Tıpta tarihi gelişme: Domuz böbreği insan vücudunda 271 gün çalıştı

ABD’de bir domuzdan nakledilen böbrek, bir hastanın vücudunda 271 gün boyunca işlev gördü. Bu, şimdiye kadar kaydedilen en uzun süre.

Hasta Tim Andrews, naklin kendisine “umut” verdiğini ve kanının diyaliz makinesiyle filtrelenmesi için aylarca hastaneye gitme ihtiyacından kurtardığını söyledi.

Mass General Brigham Hastanesi’ndeki ekip, çalışmalarının domuz organlarının insan organ nakli mümkün olana kadar bir “köprü” görevi görebileceğini gösterdiğini söylüyor.

Ancak domuz organı sonunda işlevini yitirdi ve çıkarıldı, bu nedenle Andrews’in bir donör bulunana kadar kısa bir süre diyaliz tedavisi görmesi gerekti.

Organ nakli için organ kıtlığı nedeniyle doktorlar ve bilim insanları, diğer türlerden organ kullanmayı (ksenotransplantasyon) araştırıyorlar.

ABD’de yaklaşık 100.000 kişi böbrek beklerken her yıl sadece 25.000 nakil gerçekleştiriliyor.

Sağlık Bakanlığı verilerine göre Türkiye’de 2025 yılında toplam 5.095 organ nakli yapıldı ve 3.299’ı böbrek nakliydi.

“Zamanım biraz kısıtlıydı… Bu da çok moral bozucu oldu” diyen Andrews’a listenin en başına ulaşmanın yedi yıl sürebileceği, ancak insanların diyalizle ortalama sadece beş yıl yaşadığı söylendi.

Ancak o, domuz nakli fikrini “umut” ve “tünelin sonundaki ışık” olarak nitelendirdi.

“En büyük şey umut, diyaliz makinesinden kurtulup hayatını yaşama şansı.”

(Tim Andrews, Ocak 2025’te yapılacak ameliyata hazırlanıyor)

Domuzlar, ksenotransplantasyon için ideal hayvan olarak kabul ediliyor.

Organları yaklaşık olarak doğru boyutta ve domuz yetiştiriciliği konusunda deneyim var.

Ama öylece bir çiftliğe gidip bir domuzdan böbrek alıp bir insana takamazsınız.

İnsan vücudu, organı hemen yabancı olarak algılar ve böbreği yok edecek yıkıcı bir bağışıklık saldırısı başlatır.

Her hücresinde delikler açılır ve organ içeriden pıhtılaşarak dakikalar içinde kararır.

Araştırmacılar, organlarını “insanlaştırmak” için 69 genomik modifikasyondan geçirilmiş Yucatan minyatür domuzları geliştirdiler.

Bu değişiklikler, bağışıklık sistemimizin tespit edip saldırdığı domuz hücrelerinin bazı özelliklerini ortadan kaldırır.

Domuz dokusunu bağışıklık sisteminden gizlemeye yardımcı olmak için kamuflaj ağı gibi davranan bazı insan DNA’ları ekler ve ayrıca domuz DNA’sının içinde saklanan virüsleri etkisiz hale getirerek enfeksiyonu önler.

(Cerrahlar, domuz böbreğini Tim Andrews’in vücudundaki kan damarlarına bağlayarak organın kanı filtreleyebilmesini sağladılar.)

Andrews, tip 2 diyabet nedeniyle son evre böbrek yetmezliği yaşıyordu ve böbrekleri iflas ediyordu.

25 Ocak 2025’te ksenotransplantasyon ameliyatı geçirdiğinde 66 yaşındaydı.

Lancet tıp dergisinde yeni yayımlanan bilgilere göre, nakledilen domuz böbreği anında işlev gördü.

Böbrek, o yılın Ekim ayında çıkarılana kadar 271 gün boyunca işlevini sürdürdü.

Tim daha sonra 82 gün boyunca diyalize ihtiyaç duydu ve bu yılın Ocak ayında bir donörden organ nakli yapıldı.

Bu organ şu anda iyi çalışıyor.

Mass General Brigham’daki organ nakli bilimleri merkezinden Dr. Leonardo Riella, organ nakli için uygun organların yetersizliğinin “bir kriz içinde olduğumuz” anlamına geldiğini söyledi.

“Umut getirmek için gerçekten çok çalışıyoruz ve ksenotransplantasyonun, canlı donörü olmayan hastalar için diyalizi atlayıp nakil işlemine ulaşmalarını sağlayabilecek bir alternatif olabileceğine gerçekten inanıyoruz” dedi.

(Duygusal anlar yaşayan Tim Andrews ve eşi Karen, 1 Şubat 2025’te Massachusetts Genel Hastanesi’nden ayrılırken birbirlerine sarıldılar.)

Andrews’un organının bağışıklık sistemi tarafından reddedildiğine dair erken belirtiler vardı, ancak bu durum ilaçlarının ayarlanmasıyla başarıyla tedavi edildi.

Ancak yaklaşık altı ay sonra böbrekteki kan damarları hasar görmeye ve organ iltihaplanmaya başladı ve ardından böbrek yetmezliği gelişti.

Domuz böbreğine saldıran antikorlara dair hiçbir belirti olmadığı için bunun tam olarak neden olduğu belli değil.

Doktorlar Lancet’teki makalelerinde şu ifadeye yer veriyorlar:

“Bu vaka, klinik böbrek ksenotransplantasyonunun hem vaatlerini hem de kalan zorluklarını göstermektedir.”