Sara Dersim: Komünal yaşam tecrübemiz var

Kürt Özgürlük Hareketi üyesi Sara Dersim ile Barış ve Demokratik Toplum sürecini konuştuk:

• Eğer bu mücadele havada kalsaydı ya da gerçekten yerini bulmamış olan bir mücadele olsaydı, bu duygular hissedilemezdi, yaşanamazdı. Ya da şöyle diyeyim; bu dağlara, bir ağaca ya da bir çiçeğe şu an bakabildiğim gibi bakamazdım. Her şey PKK’nin mücadele gerçekliğiyle daha çok anlamlı olmaya başlıyor
• Sonuçta her yoldaşın bir karakteri var, bir kişiliği var ve mücadeleyi çözümleme noktasında kendini gerçekleştirme düzeyi var. Bu düzeye göre her yoldaşla bir alıp verme tarzı gelişiyor. Ama yoldaşlığımızda hiyerarşi, bu kuşak farkı dediğimiz şey bizi ayırmıyor. Bu Önderliğin yarattığı bir tarz
• Önderliğe çok inanıyorum. Önderliğin başlattığı süreç, yapmak istediği yaşam projeleri; demokratik entegrasyon, demokratik komünler, toplumsal anlamda kadının erkekle, erkeğin kadınla barıştığı bir toplum istiyorum. Böyle bir toplumun yaratılması için mücadele vereceğiz. Biz bu mücadeleyi verirken sadece kendimiz için burada değiliz

Nezahat Doğan

Dağın da bir dili var. Burada zaman, bireyselliğin boğucu ve dar sınırlarını çoktan aşmış; “ben” kelimesinin yerini, ortaklaşmanın ve kolektif gücün iradesi olan “biz” kavramına bırakmış. Gördük ki o dağ herkes için ortak, özgür ve anlamlı… Kadın gerillalar için zaman ise herkesi özgürleştirme üzerinden işliyor. Sınırlar kalkıyor, ruh değişiyor, yaşam komünal kuruluyor, paylaşımda kadın-erkek ortaklaştırılıyor ve kadının iradesi her yerde görünür oluyor. 11 Temmuz günü silah yakma töreninde Besê Hozat’ın gösterdiği o güçlü kadın iradesi dağda bütün kadınlarda kendini gösteriyor. Elbette her bir kadın gerillanın ayrı bir hikâyesi var. Neler yaşadıkları, PKK’ye nasıl ve neden katıldıkları ya da neden katılmak zorunda hissettikleri bize çok şey anlatıyor.

Ezber ve empoze kalıpların kıskacına sıkışmış önyargılı, pek çok kişi için gerillaya bakış şu: Elinde silah var ve öteki… Ama gerçek öyle mi? Neden, neye göre eline silah almış, hangi koşullarda silahlı bir mücadele yürütmüş? Kim o gerilla? Gerçeği aktarmak ve anlamaya çalışmak için bu soruların ardına düşmek gerekiyor.

Çünkü onların da tıpkı “sizler-bizler” gibi ortak ve insani değerleri var, yoldaşlığı var, felsefesi, ideolojisi var. Duyguları var, sevinçleri, özlemleri, acıları ve ödedikleri bedelleri var. Dağdan ovaya geldiklerinde birikimleri var, ortak bir yaşamın nasıl kurulup yaşanacağına dair tecrübeleri var. Yani sadece ellerinde silah yok.

Şimdi barış zamanı… O gerillalar da barış için, yaşamı güzelleştirmek için, demokratik siyaset için özlemlerini çektikleri ülkelerine, topraklarına dönmek istiyorlar. Ve bugün barış için dönecek olan o gerillayı önyargısız, ezberleri kırarak anlamak gerekiyor. Biz de bir kadının gerillaya katılış öyküsünü, nedenlerini, duygularını; dağdaki yaşamı, değişimini ve ulaştığı noktayı ve demokratik siyaset içindeki ideallerini Rojava devriminden sonra gerillaya katılan Sara Dersim ile konuştuk.

Ağrılıyım.

• PKK’ye hangi dönemde katılmaya karar verdin? 

2014 yılında katıldım.

• Katılmadan önce nasıl yaşıyordun?

Öğrenciydim, psikoloji okuyordum. Benim katıldığım süreçte Rojava’da bir savaş ve halkımızın vermiş olduğu mücadele vardı. Bir Kürt genci, bir Kürt kadını olarak katılmam gerektiğini, halkımın yanında yer almam gerektiğini hissettim.

O gerçekliği görünce amacın oluyor. Bir taraftan halkın katlediliyor, katliamlar var, çocuklar katlediliyor. Bir tarafta da mücadele var. O gördüğüm küçük çocuklar beni çok etkilemişti. Ayrıca bu devrimin de çocuklar, kadınlar ve bütün toplum için gerçekleştiğini görünce o mücadelede yer almam gerektiğini düşündüm. Tabii bu bir yoğunlaşma süreci gerektirdi.

• Nasıl bir yoğunlaşma oldu?

İçinde olduğum yaşam artık anlamsız gelmeye başladı. Burada olmamam gerektiğini anlamaya başladım. Bir insan olarak her şeyden önce orada olmam gerekiyordu. Aslında bu sadece Kürt olmakla alakalı değil.

• Etrafına baktığında, konuştuğunda ne hissediyordun o dönemlerde?

Maneviyat, dostluklar, arkadaşlıklar, aile var. Ama bir yandan da halkımızın gerçekliği var. Katledilen bir halk var, çocuklar var, kadınlar var. Artık bunun dışında her şey bana rutin ve anlamsız gelmeye başlamıştı.

• Sende bu farkındalık oluşmaya başladığında ne yaptın? Nasıl bir pratik yaşadın? Bu kararı verdiğinde ilk eylemin ne oldu?

Aslında mücadeleyi tanımak bazı arkadaşlarım sayesinde oldu. Bu arkadaşlarımın ikisi mücadele için şehit oldu. O arkadaşlarla yaptığımız tartışmalar benim için çok belirleyiciydi. Okuyoruz ama bir yere kadar. Sonra ne olacak? Burada ne yapıyoruz? Mesela bu yaşam gerçekten olmamız gereken yer mi? Sonrasını hep düşünerek yaşıyoruz.

• Dünkü Sara ile yarına karar veren ve amacı olan Sara arasında ilk değişim nasıl oldu?

Evet, bir değişim oldu. Mesela aile çok belirleyicidir, annenden asla kopamazsın. Kardeşinden, babandan, abinden… Ama bu duyguları biraz ikinci plana itmen gerekiyor. Bu da aileni sevmediğin anlamına gelmiyor, tam tersi düşündüğün anlamına geliyor.

Şöyle; Bu savaş, bu var olan sistemin gerçekliği yarın bir gün benim ailemi de bulmayacak mı? Yaşadığım ortamı, çevremi, arkadaşlarımı da bulmayacak mı? Oradaki insanların da bir ailesi var, arkadaşları var ama gözlerinin önünde parçalanıyor, şehit oluyor. Bu düşünceler ve gerçeklik bireycilikten çıkmana ve kendini toplumsal alanda düşünmeye yöneltiyor. Ve silahlı bir mücadele var.

• Silah inkâr ve şiddete karşı mücadelede bir savunma aracıydı. Artık araçlar değişiyor. Kürt sorunu diyalogla, siyasetle çözümlenebilmiş olsaydı, o zaman silahlar ele alınabilir miydi? 

Silah mücadelenin gerektirdiği bir araçtı. Sonuçta halkımızı katleden bir düşman gerçekliği var. Bir genç olarak bu saflarda yer almak, buna karşı savaşıyor olabilmek çok anlamlıydı. Tabii dağlara geldikten, PKK’ye katıldıktan sonra bambaşka bir yaşam olduğunu gördüm. Önce dağlara baktığımda biraz korktum.

Yürümekten korktum. Çünkü öncesinde yürüdüğümüz yollar dümdüzdü. Bir yerden bir yere gitmek arabayla gerçekleşen bir durumdu. Çıktığımız dağların yanında daha kolaydı. Ben burada yürüyebilir miyim diye tereddüt yaşadım.

• Böyle tereddütlerini kendi içinde mi çözmeye çalıştın, yoksa sorarak mı?

Bu konularda tereddütlerimi arkadaşlara çok sordum. Hatta bir arkadaşa, “Biz bu yolların hepsini yürüyecek miyiz,” dedim. Arkadaş; “Yürüyeceksin tabii, yürümeden bu mücadele gerçekleşemez. Ama alışacaksın, bir gün yürürken hissetmeyeceksin böyle yürüdüğünü. O engel olan yerler, zor görünen yerler artık kolay gelecek” dedi. Küçük bir yer vardı, oraya çıktığımda nefes nefese kalmıştım çok da zorlanmıştım. Ama zamanla nefes açılıyor, dağlara alışma durumu gerçekleşiyor. Ya da yağmurun yağması, ıslanmak, karda yürümek…

• Gerilla dağda, doğanın içerisinde yaşam koşullarını, mücadelesini oradan belirliyor. Peki bu yaşam koşulları içerisinde gerilla yoldaşlığı; birbirini güçlendirip, değiştirip dönüştürme nasıl oldu? Neler hissettin?

Gerillayı dağlarda ilk gördüğümde çok büyük bir heyecan yaşadım. Zaten hep çok merak ediyordum. Gerilla nasıl yaşar, nasıl uyur, elbiseleri nasıl giyer bunu bile düşünüyordum.

• Gerilla nasıl yaşarmış?

Onların da ne kadar bizden olduğunu gördüm. Bu halkın çocukları dağlara çıkmış, insani bir yaşam biçimi var. Yoldaşlara karşı da çok büyük bir sevgi var. İnsanları çok seviyorlar ve o kadar yürekten ve içten sarılıyor ki…

• Bu sana ne hissettirdi o zaman?

Evimde ve olmam gereken yerde olduğumu hissettirdi. Hiç yabancılık hissetmedim. Yolculuk sürecinde biraz kaygı vardı açıkçası ama hem yol sürecinde tanıdığım arkadaşlardan hem de örgüte, dağlara geldikten sonra yabancılık çekmeyeceğimi hissettim. Her zaman PKK yoldaşlığını gerçekten içselleştirmiş çok güzel insanlar ve yoldaşlıklar vardı, onu hissettim.

• PKK yoldaşlığını hissetmekle onun bütün gerillaya verdiği duyguyu; bireysel olmaktan çıkıp kolektif olmayı mı öğrendin?

Evet, bu öğretiliyor. Her yoldaşta bu hissiyat gelişiyor bir süre sonra. Bizde sistemde birlikte yaşadığımız arkadaşlıklar var ama bunun yanında tabii bireysel bir yaşam da var. Her bir arkadaş diğerine bunu aktarıyor…

• Peki, o zaman kendinde eksiklikleri mi sorguluyorsun? Sorguladıklarını nasıl kendinde değiştirip dönüştürdün?

PKK içerisinde arkadaşlarla yaşarken şöyle bir şey var; daha çocukken, küçükken annemiz şunu yapar, bunu yapar ve öğreniriz. Burada arkadaşlardan öğreniyoruz. Tabii bazı işleri yaparken çekimser kalıp yapabilir miyim yapamaz mıyım? Örneğin yağmurda göreve gidebilir miyim? Ya da karda? Ama her bir adımda o kadar güzel güç veriyor ki o anda, “o yapıyorsa ben de yapabilirim” diyorsun. Mesela ilk katıldığımda arkadaşlar yük kaldırıyordu. Bir arkadaş bana dedi ki; “Sen ağır yükle başlama ufak ufak kaldır, çünkü devrim var ve uzun bir yoldur. Uzun süreli emek verebilmesi ya da kendini koruyabilmesi lazım” demişti. Ben de dağlarda nasıl yürüyeceğimi ve nasıl adım atacağımı bilmiyordum.

• Dağlarda yürümenin de bir kaidesi kuralı mı var?

Evet. Biz ilk gittiğimiz zaman yürüdüğümüzde çok toz kaldırıyorduk.

Çünkü biz ayaklarımızı sürterek yürüyorduk. Gerilla ayağını kaldırarak yürüyor. Ayaklarını kaldırarak yürüdüğün zaman toz toprak kalkmıyor. Ama biz yeni olduğumuz için bunun çok farkında değildik. Dağın da bir yürüme tarzı var. Bir sırta ve yüksek bir yere nasıl çıkarsın? Orada nasıl yürürsün, ya da yokuş aşağı inerken ayağını nasıl atmam gerekiyor? Arkadaşlar bunları hep öğretiyorlar. Ben de yeni gelen arkadaşlara öğrettim. Her zorluğun bir çözüm noktası oluyor ve gelişiyor.

• Dışarıdan baktığında gerilla duygusunu belli etmez, gerilla ağlamaz. Öyle mi?

Öyle bir şey yok aslında. Biz çok bedel vererek mücadeleyi büyüttük, geliştirdik, bugünlere getirdik. Birçok arkadaşımız yanımızda şehit oldu. Birçok arkadaş buna daha çok tanık oldu. Belki ben en az tanık olanlardan biriyimdir. Ama dönüp üzülecek zaman olmuyor. Bu acıyı dindirmek, buna katlanmak için hizmet vermek gerekir. PKK’de yas tutma zamanımız yok gerçekten. Bu duygusuz, duygularımız yok anlamına gelmiyor. Mücadele sürekli hizmet gerektiriyor. Şöyle düşünelim; bir düşman mevziisine yakınsınız, o sırada bir yoldaş şehit oluyor. Eğer ki bunun yasını tutman uzun sürerse imha olursun. Senin mevziini her zaman sağlam tutman gerekiyor. Her yoldaş bu bilinçle katılıyor, bu bilinçle o şehadete anlam veriyor ve onun yerine de hizmet vererek o acıya katlanma durumunu gerçekleştiriyor. Yoksa gerçekten içten ve tarif edilemeyecek bir acıdır.

• Dağlarda bir direniş, bir mücadele hattı var. Aynı zamanda kadın olmak ve kadın gerillacılığı. Bütün hepsine baktığımızda mücadelenin geldiği ve getirdiği yer değiştirip dönüştürüyor mu?  

Bu mücadele sadece teorik bir şey olsaydı, bir anlam yaratmamış olsaydı, belki insan böyle güçlü duygulara sahip olmazdı. Ama pratiğini yaşıyorsun. Bahsettiğim yoldaşlık sözlerle değil her gün yaşanıyor, her an yaşanıyor. Senin en zor zamanlarında yoldaşın yanındadır ve bu yoldaşlıkta bir yaşam yaratıyorsun. Yeni bir yaşam, kendini bulabildiğin bir yaşam. Eğer bu mücadele havada kalsaydı ya da gerçekten yerini bulmamış olan bir mücadele olsaydı, bu duygular hissedilemezdi, yaşanamazdı. Ya da şöyle diyeyim; bu dağlara, bir ağaca ya da bir çiçeğe şu an bakabildiğim gibi bakamazdım. Her şey PKK’nin mücadele gerçekliğiyle daha çok anlamlı olmaya başlıyor.

• Genç kuşaktansın. Senden önceki kuşaklar ve onların tecrübeleri var. Bir araya geldiğinizde aynı mısınız?

Evet. En öncü kadrolardan, bu örgütü kuran yoldaşlardan, Önderliğimizden gelen yaşamı kim ne kadar çözümleyebiliyorsa, anlam verebiliyorsa aslında farklılık oradan geliyor. Sonuçta her yoldaşın bir karakteri var, bir kişiliği var ve mücadeleyi çözümleme noktasında kendini gerçekleştirme düzeyi var. Bu düzeye göre her yoldaşla bir alıp verme tarzı gelişiyor. Ama yoldaşlığımızda hiyerarşi, bu kuşak farkı dediğimiz şey bizi ayırmıyor. Bu Önderliğin yarattığı bir tarz. Mesela Önderlik yeni arkadaşlara şunu söylüyor: “Sen ne düşünüyorsun, senin fikrin nedir?” Bizim yaşamımızda da bu var. Bu sürekli var olan bir şey. Bu da “sen bir iradesin, insan olarak senin sürekli düşünmen gerekiyor,” algısını yaratıyor. “Birileri düşünsün, birileri yapsın,” diye bir şey yok. Her şey bir kolektif yaşam içerisinde gerçekleşiyor.

• Kolektifliği ve komünü kendi içinizde yaşadığınızı söylüyorsunuz. Yeni dönemin çağı da bunu her alana entegre etmek. Bu sizin için yabancı olmasa gerek?

Demokratik entegrasyon anlamında şöyle bir şey var. Bu bizim çok uzak olduğumuz bir durum değil, yıllardır yaşadığımız şey. Örgütümüzün bu anlamda 50 yıllık bir tecrübesi var. Bu anlamda zorlanmayacağımıza inanıyorum. Önderlik felsefesiyle yaratılan şu anki yaşamımıza baktığımızda, özgür, demokratik bir yaşam temelinde gerçekleşmiş bir yaşam tarzımız, tecrübemiz var komün yaşamı üzerine.

• Peki, Sara dağdan ovaya inerse neyi, nasıl değiştirebilir?

Benim daha çok hayallerim kadınlar üzerine. Kadınların özsavunma komünleri… Kendini koruyabilme… Her kadının bir tecrübesi, bir hikâyesi vardır. Sihirli bir değnek gibi her şeyi değiştirme anlamında değil ama kendi inandığım özgür bir yaşam tarzıdır, özgürlüğe giden bir yoldur. Bu anlamda da kadınlarla tartışmalar yürütüp, kadınların kararlarının kendilerine ait olduğunu, toplumun öncüleri olduğunu; yani yaşamı ne kadar güzelleştirebileceğini görebilme anlamında kadınlarla tartışmalar yürütürüm. Kolektif bir biçimde, karşılıklı olarak bunları değiştirebileceğime inanıyorum, kadınlar için…

• Bundan sonrası için umudun ne?

Önderliğe çok inanıyorum. Önderliğin başlattığı süreç, yapmak istediği yaşam projeleri; demokratik entegrasyon, demokratik komünler, toplumsal anlamda kadının erkekle, erkeğin kadınla barıştığı bir toplum istiyorum. Böyle bir toplumun yaratılması için mücadele vereceğiz. Biz bu mücadeleyi verirken sadece kendimiz için burada değiliz. Kadınların katledilmediği, tecavüze uğramadığı, insanların daha çok zihniyet savaşı verdiği bir mücadele yürütüyoruz. Bir erkeğin dönüp şunu düşünmesini ve kendine sormasını istiyoruz: “Ben insansam kadın da insandır. Benim ne kadar hakkım varsa bir kadının da hakkı vardır”. Kadın senin malın değil, bir eşya değil. Kadınların özgürce yaşadığı bir dünyanın umuduyla yaşıyorum ve mücadele ediyorum.

Kadınların da daha özgür olacağı, daha güçlü ortaklaşacağı alanlar ve zeminlerin yaratılması yakın mı?

Evet, umut ediyoruz. Biz kadınlar bunu hak ediyoruz. Çünkü gerçekten kadının dünyası çok güzel, çok anlamlı. Mücadele eden kadınlar, bilinçlenmek isteyen, özgürlük isteyen kadınlar için bu hepimizin sorumluluğu.