Hayali arkadaşlar zihni nasıl geliştirebilir?

Bu arkadaş, çocukların yarattığı ve düzenli olarak etkileşimde bulundukları veya hakkında konuştukları bir karakter.

Psikolog ve “Hayali Arkadaşlar ve Onları Yaratan İnsanlar” kitabının yazarı Aguiar “Bu çocukların diğer çocuklardan daha az arkadaşı yok, hayali arkadaşı olmayan çocuklarla aynı sayıda karşılıklı arkadaşlığa sahipler. Verilerin gösterdiği gerçek şu ki, neredeyse her açıdan diğer çocuklarla aynılar” diyor.

Birçok çocuk hayali arkadaşlar yaratır çünkü bu eğlencelidir ve sosyal etkileşimlerden gerçekten hoşlanırlar.

Fakat araştırmalar, bu hayali varlıkların arkadaşlık sağlamanın ötesinde çok daha fazla fayda sağlayabileceğini gösteriyor.

Hayali arkadaşları olan çocuklar, yaratıcı hikaye anlatıcılığında daha başarılı olabilir, daha az çekingen olabilir, fantaziye daha fazla ilgi duyabilir.

Dikkatlerini daha iyi odaklayabilir, ekran kullanımını azaltabilir ve hayali arkadaşlığı olmayan çocuklara göre daha canlı zihinsel imgelere sahip olabilirler.

Aguiar’a göre, her hayali arkadaş, yaratan çocuğa özgü ve genellikle çocukluk boyunca ortaya çıkan sürekli değişen istek ve ihtiyaçlara uyacak şekilde kişiselleştiriliyor.

Aguiar’ın en sevdiği örneklerden biri, görünmez bir süt kutusuyla arkadaş olan bir kız.

Aguiar “Süt kutusu ona insan olmamanın nasıl bir şey olduğunu öğretti, o da süt kutusuna insan olmanın nasıl bir şey olduğunu öğretti” diyor.

Kendi hayali arkadaşlarım yaklaşık üç yaşındayken ortaya çıktı.

Hannah ve Mia, bir bale filmindeki iki kızdan ilham alınarak yaratıldılar. Hiç yürümediler, sadece zıpladılar, sıçradılar ve sürekli bir bale sekansı döngüsü içindeydiler. Ayrıca birbirine benzeyen yumuşak pembe mayolar, tütüler ve bale ayakkabıları giydiler.

Ama Capin’in nereden geldiği hakkında hiçbir fikrim yok.

Üçümüzden de büyüktü ve ardında bıraktığı gri bulut gibi, incelikli bir havası vardı. Genellikle geride durur, gerektiğinde düşünceli tavsiyelerde bulunurdu.

Diğer zihinler hakkında bilgi edinmek

İngiltere’deki Leeds Üniversitesi’nden gelişim psikolojisi ve psikopatoloji doçenti Paige Davis, “Benim için hayali bir arkadaşın en önemli kısmı, zihnin yaratılması ve o zihinle etkileşim kurmaktır” diyor.

Bazıları gerçek hayattaki kişilere veya kişiselleştirilmiş nesnelere dayanırken, bazıları da bir hayvan veya fantastik yaratık biçiminde somutlaşıyor.

İspanya’daki Valencia Üniversitesi’nden Marta Giménez-Dasí ve meslektaşları, hayali arkadaşları olan dört ila altı yaş arası çocukların, hayali arkadaşı olmayan çocuklara göre “zihin kuramı” ve duygusal anlama değerlendirmelerinde daha yüksek puan aldıklarını buldular.

Bu da, insanların kendilerinden farklı inançlara, arzulara ve niyetlere sahip olduğunu anlayabildikleri anlamına geliyor.

Bu duygusal kavrayışın hayali arkadaşlar edinmenin bir sonucu mu olduğu yoksa tam tersi, yani başkalarının zihinleriyle ilgilenen çocukların daha çok hayali arkadaş edinme ihtimalinin mi yüksek olduğu net değil.

Dostluğu uygulamak

Davis ve meslektaşları, hayali arkadaşlara sahip olmanın faydalarının nörotipik çocukların ötesine uzanıp uzanmadığını araştırdılar.

Davis’e göre, otizmli çocuklar başarılı arkadaşlıklar kurup sürdürebiliyorlar ama iletişim, sosyal anlayış ve duygusal anlayış yaklaşımları genellikle nörotipik akranlarından farklı oluyor ve bu da ilişkilerini etkileyebiliyor.

Davis’e göre ayrıca genellikle hayali oyunlar oynamak yerine çizim gibi etkinliklerle meşgul olarak, hayal güçlerine dayalı oyunları biraz farklı bir şekilde oynuyorlar.

Bu durum, hayali arkadaşlar edinmeye daha az eğilimli olabileceklerini düşündürüyor.

Davis, 124 otizmli çocuğun ebeveynleriyle görüştüğünde, katılımcıların yüzde 49’unun çocuklarının bir ila 11 yaşları arasında hayali bir arkadaş edindiğini bildirdiğini tespit etti.

Uzmanlar, bu arkadaşlıklar sayesinde otizmli çocukların zorlandıkları sosyal etkileşimleri uygulama fırsatı bulduklarını söylüyor.

ABD’deki Wellesley Koleji’nden psikoloji profesörü Tracy Gleason, “Hayali bir arkadaş yaratmak, keşif için risksiz bir ortam olabilir” diyor.

Davis, “Hayali bir arkadaş yaratan otizmli çocukların ebeveynleri, çocuklarının hayali arkadaş edinmeyen çocukların ebeveynlerine kıyasla daha iyi zihin kuramına sahip olduklarını ve ayrıca çocuklarıyla vakit geçirmeye veya yeni arkadaşlar edinmeye önemli ölçüde daha fazla ilgi duyduklarını bildirdiler” diyor.

Hayali arkadaşlıklar, çocukların sınırlarını geliştirmeye başlamalarına, rahatlık düzeylerini anlamalarına, zorlu konuşmaların üstesinden gelmeyi öğrenmelerine ve bir sorunu çözmek için ortak zemin oluşturmalarına da yardımcı olabilir.

Çocuk, hayali arkadaşı aracılığıyla bağırabilir, özür dileyebilir ve ardından ortak bir anlaşmaya varabilir.

Aguiar “Bu, gelişimsel açıdan uygun çünkü problem çözme sürecini çocuk yönlendiriyor” diyor.

Ömür boyu bir dostluk mu?

Gleason, “Bence birçok insan hayali arkadaşlıkların erken çocukluk dönemiyle ilişkilendirilen ve gelişimin bir parçası olmayan bir şey olduğu izlenimine kapılıyor” diyor.

Ancak bu durum ergenlik ve yetişkinlik döneminde de yaşanıyor.

Henüz hakem değerlendirmesinden geçmekte olan yakın tarihli bir çalışmada Gleason, birçok yetişkinin hayali arkadaşı olduğunu tespit etti. Hayali arkadaşı olduğunu söyleyen 56 katılımcının yüzde 68’i, hayali arkadaşlarını 20 yaşından önce yaratmıştı. Katılımcıların yaklaşık yüzde 30’u ise hayali arkadaşlarını yetişkinlik döneminde yarattıklarını belirtti.

Gleason’a göre, yetişkinler çeşitli nedenlerle hayali arkadaşlıklar kuruyor.

Bunlar arasında arkadaşlık ve sosyal destek, entelektüel uyarım, motivasyon, sevgi, duygusal yakınlık, tavsiye, ahlaki problem çözme ve yetişkinliğin günlük streslerini hafifletmeye yardımcı olacak biraz eğlence de yer alıyor.

Gleason, “Bu biraz daha toplumda işlev görme, bir grubun parçası olma, işinizde iyi olma ile ilgili” diyor ve bunun yetişkinlerin işle ilgili senaryoları uygulamalarına yardımcı olabileceğini öne sürüyor.

“Ayrıca, büyümenize ve gelişmenize yardımcı olurken, olmak istediğiniz kişi olma ve o hayatı yaşama şansı da sunuyorlar” diye ekliyor.

Bazı hayali arkadaşlar çocukluğun sonunda giderken, bazıları ise kalıyor ve hayatın her aşamasında yardım eli uzatıyor.

Capin, Mia ve Hannah harika birer arkadaş oldular ve belki de o zamanlar henüz cevaba ihtiyaç duyduğunun farkında olmadığım gelişimsel sorularımı anlamama yardımcı oldular.

Dokuz yaşıma yaklaşırken, ergenlik çağıma girerken, Capin, Mia ve Hannah ortadan kayboldular ve beni kendi başıma bırakıp gittiler.

Şimdi bahçede birbirimize sokulmuş, bulutların etrafımızda dalgalanmasını izlediğimizi hayal ettiğimde, göğsümü bir sıcaklık dalgası kaplıyor.

Hannah ve Mia’nın etkileyici bale figürleri artık geçmişte kaldı, biliyorum.

Capin’e gelince, geri dönüp dönmeyeceğini söylemek zor. Gelecekte onun rehberliğine ihtiyaç duyabileceğim bir dönem olabilir. Böyle bir şey olursa, bilgelik dolu gri bulutunun ardında bana eşlik edeceğinden eminim.