbol tarihinde gerçek anlamda bir “krampon devrimidir”. İşte bu ligin temeli 1991’de atıldı ve 1992-1993 sezonunda devrim sonrasının ilk maçları oynandı.
Büyük bir insanlık dramı üzerine başlayan devrim
Nedir Craig ve arkadaşlarının oluşturduğu “TEAM” ekibinin yaptığı devrim?
Çünkü UEFA Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası maçları aslında 1955’te başlamıştı.
Öyleyse, 1992-93 sezonu niye bir devrimdi diyebilirsiniz…
Söyleyeyim….
Çünkü o sezon futbolun bir eğlence endüstrisi olarak doğum yılıydı.
Ve bu endüstri futbol tarihinin en büyük insanlık dramlarından birinin üzerine kurulmuştu.
Bu 1985 yılında yaşanan Heysel faciasıydı.
O gece Avrupa’da futbolu bitiren bir facia yaşandı
29 Mayıs gecesi, Brüksel’in Heysel Stadı’nda oynanacak olan Juventus-Liverpool maçından önce İngiliz Holiganlarla İtalyan taraftarlar arasında sokakta çıkan kavgalarda 32 İtalyan, 4 Belçikalı, 2 Fransız, 1 Kuzey İrlanda vatandaşı hayatını kaybetmişti.
Bu maçtan sonra İngiliz takımları 5 yıl boyunca Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’ndan men edilmişti.
Bu meşum gece aynı zamanda Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’nın da sonu olmuştu.
İngiliz kulüpleri bu kupadan çıkarılınca, İngiliz futbolu da bir anlamda evine kapanmış ve evini düzeltmeye başlamıştı.
Bugün dünyanın en büyük futbol ligi sayılan Premier Leage işte bu büyük futbol yangınının külleri üzerine kurulmuştu.
Tabii İngiliz kulüplerinin çıkarılması Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’na da büyük darbe vurmuştu.
Bu lig birden rekabet duygusunun ateşini kaybetmişti.
UEFA’ya gelen iki istihbarat Premier Leage kuruluyor ve..
1991 yılına geldiğimizde Avrupa futbolu bir çıkmaz sokağın ucundaki duvara dayanmıştı.
UEFA’nın gelirleri iyice düşmüştü.
Buna karşılık İngiliz Futbol Ligi’nin gelirleri durmadan yükseliyordu.
Dahası UEFA yetkilileri İngiliz Futbolu’nun 1992 yılında yeni bir örgütlenmeye geçeceğini öğrenmişti.
Premier Leage kuruluyordu ve bu futbolun kaderini değiştirecekti.
İngiliz futbol yöneticileri 1990’ların başında bütün Avrupa’ya saran özel televizyon devriminin yaratacağı fırsatı çok iyi görmüştü.
Çünkü tek kanallı devlet televizyonlarından çok kanallı özel televizyon düzenine geçilmesi, rekabeti getirecek ve naklen yayın gelirleri uçacaktı.
İşte böyle bir yılda ve konjonktürde UEFA Başkanı İsviçreli iş insanı Lennart Johansson Amerikalı pazarlama dehası Craig Thompson’ı davet etti.
Avrupa kupası bir gecede Avrupa Ligi’ne dönüşüyor
Bu ekip Avrupa futbolunun kaderini değiştirdi.
Önce artık Heysel faciasının girdabında prestijini iyice kaybeden Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’nın adı değiştirildi ve Avrupa Şampiyonlar Ligi oldu.
Bu basit isim değişikliği değildi. Futbolun organizasyonu da değişmiş ve artık bu uluslararası bir lig haline gelmişti.
Thompson ve ekibi geldiğinde UEFA’nın parasal durumu feci haldeydi.
O sezonki UEFA maçlarının oynanması için 200 milyon İsviçre Frangı’na ihtiyaç vardı.
Kuruluşun gelirleri yüzde 80 yayın hakları, yüzde 20 sponsorlardan geliyordu.
İki eski Adidas yöneticinden gelen küçük ama büyük fikir
Ortada büyük bir sorun vardı. Kulüpler yayın haklarını ellerinde tutuyordu.
İşte o sırada şu fikir ortalar atıldı:
“Özel televizyonlar başlayacağına göre yayın hakları konusu merkezileştirilmeliydi. Yani bunun pazarlama ve yönetimini eli güçlenmiş UEFA yapmalıydı.”
Peki bu fikir kimden gelmişti?
O yıllarda UEFA’nın en büyük sponsoru olan Adidas’ın, yönetimden ayrılan iki yöneticisi tarafından.
Böylece Avrupa futbolu artık dev bir eğlence devi olarak ortaya çıktı.
Futbol küreselleşirken stat altyapıları da küreselleşti.
Aynı yıl Fenerbahçe futbol şubesine yeni biri geliyor
Aynı yıl Fenerbahçe Kulübü’nde de çok önemli bir değişiklik oluyordu. Başkan Metin Aşık’ın yerine futbol kulübü başkanlığına Aziz Yıldırım getiriliyordu. Böylece futbolu Türkiye’de de bir eğlence sektörü haline ettirecek olan Aziz Yıldırım devrimi de başlıyordu.
Bundan 30 yıl önce, 1992-93 sezonunda yeni adıyla Şampiyonlar Ligi’nde 30 Eylül gecesi Türkiye’den Beşiktaş sahaya çıkıyordu.
Rakibi İsveç’in Göteborg takımıydı.
Kapanışı yapanlardan biri de Erman Toroğlu
Eski kupanın kapamış törenlerinden birini ise bir Türk hakemi yapmıştı.
19 Eylül 1990 gecesi Erman Toroğlu, GKS Katowice-TPS maçını yönetmek üzere başhakem olarak sahaya çıkıyordu.
Eski lige veda törenini hazırlayan hakemlerden biri de oydu.
Evet, yeni Avrupa futbolunun başlangıç vuruşu bundan 30 yıl önce yine böyle bir akşam yapıldı.
İngiliz takımları yine Avrupa’ya döndü. Holiganlar büyük ölçüde önlendi. UEFA’nın gelirleri bu yıl 3 milyar Euro’ya yaklaştı.
Ama ligin hayatı hiç de kolay olmadı.
Dünyanın bu en büyük liginin de bir “15 Temmuz” gecesi var.
Şampiyonlar Ligi’nin 15 Temmuz gecesi
18 Nisan 2021 gecesi Avrupa’nın en büyük 12 kulübü ortak bir bildiri yayınlayarak bir Süper Lig kurmayı kararlaştırdıklarını açıkladı.
Bu Şampiyonlar Ligi’nin sonunu getirecek bir darbe girişimi anlamına geliyordu.
Ve darbe girişiminin başında Real Madrid, Barcelona, Chelsea, Manchester United, Manchester City ve Liverpool gibi devler vardı.
Bu darbe girişimi bastırıldı…
Ama şimdilik…
Şampiyonlar Ligi dışında bir mini kupa düzenlememe fikri hâlâ ortalarda geziyor.
Yani 15 Temmuz hayaleti hâlâ UEFA’nın üzerinde dolaşıyor.
Bu gece bu büyük devrimin 30. yılı başlıyor
Bu gece futbolda bir ayin sezonuz daha başlıyor.
İsteyenler için yazayım.
Maçlar Exxen’den canlı yayınlanacak.
Benim için de uykusuz geceler başlıyor demektir…
Yaşasın futbol…
Ve onun harika enerjisi…
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
