Cemil Bayık: Süreç karşıtlarının yaptığı spekülasyonlar provokasyondur

İmralı’da yapılan görüşmelere ait olduğu iddia edilen görüşme notlarının servis edilmesine dair de konuşan Cemil Bayık, ‘Sürecin yeni aşamaya geçtiği bir dönemde İmralı üzerinde bu yönlü spekülasyonların yapılması dikkat çekicidir. Süreç karşıtlarının yaptığı bir provokasyondur’ dedi

KCK Yürütme Konseyi Eşbaşkanı Cemil Bayık, Fırat Haber Ajansı’na verdiği röportajının ikinci kısmında Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne dair değerlendirmelerde bulundu.

Devam eden sürecin nasıl ilerleyeceğinin henüz net olmadığına işaret eden Cemil Bayık, “Bir yasa çıktı ama sürecin nasıl ilerleyeceği net değil. Rêber Apo’nun içinde olduğu kurul ile Cumhurbaşkanı Yardımcısı’nın başkanlık ettiği kurul tartışarak bazı konuları netleştirebilir. Çünkü çıkan yasa, pratikleşmeyi zorlaştıran bir yasa; bazı yönleriyle yasanın maksadını boşa çıkaracak bir biçimde. Yasanın örgüt üyelerini kategorize etmesi, yönetimi ve önemli bir sayıyı dışarıda bırakması süreci karmaşık hale getiriyor. Hatta derler ya, baltayı kendi ayağına vurmak! Bu yasa, kendine göre bazı kaygılarla böyle bir duruma düşmüş. Kuşkusuz güvenlik sorunlarını dikkate alabilirler ama işler güvenlik bürokrasisine bırakılırsa süreci tıkayan durumlar çıkar. Zaten şimdiye kadar güvenlik esaslı bakmak sorunu çözümsüz bırakmış, bu da Türkiye’ye pahalıya mal olmuştur.

Rêber Apo sürecin hızlı ilerlemesi için çaba göstermektedir

Yol haritasının hiçbir biçimde güvensizlik yaratmayacak şekilde olması lazım. Sürecin sağlıklı ilerlemesi ve çözüm bunu gerektirir. Bizim yaklaşımımız açık ve nettir. Herhangi bir oyun, zaman kazanma vb. içinde değiliz. Bunu da devlet bilmektedir. Ancak devletin çeşitli kaygılarla yol haritasının sağlıklı işlemesini sağlayacak yol ve yöntem konusunda tereddüde düşmesi, sürecin hızlı ilerlemesini sağlamıyor. Cumhurbaşkanı son açıklamasında sürecin uzamasının süreç karşıtlarına zemin sunacağını belirtmiş. Biz de bu konuda benzer yaklaşım içindeyiz. Rêber Apo özellikle sürecin hızlı ilerlemesi için çok çaba göstermektedir. Ancak şu anda gösterilen yol ve yöntem sürecin karakterine uymuyor. Bir taraftan tümden silahsızlanmadan söz ediliyor; diğer taraftan önemli bir sayı dışarıda tutuluyor. Hem dışarıda tutan hem de hiçbir sağlıklı ve kabul edilebilir yol ve yöntem önermeyen bir durumun ilerleme sağlamayacağı açıktır. Hem yönetim ve önemli bir sayı dışarıda tutulacak hem de şunlar şunlar yapılsın denilecek. Bu, en hafif deyimle 50 yıldan fazla mücadele ettikleri bir hareketi tanımamak anlamına gelir. Özcesi, yasanın şematik ve dogmatik bir yaklaşımla ele alınması işleri zora sokmak anlamına gelmektedir” dedi.

Üçüncü göz

Sürecin üçüncü göz tarafından denetlenmediğine işaret eden Cemil Bayık, “Bu süreçte üçüncü göz gibi bir kurum yok. Bu, hükümet yetkilileri için övülen bir durumdur. Gerçekten de buna ihtiyaç duyulmadan sorunu çözmek önemli bir durumdur. Ancak çatışma-çözüm denilen pratiklerde var olan üçüncü gözü gerekli kılmayan yol ve yöntemlerle sürecin yürütülmesi gerekir. Şimdi buna çok dikkat edildiği söylenemez. Eğer sorun sadece silahların bırakılmasıyla çözülecek bir sorun değilse, 100 yıllık bir sorunun karakteri farklıysa sadece silahlar bırakılsın demek çok gerçekçi bir yaklaşım olmuyor.

Meclis’te ortaya konulan irade dikkate alınmalı

Silahsızlanma iradesini ve pratiğini belli düzeyde ortaya koyduktan sonra bazı hukuki adımların atılması süreci hızlandırır. Bu konuda Özgürlük Hareketimizin bir iradesi vardır; bunu şimdiye kadar da gösterdi, bundan sonra daha net gösterme iradesi de vardır. Ancak gerekli bazı yasal adımların atılmasıyla bu sürecin hızlandırılması gerekirken bu konuda bir ketumluk var. Meclis, Türkiye halkının iradesi olarak görülüyor. Bu Meclis ağırlıklı olarak bu sorunun demokratikleşme ile çözüleceğini vurguladı. Sorunun Kürt sorunu olduğu da açıkça belirtildi. O zaman sürecin ilerletilmesinde Meclis’te ortaya konulan bu iradenin de dikkate alınması gerekir.

Hedef belli olmalı

Silahsızlanma ile siyasal adımlar paralel biçimde atılacak gibi bir yaklaşıma gerek yok. Ancak silahsızlanma konusunda belli adımların atılmasıyla birlikte siyasi ve hukuki adımların atılması silahsızlanma sürecini hızlandırır. Sürecin doğası gereği böyle olması gerekir. Rêber Apo dünyadaki çatışma-çözüm pratiklerinden farklı bir yol ve yöntem ortaya koydu. Burada yol ve yöntem farklı olsa da sorunu kalıcı çözmek esastır. Bu çözüm adım adım gelişebilir ama maksat ve hedefin önceden belli olması önemlidir” diye ifade etti.

Türkiye’de demokratikleşme ile Kürt sorununun çözümü iç içe geçmiştir

Demokratik güçlerin sürece dair yaklaşımına dair değerlendirmelerde bulunan Cemil Bayık, şunları ifade etti: “Türk devlet gerçeğinin Kürtlere yönelik yüz yıllık politikası düşünüldüğünde Türkiye’de demokratikleşme ile Kürt sorununun çözümü iç içe geçmiştir. Yüz yıldır Kürtler yararlanır diye demokratikleşme adımlarının atılmaması bu gerçekliğin çarpıcı bir ifadesi oluyor. Eğer Kürt sorunu, dünyanın başka yerlerinde olduğu gibi taleplerin düzeyi konusunda uzlaşma sağlanamamasından kaynaklanan bir sorun olsaydı, demokratikleşme sağlanmadan da çözülebilirdi. Ancak sorun bir inkârın ortadan kalkması ve bir halkın temel haklarının kabul edilmesi sorunu olunca bunu ancak demokratikleşme sağlar. Bu açıdan demokratikleşme ile Kürt sorununun iç içe görülmesi Türkiye’deki Kürt sorununun taşıdığı karakterle ilgilidir. Bunu anlamayanlar ne Türkiye’yi demokratikleştirebilirler ne de Kürt sorununu çözebilirler. Bu açıdan, ‘Türkiye’nin tek sorunu Kürt sorunu mudur?’ diyerek demokratikleşme ile Kürt sorununun iç içeliğini anlamayanlarla, ‘Bize ne demokratikleşmeden, bizim için sadece Kürtlerin hakları önemlidir’ diyenler aslında madalyonun iki yüzüdürler. Her ikisinin de Kürt sorununun çözümü gibi bir perspektifleri yoktur.

‘Başkalarını ezen halkın kendisi de özgür olamaz’

Eğer demokratikleşme ile Kürt sorununun çözümü iç içeyse, etle tırnak gibiyse o zaman tüm sosyalistlerin ve demokrasi güçlerinin Kürt sorununu gündemleştiren bir demokrasi mücadelesi içinde yer alması gerekir. Ya da demokrasi mücadelesi verirken Kürt sorununun çözümünü esas alan bir yaklaşım içinde olmalıdırlar. Türkiye’de demokratlık da sosyalistlik de Kürt sorununun çözümü doğrultusunda mücadele etmekle olur. Sosyalistlerin de demokratların da önceliği demokratikleşme olmalıdır. Sosyalistler 100 yıl önce sosyalizme ulaşmak için demokratik devrimin gerekli olduğunu söylemişler. Yani demokratikleşmeyi öncelikli bir mücadele olarak görmüşler. Artık sosyalizmin de demokratik olması gerektiği yönünde bir görüş birliği var. Sosyalizm de Türkiye’nin en temel sorunu olan Kürt sorununu çözmeden demokratik olamaz. ‘Sınıfsal bakış, sınıfsal bakış’ diyerek Kürt sorununun çözümünü önemsemeyenler, bir sınıf bakışına da sahip olmayanlardır. Bu sürekli ‘sınıf sınıf’ diyenler, Marks’ın ‘başkalarını ezen halkın kendisi de özgür olamaz’ belirlemesini neden unutmuş gözüküyorlar?

Sosyalistler başta olmak üzere tüm demokrasi güçleri şu anda yürütülen Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ni desteklemez ve bu sürecin demokratikleşme temelinde Kürt sorununun çözümü doğrultusunda ilerlemesi için ağırlıklarını koymazlarsa Türkiye’nin siyasi gündeminden ve arenasından koparılır, etkisiz bir duruma düşerler.

Kürt sorunu olduğu açıktır

Bazıları AKP iktidarda diye sürece olumsuz yaklaşıyorlar. AKP’ye yönelik eleştirilerine haksız denilemez. Ama biz bu sorunu devletle çözmeye çalışıyoruz. Kürt sorunu da tüm Türkiye’nin sorunudur. Biz tüm demokrasi güçlerinin demokratikleşme mücadelesini yükseltmesini istiyoruz. En geniş yelpazede bir araya gelerek demokrasi mücadelesini vermek önemlidir. Bunun da önemli boyutunun Kürt sorunu olduğu açıktır. Biz, sosyalistlerin ve demokratik güçlerin Kürt sorununun çözümünü istediğine inanıyoruz. O zaman gündemde olan bu çözüm sürecine güç vermek ve çözümün içeriğini daha demokratik kılmak sosyalistlerin ve demokratların tarihsel bir sorumluluğu olmaktadır” diye konuştu.

Entelektüel kesimlerin sürece katılması neden önemli?

“Türkiye’de demokratik ve sosyalist güçlerin, yine sanatçı ve aydınlar olmak üzere entelektüel kesimlerin sürece katılması neden önemli?” sorusuna yanıt veren Cemil Bayık,

“Biz demokratikleşmeyi hiçbir zaman ezilenlerin ve toplulukların devletle oturarak sağlaması olarak görmedik. Tabii ki devletle oturup konuşulur, müzakere de yapılır. Ancak bu konuşma ve müzakerenin arkasında örgütlü ve mücadeleci bir toplumsal gücün olması gerekir. Biz, Avrupa’daki demokrasiyi de gerçek demokrasi olarak görmüyoruz. Ancak bazı demokratik teamül ve kurallar vardır. Kazanılmış haklar vardır. Bunların tümü egemenler tarafından verilen değil, mücadele ile kazanılan haklardır.

Demokrasinin içeriğini verilen mücadele belirler

Bir ülkede demokratikleşme, demokratik ve sosyalist güçlerin örgütlü demokratik toplumla verdiği mücadele ile sağlanır. Demokrasinin içeriğini verilen mücadele belirler. Demokratların ve sosyalistlerin yanında sanatçılar, aydınlar ve entelektüel kesimler demokrasi mücadelesi içinde yer almazlarsa bu gerçek demokrasi olmaz. Ortadoğu’da Müslüman demokratların da bu mücadele içinde olması gerekir. Gerçek demokratikleşme ancak tüm bu güçlerin mücadele içinde yer almasıyla sağlanır. Kuşkusuz Kürt halkı on yıllardır yürüttüğü mücadele ile demokratik bir birikim ve değerler yaratmıştır. Bu temelde demokratik siyasal çözüm arayışını 1990’lı yılların başından bu yana sürdürmektedir. Ancak Türkiye’de demokratikleşme ile Kürt sorunu iç içe geçmişse sadece Kürt halkının yürüttüğü mücadele ile bir demokratikleşme sağlanamaz. Bu açıdan Kürt halkının demokratik birikimi ve güçleriyle Türkiye halklarının demokratik birikiminin ortak bir mücadelede buluşturulması önemlidir.

Biz Türkiye’yi demokratikleştirmeden söz ederken bunu Türkiye’nin demokrasi güçleri ile gerçekleştirmeyi önümüze koymuşuz. Demokratik siyasal mücadele stratejisiyle sol ve demokratik güçleri sadece mücadelemize destek verecek güçler olarak görmüyoruz. Artık ortak demokrasi mücadelesi ile Türkiye’yi demokratikleştirmeyi; Kürt sorunu, Alevi sorunu ve kadın sorunu başta olmak üzere Türkiye’nin tüm sorunlarını çözmeyi hedefliyoruz. Biz sanatçıları ve kültür insanlarını bu çözümün ruhu olarak görüyoruz. Ruhsuz bir çözümden de söz edilemez.”

Süreç karşıtlarının yaptığı bir provokasyondur

İmralı’da yapılan görüşmelere ait olduğu iddia edilen görüşme notlarının servis edilmesine dair de konuşan Cemil Bayık, “Sürecin yeni aşamaya geçtiği bir dönemde İmralı üzerinde bu yönlü spekülasyonların yapılması dikkat çekicidir. Süreç karşıtlarının yaptığı bir provokasyondur. Hangi kişi ve çevrelerin bu spekülasyon içinde olduğu görülürse durum anlaşılır. Eskiden beri Rêber Apo ve PKK karşıtlığı yapanların bu spekülasyonların merkezinde olması durumu anlaşılır kılıyor. Kuşkusuz Türkiye’de kendine milliyetçi diyen Kürt düşmanı çevreler de bu spekülasyonları köpürtmektedir. Özgürlük Hareketi yönetimi olarak açıklama yaparak yapılanların sürece yönelik bir provokasyon olduğunu belirttik.

Rêber Apo ile yüz yüze görüşmek istiyoruz

Sürecin başlangıcında Rêber Apo’yla arkadaşlarımız arasında teknik düzeyde bir görüşme olmuştu. Zaten DEM heyeti ile yapılan görüşmeler bize ulaşmakta, biz de düşüncelerimizi iletmekteyiz. Yine sürecin sağlıklı yürütülmesi açısından bazı pratik konuları ele almak için devlet yetkilileri ile arkadaşlarımız zaman zaman görüşmektedir. Ortada küçük bir sorun ve küçük bir örgüt yok. Bu açıdan bu yönlü ilişki ve görüşmelerin olması sürecin gereğidir. Sürece karşı olanlar bu tür şeylere de karşı olur. Ancak sürecin ilerlemesi için Hareketimizin Rêber Apo ve devlet ile görüşmesi kadar normal, gerekli ve doğru bir şey olamaz. Süreç karşıtları bu tür şeyleri kullanıyor diye bunların olmaması gerektiği gibi bir yaklaşım olamaz.

Biz hem devletle hem de Rêber Apo ile yüz yüze görüşmek istiyoruz. 100 yıllık bir sorun çözülecekse bunlar olması gereken şeylerdir. Süreç karşıtları tabii ki bu tür şeyleri istemezler. Onlar istemiyor diye bu tür ilişki ve görüşmelerden uzak durmak doğru olmaz. Sorunun çözümünü isteyenler ve tüm demokrasi güçleri Özgürlük Hareketimizin Rêber Apo ve devletle görüşmesini istemelidirler.

Spekülasyonlar, provokasyonlar süreci sabote etmek içindir

Spekülasyonlar, provokasyonlar süreci sabote etmek içindir. Bunu önlemek için Rêber Apo ile gazetecilerin, aydınların, siyasetçilerin, bazı demokratik kuruluşların görüştürülmesi gerekir. Doğrudan Rêber Apo’dan görüşler alınırsa bu tür spekülasyonların da önü alınır. Çünkü Rêber Apo’nun görüşlerini kamuoyu açık kaynaklardan öğrenmiş olur. Gazeteciler, aydınlar, demokratik kurum temsilcileri ve siyasetçiler Rêber Apo ile görüştüğünde sadece bu spekülasyonların önü alınmaz; Türkiye kamuoyu Rêber Apo’nun düşüncelerini de öğrenir, böylece Türkiye toplumunun sürece desteği de artar.”

Cemil Bayık devamla şunları ifade etti: “Rêber Apo bu süreci başlatırken bir anlaşmanın varlığından söz etmedi. Devlet de Özgürlük Hareketimiz de çatışmasızlığı doğru gördü. Sürecin nereye evirileceği ise bu süreçte yapılan tartışmalarla belli olacaktır. Rêber Apo demokratik siyasal mücadele ile sorunu çözmeyi esas alıyor. 27 Şubat 2025 tarihli Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı’nda bunun gerekçelerini de özlü biçimde ortaya koymuştur. Rêber Apo bu adımı bir yönüyle Kürt halkı ve demokrasi güçleri adına da atmıştır. Zaten Kürt Özgürlük Hareketi’nin önderidir. Bu açıdan bu sürecin başarısı adına attığı adımın sahiplerinin de sürece düşünceleri ve demokratik eylemleriyle müdahil olmaları gerekiyor.

Rêber Apo Kürt halkının ve Özgürlük Hareketi’nin baş müzakerecisidir. Bu rolünü oynarken tabii ki Kürt halkının düşüncelerini ve tutumunu dikkate alacaktır. Özgürlük Hareketi ve demokrasi güçlerinin tutumunu ve desteğini yanında görmek isteyecektir. Rêber Apo’nun sadece masa başında yapacağı tartışmalarla sorunun çözüleceğini sanmak siyasetten ve siyasi mücadeleden hiçbir şey anlamamaktır.

Demokrasi güçleri

Rêber Apo tabii ki İmralı’da yapılan tartışmalarda demokratikleşmenin ve Kürt sorununun nasıl çözüleceğini ortaya koymaktadır. Bu çözümün tarihsel temellerini ve güncel gerekliliklerini ortaya koyarak çözüm önerilerini sunmaktadır. Demokrasi güçleri ve halkımız düşünceleri, örgütlülükleri, talepleri ve demokratik eylemleriyle Rêber Apo’nun ortaya koyduğu tezleri güçlendirmeli ve sürece destek vererek bu sürecin başarılı olmasında rollerini oynamalıdırlar.

Kürt halkı tabii ki baş müzakereci olan Rêber Apo’ya inanmaktadır. Rêber Apo da bu inancı en iyi biçimde temsil etmektedir. Ancak Kürt halkı doğrudan kendisini ilgilendiren bu konuda seyirci ve pasif kalamaz. Bu, özgürlük ve demokrasi mücadelesi yürüten halk gerçekliğine de uygun değildir. Demokrasi güçleri de demokratikleşmenin ancak mücadele ile gelişeceğini bilmektedir. O halde Barış ve Demokratik Toplum Süreci’ne örgütlü ve aktif katılmaları gerekir. Böylesi önemli bir süreci sadece eleştirmek doğru değildir. Tabii ki eleştiriler olabilir. Bunlar dile getirilebilir ancak süreci başarıya götürmeyi hedefleyen mücadele desteğiyle olursa anlamlıdır.

Geleceğimizi ilgilendiren bir süreç var

Kürt halkının belli bir duyarlılığı var ve bazı eylemler de yapmaktadır. Ama yetersizdir; sürecin ihtiyacına denk bir örgütlülük ve mücadele yoktur. Herhangi bir konuda bir talep için ya da bir baskıya tutum koymak için mücadele edilmiyor. Kürt sorununun çözümünü ve geleceğimizi ilgilendiren bir süreç var. Bu açıdan güçlü örgütlenme ve süreklileşen bir mücadele gerekir. Halkın etkin biçimde müdahil olması gerekiyor. Çözümü ve geleceğimizi belirleyecek düzeyde bir örgütlülük ve eylem yoksa o zaman süreç anlaşılmamış demektir.

Demokratik mücadele alanı

Devletten bekleme devrimcilerin, demokratların ve özgürlük mücadelesi verenlerin işi olamaz. Devletten beklemek, devletçi zihniyetin ideolojik hegemonyasında olmaktır. Devletten bekleme anlayışı daha baştan köleliği kabul etmektir; verili ortama teslim olmaktır. Devletle toplum bir arada olan iki öğedir. Aralarında sadece uzlaşma yoktur, mücadele de vardır. Hatta gerektiğinde bu mücadele sertleşebilir de. Tarih boyunca devletle komün, yani devletle toplum sürekli bir çelişki ve mücadele içinde olmuştur. Uzlaşmalar geçici ama mücadele süreklidir. Bu mücadeleyi de sadece sert ve silahlı mücadele olarak anlamamak gerekir. Toplum esas olarak örgütlü olduğunda mücadele gücüne kavuşur. Toplumun en güçlü olduğu mücadele alanı demokratik mücadele alanıdır. Toplum bu mücadele alanını doğru kullanırsa sürekli demokrasi ve özgürlük alanını genişletir.

Rêber Apo komün örgütlenmesine önem vermektedir

Halk, devletle ilişkilerinde devletten beklememelidir. Kendini örgütleyip tüm sorunlarını kendisi çözmelidir. Bu açıdan Rêber Apo komün örgütlenmesine önem vermektedir. Komün örgütlenmesi, komünler birliği örgütlenmesi; toplumun kendini örgütleyerek ekonomik, toplumsal, kültürel ve siyasal tüm sorunlarını kendisinin çözmesidir. Kürt sorunu gibi 100 yıllık ağır bir sorun çözülecekse toplum, devletten beklemeden kendini örgütleyip demokratik mücadeleyi yükselterek gerçek çözüm gücü haline gelmelidir.”

HABER MERKEZİ