Ya Ukrayna-Rusya savaşı çıkarsa

Tüm dünya gözünü kulağını Karadeniz’in kuzeyine çevirdi. “Rusya, Ukrayna’yı işgale kalkışacak mı, savaş çıkacak mı?” soruları bir süredir gündemi meşgul etmekte. ABD hala işgalin kapıda olduğunu vurguluyor. Peki böyle bir kötü senaryoda neler yaşanabilir? Haber Global’de Metin Aktaşoğlu, sekiz kritik soruya yanıt arıyor.

İşte Aktaşoğlu’nun The Observer’da “Analysis: what happens if Russia invades?” başlığıyla yayınlanan makaleden derlediği 8 soru ve cevabı:

TAM KAPSAMLI BİR İŞGAL NASIL GELİŞİR?

Eğer saldıracaksa; Ukrayna’ya karşı kara, deniz ve hava kuvvetlerindeki ezici üstünlüğünü kullanmak isteyen Rusya’nın, kuzeydoğudan, Donbas ve Kırım’dan birkaç cephede aynı anda saldırması bekleniyor. Belarus’tan girecek olan ve hava saldırılarıyla desteklenen kara birlikleri de başkent Kiev’i ele geçirmek için güneye doğru gerçekleşecek çok yüksek süratli bir harekata öncülük edecek ve Ukrayna’nın kuşatılmış ordusu teoride teslim olmaya zorlanacak.

RUSYA’NIN ANA HEDEFİ NE?

Böyle bir senaryoda birincil amaç Ukrayna’da hükümetin hızlı bir şekilde Kiev’de teslim alınması ve seçilmiş liderlerinin derdest edilmesi olacaktır. Cumhurbaşkanlığı sarayı, parlamento, bakanlıklar, medya kuruluşları ve Ukrayna’nın demokrasi yanlısı devrimlerinin sembolik meydanı olan “Maidan Nezalezhnosti” yer alması beklenen kilit noktalar arasında başı çekiyor.

SAVAŞ KAÇ CANA MAL OLABİLİR?

Savaş ihtimalini en yüksek sesle dillendiren ülke olan ABD’de uzmanlar olası bir Rusya-Ukrayna savaşının sonuçları üzerine de tahminde bulundu. ABD’li uzmanların tahminleri tüm saldırı ve çatışmaların 50 bin sivili öldürebileceğini tahmin ediyor ve savaşın uzaması halinde sayının kesinlikle artacağı dile getiriliyor. Aynı zamanda yüz binlerce insanın ülkeden çıkış yolu arayacağı ve savaşın Avrupa’yı büyük bir insani kriz ve mülteci sorunuyla karşı karşıya bırakacağı tahmin ediliyor.

PUTIN’İN VARSA B PLANI NEDİR?

Putin şimdilik savaşa dair bir A planı dahi olmadığı şeklinde bir görüntü veriyor. Rusya, savaşın kapıda olduğu gibi söylemleri kabul etmiyor. Lakin savaşın yaşandığı bir senaryoda Rusya’nın 2008’de Gürcistan’da gerçekleştirdiğine benzer bir operasyona girebileceği belirtiliyor. Bu da Ukrayna’nın doğusunda Donbas’tan daha fazla toprak alma adına düşük riskli ve sınırlı bir saldırı da görülebileceğine işaret ediyor. Öte yandan Rusya’nın Azak Denizi kıyısındaki Mariupol ve Karadeniz’deki Odessa limanlarını araya Kırım’ı alarak bağlamak isteyebileceği de düşünülüyor.

RUSYA İÇİN HER ŞEY TERS GİDEBİLİR Mİ?

Elbette bu da ihtimaller arasında. Ukrayna ordusunun kolay kolay yenilmeyeceğini düşünmek çok da yanlış bir tahmin olmayacaktır. Modern zamanlarda gerçekleşen işgallerin nasıl sonuçlandığı aşikar. Irak ve Afganistan örnekleri ortada. Rusya için de örnek Afganistan… SSCB’nin Afganistan’ı işgalinde ABD ve Birleşik Krallık direnişçilere silah yardımı yapmış ve bu da savaşı çıkılması çok güç bir bataklığa çevirmişti. Çok uzayan ve bir yere varmayan bir savaşta halkın da Putin yönetimine tepki göstermesi muhtemel.

KREMLİN’İN İŞGAL SONRASI PLANI NE OLABİLİR?

Özellikle ABD ve Batı cephesinin iddiasına göre Putin, Belarus’taki hükümete benzeyen, batıdan kopuk, kurumsal olarak zayıflamış ve Rusya’ya bağımlı bir Ukrayna istiyor.

BATI NE YAPACAK?

ABD elbette doğrudan müdahale etmeyecek, ancak NATO tarafından insani yardım, istihbarat paylaşımı ve silah yardımı dahil olmak üzere askeri yardım hızla sağlanacak. Çatışma uzarsa ve sivil kayıplar artarsa, Batı’ya müdahale baskısı gelecektir.

Ve elbette ABD ve AB tarafından Rusya’ya eşi benzeri görülmemiş bir yaptırım uygulanması bekleniyor. ABD Dışişleri Bakanı Blinken da bu yönde net bir açıklamada bulundu. Öte yandan Rus oligarkların AB ülkeleri, Birleşik Krallık ve ABD’deki birikimlerinin dondurulması, Rus bankalarına ve şirketlerine yönelik kısıtlamalar ve en önemlisi Nord Stream 2 doğalgaz boru hattı süresiz olarak dondurulacak.

PEKİ KÜRESEL ETKİ?

Muhtemel bir savaşın küresel ekonomik ve borsa istikrarsızlığını büyütmesi bekleniyor. Enerji fiyatlarının artması da cabası… Ayrıca 2020’de dünyanın beşinci en büyük buğday ihracatçısı olan Ukrayna’nın müşterileri olan Afrika ve Asya ülkelerinde temel gıda kaynakları savaştan etkilenebilir. Çin’in Rusya’ya desteği Doğu-Batı gerilimini derinleştirebilir.