Çeşitlilik yapay zeka yorgunluğuna neden oluyor

Çağın en yaygın kullanılan teknolojik geliştirmelerinden üretken yapay zeka araçları, günlük kullanımda vatandaşlara büyük kolaylık sağlarken, zaman zaman bu teknolojilerden gereken verim alınamayabiliyor.

Yaşar Şekerci, yapay zeka araçlarının kullanımına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Şekerci, yapay zeka araçlarının özellikle rutin ve tekrarlı işlerde önemli kolaylık sağladığını ancak araştırma, analiz, karar verme ve özgün üretim gerektiren işlerde henüz istenilen seviyede olmadığını ifade etti.

Bu işlemlerde yapay zekanın konunun bağlamını ve derinliğini bilmediğini dile getiren Şekerci, “O anki araştırmanın ya da çalışmanın, işlemin neye ihtiyaç duyacağını tam olarak çözemiyor. Bunu çözmek için de sürekli bir takip sorusuyla ilerliyor.” dedi.

Yapay zekadan beklenen sonuca ulaşmanın her zaman mümkün olmadığını, bazı durumlarda kullanıcıların daha iyi bir çıktı için tekrar eden sorgulamalarla ilerlediğini belirten Şekerci, bu sürecin, kullanıcıların yapay zekadan beklentileri ile teknolojinin mevcut sınırları arasındaki farktan kaynaklanabildiğini kaydetti.

Üretken yapay zeka araçlarının yalnızca ChatGPT, Gemini, Claude gibi genel modellerle sınırlı olmadığını, görsel üretim, video, ses ve transkripsiyon gibi farklı alanlara yönelik çok sayıda aracın bulunduğunu anlatan Şekerci, “Yapay zeka araçlarının hepsini deneyeceğim, hepsini kullanacağım, bütün araçları deneyip hareket edeceğim derseniz, bu durum yapay zeka yorgunluğuna (AI Fatigue) neden olur.” diye konuştu.

Şekerci, bu süreçte “gelişmeleri kaçırma korkusu” anlamına gelen “FOMO (Fear of Missing Out)” ve “daha iyi seçeneği kaçırma korkusu” denilen “FOBO (Fear of Better Options)” duygularının da etkili olabileceğine dikkati çekerek, teknolojinin hızlı ilerlemesinin kullanıcıda sürekli yeni araçları takip etme baskısı oluşturabildiğini söyledi.

Her aracın herkes için gerekli olmadığını vurgulayan Şekerci, kişilerin kendi ihtiyaçlarına uygun birkaç aracı yetkin kullanmasının yeterli olabileceğini vurguladı.

“Yapay zekaya teyit ederek bakmak önemli”

Şekerci, yapay zeka kullanımında sürekli yeni denemeler yapmanın ve istenen sonuca ulaşmak için tekrar tekrar ilerlemenin kullanıcı üzerinde ek bir yük oluşturabileceğini dile getirdi.

Yapay zeka okuryazarlığında eleştirel yaklaşımın önemine değinen Şekerci, üretilen çıktıların olduğu gibi kabul edilmemesi gerektiğini, yapay zekanın halüsinasyon görerek doğru görünen ancak gerçeğe dayanmayan sonuçlar da üretebileceğini belirtti.

Bu araçların kullanımında dengeli bir güven yaklaşımının önemli olduğuna işaret eden Şekerci, “Yapay zekaya tümden güvenmek ya da tamamen her şeye şüpheyle yaklaşmak yerine hep bir kontrol ve teyit ederek bakmak önemli.” değerlendirmesinde bulundu.

Şekerci, yapay zeka kullanıcısını orkestra şefine benzeterek, “Buradaki rolümüzün bir süpervizör, bir orkestra şefi gibi olduğunu düşünüyorum. Birçok farklı yapay zeka aracı var, sen o işi yapan, yöneten kişisin.” ifadelerini kullandı.

Etkili bir yapay zeka kullanımında kişinin öncelikle hedefini ve ortaya çıkarmak istediği sonucu bilmesi gerektiğini anlatan Şekerci, amaçsız kullanımın verimli sonuç veremeyeceğini söyledi.

“Hiç fikri olmayan insana yapay zeka hiçbir şey yapamaz”

Şekerci, yapay zekanın insanın yerine geçen bağımsız bir üretici olarak değil, insan tarafından yönlendirilen bir araç olarak değerlendirilmesi gerektiğini kaydederek, şöyle konuştu:

Yapay zekanın her zaman verim garantisi yok. Bazen biz işlem yaparken şunun farkına varırız, ‘Ben bu işi kendim 3 dakikada yapabilirim. Yapay zekaya bunu attım, ona bir şeyleri açıklamak o işi yapmaktan daha zor geldi.’ dediğimiz durumlarda oturup kendimiz yapabiliriz. Bu bir fayda-maliyet hesabı olarak düşünülebilir.

Karar verme, strateji geliştirme ve özgün üretim gibi alanlarda yapay zekanın tamamen insanın yerini alamayacağını vurgulayan Şekerci, “Sana bir fikir verebilir, farklı bakış açıları oluşturabilir. Senin fikrin vardır, onu bir yere götürebilir, sen sonra onun üzerine bir şey koyabilirsin. Ama hiç fikri olmayan insana yapay zeka hiçbir şey yapamaz ” dedi.

Şekerci, yapay zekanın kullanımında temel noktanın, bu teknolojinin zihindeki konumlandırılması olduğunu belirtti.

Yapay zekanın önemli bir dönüşüm aracı olduğunu ancak insanın yerine geçen bağımsız bir sistem olarak görülmemesi gerektiğini dile getiren Şekerci, “Elektriğin bulunuşu gibi düşünebiliriz bunu. Elektrik ortaya çıktıktan sonra nasıl bir sürü araç çıktıysa yapay zeka çıktıktan sonra da hayatımızda, işimizde değişimler, dönüşümler oluyor. Ama sonunda bunun bir araç olduğunu, hayatımızı ve işimizi kolaylaştıracak bir parça olduğunu unutmamak gerekiyor.” ifadelerini kullandı.