Nadir görülen kalıtsal hastalıkların tedavisinde devrim yaratan CRISPR–Cas9 gen düzenleme teknolojisinde yeni bir aşamaya geçildi. Bugüne kadar onaylanan gen terapilerinde hastanın kök hücreleri vücuttan çıkarılarak laboratuvarda işleniyor ve hastaya ağır kemoterapi uygulandıktan sonra geri naklediliyordu. Ancak ABD merkezli biyoteknoloji şirketi Intellia Therapeutics tarafından geliştirilen lonvoguran ziclumeran (lonvo-z) adlı yeni tedavi, bu karmaşık ve maliyetli süreci ortadan kaldırarak genleri doğrudan insan vücudu içinde düzenlemeyi başardı.
Boğazda ve vücudun çeşitli bölgelerinde hayatı tehdit eden ağrılı şişlik ataklarına yol açan “kalıtsal anjiyoödem” hastalığı için tasarlanan ilacın, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından 10 Mart tarihine kadar onaylanması bekleniyor.
KEMOTERAPİ GEREKTİRMEYEN TEK GÜNLÜK DAMAR İÇİ UYGULAMA
Mevcut gen tedavisi Casgevy’nin aksine in vivo (canlı vücut içi) yöntemiyle çalışan lonvo-z, CRISPR–Cas9 bileşenlerini kodlayan mRNA moleküllerini taşıyan mikroskobik yağ parçacıklarından oluşuyor. Yalnızca bir gün süren basit bir damar içi infüzyonla vücuda verilen bu parçacıklar doğrudan karaciğere ulaşıyor ve kan damarı sızıntısına neden olan “prekallikrein” proteinini üreten geni kalıcı olarak devre dışı bırakıyor.
Cincinnati Üniversitesi uzmanlarından Dr. Jonathan Bernstein, dört yıllık klinik takip sonuçlarının son derece güven verici olduğunu belirterek, hastaların ömür boyu süren yoğun ilaç kullanımından kurtulabileceğini ifade etti.
ŞİŞLİK ATAKLARI DÖRT YIL BOYUNCA DURMA NOKTASINA GERİLEDİ
Şirket tarafından paylaşılan uzun vadeli klinik veriler, tedavinin kalıcı etkisini ortaya koydu. Tedavi öncesinde ayda ortalama 3’ten fazla ağır şişlik atağı geçiren hastaların atak sıklığı, tek dozluk uygulamanın ardından ayda 0,5’in altına geriledi ve dört yıl boyunca bu düşük seviyede sabit kaldı.
80 katılımcıyla yürütülen karşılaştırmalı çalışmalarda ise tedaviyi alan hastaların yüzde 62’sinin ilk altı ayda hiç atak yaşamadığı, plasebo grubunda bu oranın yüzde 11’de kaldığı kaydedildi.
BİLİM İNSANLARINDAN “KALICI GEN MÜDAHALESİ” VE GÜVENLİK UYARISI
Elde edilen klinik başarıya karşın bazı tıp uzmanları, vücut içindeki genlere doğrudan ve geri dönüşsüz biçimde müdahale edilmesinin uzun vadeli risklerine dikkat çekiyor. Geçtiğimiz yıl aynı şirketin farklı bir hastalık için yürüttüğü deneyde bir katılımcının karaciğer hasarı nedeniyle yaşamını yitirmesi üzerine FDA denemeleri geçici olarak durdurmuş, ek güvenlik protokollerinin ardından süreci yeniden başlatmıştı.
Kaliforniya Üniversitesi San Diego’dan araştırmacı Sandra Christiansen, tek seferlik tedavilerin kronik hastalar için cazip olduğunu ancak genomun farklı bölgelerinde istenmeyen mutasyon riski bulunup bulunmadığının ve normal bir genin kalıcı olarak devreden çıkarılmasının uzun vadeli etkilerinin titizlikle izlenmesi gerektiğini vurguladı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***





































