Erken teşhiste devrim niteliğinde adım: ‘Zombi hücreleri’ tespit eden idrar testi geliştirildi

Tıp dünyasında erken teşhis olanaklarını baştan tanımlayacak çığır açıcı bir biyoteknoloji gelişmesine imza atıldı. Cambridge Üniversitesi bünyesinde görev yapan araştırmacılar, vücutta bölünmeyi durduran ancak kimyasal olarak aktif kalmayı sürdürerek kanser ve yaşlılık hastalıklarını tetikleyen ‘zombi hücreleri’ tespit eden yeni bir idrar testi geliştirdi.

Nature Aging dergisinde yayımlanan klinik çalışmada, “ALBANC” adı verilen nanoprob teknolojisinin yalnızca akciğer kanseri seyrini değil, aynı zamanda akciğer dokusunun sertleşmesiyle seyreden ve tedavisi son derece güç olan pulmoner fibrozis hastalığını da erken safhada haber verdiği belgelendi.

ALTIN NANOPARÇACIKLAR VE MMP-7 ENZİMİYLE HASSAS ÖLÇÜM

Geliştirilen tanı kiti, insan proteinini minik altın küre parçacıklarıyla birleştirerek hücresel düzeyde bir izleme mekanizması kuruyor. Hastalıklı dokularda yoğunlaşan ve “MMP-7” adı verilen özel bir enzimle karşılaşan peptit bağları koparak böbrekler vasıtasıyla idrara aktarılıyor. İdrarda meydana gelen renk değişimi, hastalığın evresi ve hücre aktivitesi hakkında somut veriler sunuyor.

Geliştirilen moleküler yükseltme adımı sayesinde idrardaki sinyal seviyesinin geleneksel yöntemlere kıyasla 250 kat artırıldığı saptandı. Bu hassasiyet, hastalara biyopsi yapılmasına veya radyasyon içeren ağır taramalara girmesine gerek kalmadan sürecin düzenli aralıklarla takip edilmesine imkan tanıyor.

AKCİĞERDE DOKU SERTLEŞMESİNE KARŞI ERKEN KALKAN

Araştırma ekibinden Prof. Dr. Ljiljana Fruk ve Prof. Dr. Daniel Muñoz-Espín, testin aslen akciğer kanseri hastalarının tedaviye verdiği yanıtı ve nüks riskini ölçmek amacıyla kurgulandığını, ancak pulmoner fibrozis üzerindeki etkisinin tıp dünyası için büyük bir sürpriz olduğunu ifade etti.

Teşhisi oldukça zor olan ve akciğer kapasitesini kalıcı olarak düşüren fibrotik süreçlerin, belirtiler klinik tabloya yansımadan önce bu idrar testiyle saptanabileceği kaydedildi. Girişimsel olmayan (non-invaziv) bu yöntemin, çevresel risk faktörlerine maruz kalan veya genetik yatkınlığı bulunan yüksek riskli gruplarda hayati bir kalkan oluşturacağı vurgulanıyor.

HASTANELERDE KLİNİK DENEME SÜRECİ BAŞLATILIYOR

CRUK Cambridge Merkezi Göğüs Kanseri Programı yetkilileri, laboratuvar ve deneysel modellerde elde edilen başarılı sonuçların ardından araştırmanın gerçek hastalar üzerindeki klinik deneme safhasına taşındığını duyurdu.

Tıp uzmanları, önümüzdeki süreçte tek bir idrar numunesi üzerinden hem akciğer kanseri tedavisinin başarısının hem de diğer akciğer tahribatlarının eş zamanlı olarak izlenebileceği rutin bir tanı protokolünün hastanelerde kullanıma gireceğini bildiriyor.