Yine kayyım yine sayısız usulsüzlük: Gelir var, tahsilat yok

Sayıştay’ın 2025 Yılı Denetim Raporu’nda Mêrdîn Büyükşehir Belediyesi’nde 24 kanuna aykırı işlem tespit edildi. Raporda belediye kaynaklarının AKP’li ilçe belediyelerine aktarıldığı ve ihalelerin hukuka aykırı yapıldığı belirtildi

Sayıştay Başkanlığı tarafından kayyım yönetimindeki Mêrdîn (Mardin) Büyükşehir Belediyesi özelinde hazırlanan 68 sayfalık 2025 Yılı Denetim Raporu’nda 24 kanuna aykırı işlem tespit edilirken, bir önceki yıl 2024’te tespit edilen 18 kanuna aykırı işlemin devam ettiği ve belediyenin sorumluluğunu yerine getirmediği belirtildi.

Sosyal yardımlar ve kaynak aktarımı

Rapora göre 2025 yılında alınan 41 bin gıda kolisinden yalnızca 5 bin 700’ü büyükşehir belediyesince dağıtıldı; geri kalan 34 bin 500 adet, kaymakamlıkların bünyesinde yer alan sosyal dayanışma vakıflarına ve ilçe belediyelerine aktarıldı.

Raporda, ilçe belediyelerinin yatırım programlarında yer alan bir projenin gerçekten var olup olmadığının kontrol edilmediği de belirtildi. AKP’li Mîdyad Belediyesine 180 milyon TL, Mehsert (Ömerli) Belediyesine 35 milyon TL, Stewr (Savur) Belediyesine 62 milyon TL ve Rişmîl (Yeşilli) Belediyesine 40 milyon TL olmak üzere toplam 317 milyon TL nakdi yardım yapıldığı kaydedildi. Aynı belediyelere 113 milyon 988 bin 841 TL yol yapım gideri ile 13 milyon 714 bin 16 TL iş makinası kiralaması gideri yapıldığı belirtilerek, 5216 sayılı Kanun’un 27’nci maddesi kapsamında yapılan yardımda ilçe belediyelerinin yatırım programları alınmadığı için yol yapım giderlerinin karşılanmasında mükerrerlik oluştuğu ifade edildi.

Katlı otopark ihalesiz kiraya verildi

Mêrdîn’in tarihi bölgesinde yapılan ve kentin silüetine ve tarihi dokusuna zarar verdiği belirtilen katlı otopark projesinin ihalesinde hatalar olduğu, ihale sonrası yapılan değişikliklerle müteahhide rant sağlandığı yönündeki bulgular dikkat çekti. Raporda, Artuklu ilçesi Diyarbakırkapı Mahallesi’nde yeni inşa edilen katlı otoparkın yüzde 76’sının belediyeye, yüzde 24’ünün ise yüklenici müteahhide ait olduğu belirtildi.

Buna rağmen belediyenin bu taşınmazı, taşınmazın diğer ortağı olan yükleniciye belediye genel sekreterinin tek başına imzaladığı 15 Ocak 2024 tarihli protokolle; Meclis kararı alınmadan, muhammen bedel tespiti yapılmadan ve ihale yapılmadan, 10 yıllığına kiraya verdiği belirtildi. Raporda, otoparkın işletme ruhsatı bulunmamasına rağmen faaliyette olduğu ve resmi olarak faaliyete geçmediği gerekçesiyle 2025 yılı sonu itibarıyla hiç kira tahsilatı yapılmadığı kaydedildi.

Raporda ayrıca otoparkın yapımını üstlenen yüklenici firma ile 2015 yılında imzalanan sözleşmenin 5 defa değiştirildiği, mülkiyeti idareye ait toplam 2 bin 81 metrekare arsanın projeye bedelsiz dâhil edilerek proje alanının genişletildiği belirtildi.

İhaleler kısımlara bölündü

Belediyenin Kamu İhale Kanunu’nda belirtilen ihale usullerine uymayarak ihaleleri kısımlara böldüğü ve parasal limitin altında kalarak doğrudan temin usulüyle gerçekleştirdiği tespit edildi. Raporda, mevzuata aykırı olan 18 ihale örnek olarak verildi.

Sosyal Hizmetler, Ulaşım Dairesi ve Destek Hizmetleri daire başkanlıkları üzerinden yapılan doğrudan teminle 17 Ocak 2025 ile 28 Kasım 2025 tarihleri arasında yapılan 18 işlem için 14 milyon 981 bin 373 TL harcandı. Raporda örnek olarak fuar alanında dağıtılmak üzere 942 bin TL’ye 12 jumbo baskılı kuru boya kalemi alımı, 858 bin TL’ye boyama kitabı alımı, 1 milyon 890 bin TL’ye vatandaşların transfer hizmeti ve muhtelif birimlerde kullanılmak üzere 957 bin 840 TL’ye otomatik jalüzi perde alımı gibi harcamalar gösterildi.

Spor kulübüne nakdi yardım

Mardin 1969 Spor Kulübüne yapılan nakdi yardımın da usule aykırı olduğu belirtilen raporda, 18 milyon 700 bin TL tutarında “forma alımı” adı altında yardım yapıldığı kaydedildi. Raporda, “Her ne ad altında olursa olsun farklı yöntemlerle profesyonel spor kulüplerine ve profesyonel spor dallarına ayni veya nakdi yardım yapılmaması gerekmektedir” ifadeleri kullanıldı.

Görev alanı dışı harcamalar

Rapora göre Büyükşehir Belediyesi, 5393 sayılı Kanun’un 75’inci maddesi kapsamında ildeki diğer kamu kurumlarıyla çok sayıda ortak hizmet protokolü imzaladı. Protokollerin çoğunun genel mahiyette bir yıllık süreyle yapıldığı, protokollerde belediyenin görev ve sorumluluk alanına giren konuların belirtilmediği ve yıl içinde gelen taleplerin görev alanına girip girmediğine bakılmaksızın karşılandığı tespit edildi.

Bu kapsamda diğer kurumlara araç alımı, videowall görüntüleme sistemi, hizmet binalarında bakım onarım, masa, sandalye, dizüstü ve masaüstü bilgisayar alımı, uluslararası toplantı katılım ücreti gibi konular için toplam 85 milyon 199 bin 769 TL harcama yapıldığı belirtildi. Raporda, diğer kurumların hizmet binalarının bakım onarımının ve bu kurumlara tefrişat malzemesi alınmasının belediyenin görev ve faaliyet alanına girmediği kaydedildi.

Düşük tahsilat oranları

Raporda bazı gelir kalemlerinde tahakkuk/tahsilat oranlarının düşük düzeyde kaldığı ve tahsilat ile takip işlemlerinin yeterli düzeyde gerçekleştirilmediği tespit edildi. 2025 yılında toplam tahakkuk yaklaşık 188 milyon 120 bin TL, tahsilat ise yaklaşık 50 milyon 53 bin TL olarak gerçekleşti; tahsilat/tahakkuk oranı yüzde 29’da kaldı.

Kalem bazında İlan ve Reklam Vergisi’nde tahakkuk yaklaşık 19 milyon 675 bin TL iken tahsilat yaklaşık 1 milyon 700 bin TL ile yüzde 9’da kaldı.
Elektronik Denetleme Sistemi Hizmet Gelirleri’nde tahakkuk yaklaşık 141 milyon 391 bin TL iken tahsilat yaklaşık 31 milyon 322 bin TL ile yüzde 22’de kaldı.
Ecrimisil Gelirleri’nde tahakkuk yaklaşık 2 milyon 434 bin TL iken tahsilat yaklaşık 1 milyon 383 bin TL ile yüzde 57 oranında kaldı.

Raporda, 2024 yılı denetim raporunda da yer alan bu hususa rağmen gerekli işlemlerin yapılmadığı kaydedildi.

Raporun tamamı: https://www.sayistay.gov.tr/reports/download/legKvGvov2-mardin-buyuksehir-belediyesi