Türkiye ortaçağdan kalma sorunlarla boğuşurken, dünya yıllardır yoğun bir biçimde yapay zekâyı tartışmaktadır.
Yapay zekâdaki gelişmeler, teknoloji devrimi içindeki en önemli unsurlardan birisidir. Yapay zekâ alanındaki gelişmeler ilk defa hız kazanmaya başladığı zaman, bütün dünya büyülenmiş gibi yapay zekâ fetişizmi ve propagandası içine girmişti. Ancak birkaç yıl içinde yapay zekânın yararlarının yanı sıra zararları da gündeme getirildi ve yapay zekâ hakkında daha dengeli bir tartışma ortamı oluştu.
Yapay zekânın insanın zihnini tembelleştirmesi ve paslandırması, insan zihninin yaratıcılığını ve etkinliğini ortadan kaldırması, insanın bilişsel yetilerinin gerilemesine yol açması, en önemli zararları arasında sayılabilir.
İnsanın bilim, sanat, felsefe alanında bir eseri yaratmak yerine bunu yapay zekâya yaptırmasının, bir resmi, bir besteyi yapay zekâya yaptırmasının, bir kitabı yapay zekâya yazdırmasının; eğitim alanındaki ve okullardaki, üniversitelerdeki çalışmalarını yapay zekâya yaptırmasının, insanın yaratıcılığının ve bilişsel yapısının gelişmesine yol açmayacağı açıktır.
Yapay zekânın yol açacağı zararlardan birisi de, insanın işgücünü yapay zekânın üstlenmesiyle birlikte, ortaya çıkacak olan kitlesel işsizliktir. Bu süreçte işsiz kalan kitlelere yeni iş olanakları açılmadığı veya “evrensel temel gelir” gibi bir gelir bağlanmadığı sürece, yapay zekâ büyük ekonomik krizlere ve yoksulluğa neden olacaktır.
Yapay zekâ yoluyla üretilebilecek biyokimyasal silahlar, virüsler ve bakteriler; yapay zekâ ile oluşturulabilecek dezenformasyon, kurgu ve çarpıtma; yapay zekâ yoluyla gerçekleştirilebilecek siber saldırılar; yapay zekâ ile ekolojik dengenin altüst edilebilmesi; yapay zekânın yol açabileceği diğer zararların arasında yer almaktadır.
Yapay zekâyı üreten kurumların bir çoğunun özel sektörde ve sermaye sınıfının elinde olması, yapay zekânın kapitalizmin yeni bir biçiminin ve yeni bir oligarşik sınıfın gelişmesine yol açması da yüksek bir olasılıktır.
***
Böylesine büyük sorunlara yol açabilecek bir zekânın ileri bir zekâ mı yoksa geri bir zekâ mı olduğu tartışmasını açmak son derece doğaldır. İnsanlığa yarar sağlamaktan çok zarar verecek bir zekânın ileri bir zekâ olduğu savunulabilir mi? Bir zekâyı ileri kılan nedir? Hesaplama, işlem ve çıkarım hızı, geniş hafıza ve veri temeli gibi unsurlar, bir zekâyı ileri kılmak için yeterli midir?
Ayrıca zekâ ile akıl ayrı şeyler olduğuna göre ve akıl daha kapsayıcı bir şey olduğuna göre, yapay zekânın akıl içeren bir oluşum olduğu söylenebilir mi? Akıl aynı zamanda bilgelik, bilgi, bilinç, erdem, gerçeklik, doğruluk, iyilik gibi unsurlarla da ilgili olduğuna göre, yapay zekânın akıl kadar ileri bir seviyede olduğu söylenebilir mi?
***
Bu sorunlar karşısında dünya devletleri nasıl yasal ve idari önlemler almaktadırlar? Bu konularda siyasetçiler, yöneticiler ne yapmaktadır?
Bu konuda sadece az gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde değil, gelişmiş ülkelerde de yeterince önlem alınmamaktadır, siyasetçiler ve yöneticiler sorunun ciddiyetinin farkında değildir.
Halkı genellikle siyasetçiler ve siyasetçilerin etkisi altındaki medya yönlendirdiği için, halklar da sorunun ciddiyetinin farkında değildir.
Bu nedenle dünyadaki halkların siyasetçilerden ve siyasetçilerin uzantısı olan medyadan bağımsız olarak örgütlenmesi, birçok başka konuda olduğu gibi, bu konuda da bir zorunluluktur.
Yapay zekânın yol açabileceği zararları ve tehlikeleri önlemek için dernekler, vakıflar, platformlar kurulmalıdır; üniversitelerde ve akademide bu alanlarda çalışmalar ve araştırmalar yapılmalıdır; daha fazla gecikilmeden ve dönüşü olmayan bir yola girilmeden, halka gerçekleri anlatacak kanallar açılmalıdır.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
