Istırap endeksi

YORUM | M. NEDİM HAZAR

Biliyorsunuz pek çok endeks var…

Tüketici endeksi, enflasyon endeksi, borsa, hisse senedi, altın, mutluluk vs… Bugün size bizim çok fazla bilmediğimiz bir endeksten bahsedeceğim: Istırap Endeksi…

Misal, BM Dünya Mutluluk Raporuna göre en mutlu ülke yine Finlandiya, Türkiye ise 104. sıradaydı.

Aslında toplumların büyük değişimleri yaşadığında bu endeksin tavan yaptığı dönemler olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Tabiri ben bulmuş değilim. 70 yıl kadar önce ABD Başkanı Lyndon Johnson’ın danışmanı olan ekonomist Arthur Okun tarafından kullanıma sokulan bir terim. Bu sebeple Okun Yasası da denilmekte. Orijinal ismi Misery Index.

Bir diğer ismi de Sefalet Endeksi.

Basitçe enflasyon oranına eklenen işsizlik oranına deniyor. Hem daha yüksek bir işsizlik oranının hem de kötüleşen enflasyonun bir ülke için hem ekonomik hem de sosyal maliyetler oluşturduğu varsayılır. Artan enflasyon ve daha fazla insanın işsiz kalması, ekonomik performansta bir bozulma ve sefalet endeksinde bir artış anlamına geliyor. Daha da basitleştirirsek, enflasyon ve işsizlik oranlarının toplamından ibaret olan bu endeks, esasen ülkenin “Stagflasyon” ölçümü anlamına da geliyor.

Yapılan hesaplamalarda Amerika en düşük oranı Temmuz 1953’te (2.97) yaşamış. En yüksek yani en sefil olduğu dönem ise Haziran 1980 (21,98) Geçtiğimiz ay bu rakam 12 civarındaydı.

Obama, 12’den aldığı bu oranı 6’ya indirerek ciddi bir iş yapmıştı.

Trump ise 6,5’tan aldığı bu rakamı 11’e çıkardı.

Tahmin edebileceğiniz üzere, Türkiye’nin har alanda olduğu gibi Istırap ve sefalet alanında da durumu pek iç açıcı değil.

Buyurun size bağımsız uluslararası gözlemcilerin çıkardığı Dünya Sefalet Endeksi… (Tablo iki ay öncesine aittir, bugünkü durumumuzun daha kötü olduğunu hatırlatmama gerek yoktur sanırım.)

Şöyle bir bilgi vereyim de zihninizde oranlayabilesiniz.

Çok değil, geçtiğimiz yıl bu listede 5. sıradaydık.

Bu da 2019 yılının…

Demem o ki, Tarım ve Orman Bakanı Vahit Kirişçi, istediği kadar, Türkiye’de aç, açıkta kimse olmadığını ve herkesin tok olduğunu söylesin, rakamlar gerçeği söylüyor.

Bu arada önemli bir nokta var. Eğer bu endeks 50’nin üzerine çıktıysa o ülkede iktidar kesin değişiyor.

Ancak…

Bu değişim normal ülkelerde oluyor.

Örneğin Macaristan bunda istisna yaptı.

Belki Türkiye de yapabilir emin değilim. Zira artık hiçbir inandırıcılığı kalmayan TÜİK’in raporuna göre ülkedeki insanların yüzde 70’i gelecekten umutlu, yarısından fazlası ise mutlu.

Merak eden kurumun şu araştırmasını incelesin.