Özel şirketlere dış borç dayatması: Yüzde 9.6 faizle borçlanma mümkün mü?

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (BDDK) 24 Haziran’da getirdiği 900 bin doların üzerinde dövizi bulunan şirketlere getirdiği kredi kısıtlaması kararı, eurobond, döviz cinsi fonlar ve yabancı hisse senedi bulundurmayı kapsam dışı tutuyor.

Yani portföylerinde döviz yerine bu enstrümanları bulundurmaları kredi almalarına engel değil. Bu da akıllara ekonomi yönetiminin bu kararı almasında şirketleri yurt dışından borçlanarak Türkiye’ye döviz getirmeye teşvik etmek istemesinin de rol oynayıp oynamadığı sorusunu getiriyor.

Zaten iddialara göre, BDDK kararını açıklanmadan önce öğrenerek Türkiye’den kredi bulamayacağını anlayan bazı büyük şirketlerin yabancıların elindeki eurobondları yüklü miktarda aldı. Yabancılar ellerindeki eurobondları satarak Türkiye’nin riskini düşürdükleri için de CDS oranları 850’li seviyelerden 750’lere geriledi.

Ancak bu kararın etkileyeceği belirtilen 10 bin şirketin hepsinin gücü yurt dışından yüzde 9.6 faizle borçlanmaya yetecek mi?

KURLARDAKİ ARTIŞ DIŞ BORCA SET ÇEKTİ

halktv.com.tr’de yer alan habere göre, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Maliye Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, 2003-2018 arasında dolar/TL 1.4’ten 2018’in ilk çeyreğinde 4’e ulaşana dek özel sektör dış borcunun genişlediğini ancak o tarihten bu yana kurdaki yükseliş üzerine hız kestiğini belirtti.

Toplam dış borç stokunda özel sektörün payının yüzde 64 olduğuna dikkat çeken Yılmaz, BDDK’nin kararının şirketlerin yurt dışından borçlanmasının önünü açacağını ancak yüksek maliyeti nedeniyle bunu yapan şirket sayısının kısıtlı olacağını söyledi.

2003 yılından bu yana toplam dış borç stoku içinde özel sektörün kamu sektöründen hep daha borçlu olduğuna dikkat çeken Yılmaz, “2003-2018 yılları arasında özel sektörün dış borçları hem toplam dış borç stoku içinde hem de mutlak olarak hızla genişledi. 2018 ikinci yarısında yaşanan kur sıçramaları nedeniyle gerilemeye başladı. 2018’de 314 milyar dolar olan özel sektör dış borç stoku, dolar/TL’deki seyir sonucu 2021 sonunda 235 milyar dolara geriledi” dedi.

DIŞ BORÇ STOKUNDA BANKALARIN PAYI AZALDI

Özel sektör dış borç stoku içinde finansal kuruluşların (bankalar) payı 2011-2018 arasında artarken, 2018’in 3. çeyrekten itibaren finansal olmayan kuruluşların daha borçlu olduğuna dikkat çeken Yılmaz, “Özel sektörün dış borç temin ettiği alacaklıların yüzde 70’e yakın kısmı yabancı ticari bankalardır. İkinci sırada yerli bankaların yurt dışı şube ve iştirakleri var ve 2017 yılı sonrasında ise özel sektöre dış borç bulmada ön plana çıkmaya başladılar” diye konuştu.