İngiltere Başbakanı Boris Johnson’ın ülkenin güneydoğusunda Covid-19’un daha hızlı yayılan yeni bir türünün keşfedildiğini açıklamasının ardından Avrupa Birliği (AB) ülkeleri adeta ‘alarma’ geçti.
İlk olarak Hollanda ardından Belçika, İsrail ve son olarak İtalya, İngiltere ile hava ve demir yolu ulaşımını geçici olarak durdurduklarını bildirdi. Almanya da uçuş yasağını değerlendirdiğini açıkladı.
Ardından Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) bir açıklama yaptı. Örgüt, koronavirüsün yüzde 70’e varan oranlarda daha bulaşıcı olduğu belirtilen mutasyonuyla ilgili İngiliz yetkililerle “yakın temasta” olduklarını duyurarak, virüsün riskleri üzerine AB’den daha fazla kontrol talep etti.
Örgüt ayrıca Twitter hesabından “Virüsün özellikleri ve etkileri hakkında daha fazla bilgi edindikçe üye Devletleri ve halkı haberdar edeceğiz” ifadelerini kullandı.
Peki AB genelinde yayılması beklenen ulaşım yasakları ve kontrollerle beraber hastalığın yayılma hızına dair endişeleri de artıran Covid-19’un mutasyona uğramış yeni türü hakkında ne biliyoruz?
Koronavirüsün daha bulaşıcı yeni türü ilk ne zaman bildirildi?
Avrupa’da İtalya’dan sonra Covid-19 kaynaklı en çok ölümün görüldüğü ülke konumundaki İngiltere’nin Sağlık Bakanı Matt Hancock ilk olarak 14 Aralık’ta Avam Kamarası’nda yaptığı açıklamada, Londra ve güneydoğu İngiltere’de koronavirüsün mutasyona uğramış bir versiyonu olduğunu duyurdu.
“İlk analiz, bu versiyonun mevcut virüsten daha hızlı yayıldığını gösteriyor” diye uyaran Hancock, 60 farklı yerel yönetim alanında binden fazla vaka tespit edildiğini söyledi.
Yine 14 Aralık’ta Londra ile Essex ve Hertfordshire’ın bazı bölgelerinin sıkı önlemlerin yer aldığı 3. kademeye geçeceğini açıklayan Hancock, bu yerlerde görülen artışta yeni türün ne kadar etkili olduğunu henüz bilmediklerini de ifade etti.
Virüsün sadece gençler değil 60 yaş üstündekiler arasında da yayıldığına dikkati çeken Hancock, “Gidişatı değiştirmek için şimdi harekete geçmeliyiz çünkü boşa harcayacak bir an yok” şeklinde konuştu.
Covid-19’un mutasyona uğramış yeni türünde ne farklar var?
İngiliz hükümetinin bilim danışmanı Sir Patrick Vallance, Covid-19’un yeni türünün son günlerde artan vaka oranları dikkate alındığında baskın bir tür haline geldiği konusunda uyardı.
Vallance ayrıca yeni varyantın “çoğu virüsün yaptığı protein değişiklikleriyle alakalı” 23 farklılık olduğunu söyledi.
Bu tür ilk olarak ülkede eylül ayında ortaya çıktı ve kasım ayında Londra’daki Covid-19 vakalarının yüzde 28’inden sorumluydu. Yetkililer, 9 Aralık haftasında ise Londra’daki vakaların yizde 62’sinden fazlasının mutasyon geçiren virüsle enfekte olduğunu açıkladı.
Vallance tüm bu bilgilerin ışığında yaptığı son açıklamada, “Öyleyse bunun bize gösterdiği şey, bu yeni varyantın yalnızca hızlı hareket etmekle kalmayıp, iletim kabiliyeti açısından gelişmesi, aynı zamanda da baskın tür haline gelmesidir. Aktarım açısından diğerlerini yeniyor” şeklinde konuştu.
Bu yeni varyant daha ciddi hastalıklara neden olur mu? Ne kadar tehlikeli?
İngiliz yetkililer, yeni varyantın daha ciddi hastalıklara veya daha fazla ölüme neden olduğunu düşünmediklerini, ancak çok daha hızlı yayıldığı için vaka sayılarında büyük sorunlara neden olabileceğini belirtiyor.
İngiltere’nin baş tıp görevlisi Profesör Chris Whitty yaptığı açıklamada, “Yeni türün daha yüksek bir ölüm oranına neden olduğunu ya da aşılar ile tedavileri etkilediğini gösteren hiçbir mevcut kanıt yok, fakat bunu doğrulamak için çalışmalar ivedilikle devam ediyor” dedi.
Vallance da, bu varyantın daha fazla hastaneye yatışa neden olduğuna dair hiçbir kanıt olmadığını, şimdilik bunun bir bulaşma sorunu olduğunu söylemişti.
Peki virüsler nasıl ve neden değişime uğruyor?
Virüsler genetik seçimin bir sonucu olarak sürekli şekilde değişim geçiriyor. Hafif genetik değişimler mutasyon (değişinim) sonrası gerçekleşirken, büyük genetik değişimler rekombinasyon (yeniden birleşme) üzerine yaşanıyor.
Mutasyon virüsün genomu yani genetik materyelinde bir hata oluşması üzerine gerçekleşiyor. Rekombinasyon ise eş zamanlı enfekte olan virüslerin genetik bilgi değişimi sonrasında yeni bir tip virüs olarak ortaya çıkmasına neden oluyor.
Örneğin Covid-19 pandemisine neden olan SARS-Cov-2’nin yarasalarda bulunan bir virüsün aracı bir hayvandaki başka bir virüsle yeniden birleşmesi yani rekombinasyonu sonrasında ortaya çıktığı ve insanı etkileyebilecek genetik materyele sahip olduğu biliniyor.
