Qendîl eteklerinde tarih ve doğayla iç içe bir köy: Sînemok

Qendîl Dağı eteklerinde yer alan tarihi Sînemok köyü sakinleri, doğal güzellikleri ve asırlık kültürel miraslarını koruyarak komünal bir yaşam sürdürüyor. Köy halkı, gençlerin gurbete gitmek zorunda kalmaması için yerelde imkanlar yaratılması çağrısında bulundu

Qendîl (Kandil) Dağı’nın yamacına kurulan Sînemok köyü, doğal güzelliklerinin yanı sıra köklü tarihi yapılarıyla öne çıkıyor. Köy halkı, kendi tarih ve kültürlerinin izlerini taşıyan bu yapıların korunmasına büyük önem veriyor.

Yüz yıllık geçmiş ve ismin hikâyesi

Kuruluş tarihi kesin olarak bilinmeyen köyün yaşlılarının aktarımlarına göre, Sînemok’un geçmişi en az yüz yıl öncesine dayanıyor. Köyün en yaşlılarından olan Mam, köyün geçmişine ilişkin şunları anlatıyor:

“Ben Sînemok köyünde doğdum. Babam ve dedem de burada doğmuş. Eski ve kadim bir köydür. Sînemok’un tarihi çok uzun yıllara dayanıyor.”

Mam, köyün ismine dair büyüklerinden duyduğu bir anlatıyı şu sözlerle aktarıyor:

“Sînemok’ta bir düğün olmuş. O düğün için Rojhilat tarafından bir dengbêj gelmiş. Köyün kadınlarının güzelliğinden etkilenmiş ve düğünde söylediği stranların çoğunu köyün kadınlarının boyu posu üzerine söylemiş. Bundan sonra köyün adı Sînemok olmuş.”

Sînemok, Mukriyan lehçesinde “dağın sinesi” anlamına geliyor.

Ortak emek ve komünal yaşam

Sînemok’ta halk geçimini bahçecilik, tarım ve hayvancılıkla sağlıyor. Köyde okul, hastane bulunmuyor. Geçmişten bu yana çeşitli tarım ürünlerinin yetiştirildiği köyde işler ortak ve komünal bir dayanışmayla yürütülüyor.

‘Gençlerimiz gurbete gitmesin’

Köy sakinlerinden Hanîfe Mîne, köylerdeki toplumsal değişime ve dayanışmaya dikkat çekti:

“Şehirlerde nüfus arttı, köylere daha az geliş gidişler oluyor. Eskiden toplumsal ilişkiler daha fazlaydı, işler birlikte yürütülürdü. Çok güzeldi. Şimdi şehirlerde daha çok eğitim ve işle uğraşıyorlar. Ama köyde biz daha çok tarımla uğraşıyoruz.”

Köy yaşamı ve kültürünün korunması gerektiğini vurgulayan Hanîfe Mîne, gençlerin yurtdışına göç etmesine dair kaygılarını şu şekilde dile getirdi:

“Kürdistan’ın her zaman güzel olmasını istiyorum. Gençlerimizin yurtdışına gitmemesi için bir çalışma yapılsın. Çocuklarımızın kendi ülkelerinde olmasını, burada yapabilecekleri bir şeylerin olmasını ve gurbete gitmemelerini istiyorum. Her defasında çocuğunun gidişi nedeniyle bir annenin yüreği yanıyor. Ülke dışına gitmenin zorlukları nedeniyle gençler hayatlarını kaybediyor. Anne, çocuğunun cenazesine bile ulaşamıyor. Burada bir şeyler olursa hiçbiri yurtdışına gitmez.”

‘Qendîl Kürt halkı için kaledir’

Sînemok köyü yakınlarında yaşayan ve 1968 doğumlu olduğunu belirten Mam Hecî Resul ise Qendîl’in tarihsel rolüne işaret ederek şu değerlendirmede bulundu:

“Kandil, her dönemde ve tarihin her aşamasında Kürdistan’ın dört parçası için bir kale olmuştur. Kürt halkının bütün başarıları Kandil’de gerçekleşmiştir. Bu nedenle Kandil’in rolü çok büyüktür. Bu köylerden ne kadar çok kahraman peşmerge, tanınmış ve mücadeleci insan çıkmıştır. Bu köylerden ne kadar bahsedersek az kalır. Özgürlük mücadelesinin, barış projesinin başarıya ulaşmasını ve Önder Apo’nun özgür olmasını diliyorum. Böylece Kürt halkının davasına daha fazla hizmet edilsin.”

Geleceğe dair umut: Çocuklar

Köydeki çocuklar da köye ayrı bir hareketlilik katıyor. 13 yaşındaki Roza, köy hayatına olan sevgisini şu sözlerle anlatıyor:

“Köy şehirden daha güzel. Köyün suyu ve havası serin. Ağacı ve yeşilliği çok. Köy halkı birlikte gidip ceviz topluyor. Buradaki bütün köylüler iyi. Köyümüzü ve dilimizi korumamız gerekiyor.”

Okulların tatil olmasıyla büyükannesinin yanına köye gelen Sînar da köydeki yaşamın şehir hayatından çok daha güzel olduğunu belirterek, büyükannesine günlük işlerinde yardım ettiğini söyledi.