Avrupa Komisyonu, OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT’yi Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında ilk kez “Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru” (VLOSE) olarak sınıflandırdı. Reddit ve Roblox ise “Çok Büyük Çevrim İçi Platform” (VLOP) ilan edildi.
Karar, üç hizmeti de AB’nin çevrim içi güvenlik ve denetim kurallarının en sıkı uygulandığı kategoriye dahil ediyor. Şirketlerin yeni yükümlülüklere uyum sağlamak için aralık ayı sonuna kadar süresi bulunuyor.
ChatGPT için kritik karar
Avrupa Komisyonu, ChatGPT’yi “hibrit hizmet” olarak tanımladı. Komisyona göre kullanıcıların sorularına yanıt verirken internet üzerinde arama yapabilmesi, sohbet robotunun DSA açısından yalnızca bir platform değil, aynı zamanda arama motoru olarak değerlendirilmesini gerektiriyor.
AB Teknolojik Egemenlik, Güvenlik ve Demokrasi Başkan Yardımcısı Henna Virkkunen, kararın ardından yaptığı açıklamada, ChatGPT, Reddit ve Roblox’un artık Avrupa vatandaşları ve toplum üzerindeki etkileri doğrultusunda daha yüksek düzeyde denetim ve hesap verebilirliğe tabi tutulacağını belirtti.
AB kurallarına göre, Avrupa Birliği’nde aylık 45 milyondan fazla kullanıcıya ulaşan çevrim içi hizmetler, faaliyetlerinin niteliğine bağlı olarak “Çok Büyük Çevrim İçi Platform” veya “Çok Büyük Çevrim İçi Arama Motoru” olarak sınıflandırılıyor.
OpenAI’nin verilerine göre ChatGPT’nin arama özelliği, Eylül 2025-Mart 2026 arasındaki altı aylık dönemde AB’de aylık ortalama yaklaşık 159 milyon aktif kullanıcıya ulaştı. Reddit’in kullanıcı sayısı 57,2 milyon, Roblox’un ise yaklaşık 48 milyon olarak bildirildi.
Şirketlere kapsamlı yeni yükümlülükler
Yeni statüyle birlikte üç hizmet, DSA kapsamında en büyük platformlara yönelik bir dizi yükümlülüğe tabi olacak.
Şirketlerin her yıl sistemik risk değerlendirmesi yapması gerekecek. Bu değerlendirmelerde yasa dışı içeriklerin yayılması, çocukların ve gençlerin korunması, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal sağlığı üzerindeki etkiler, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliği gibi başlıklar incelenecek.
Şirketler ayrıca bağımsız denetimlere tabi tutulacak ve düzenleyiciler ile onaylanmış araştırmacılarla belirli verileri paylaşmak zorunda olacak.
Denetimlerde ChatGPT ve Reddit için İrlanda’nın dijital hizmetler koordinatörü Coimisiún na Meán, Roblox için ise Hollanda Tüketiciler ve Piyasalar Kurumu (ACM) Avrupa Komisyonu ile işbirliği yapacak.
Son kararla birlikte AB’nin DSA kapsamındaki en sıkı denetim rejimine tabi platform ve arama motorlarının toplam sayısı 28’e yükseldi.
DSA kapsamında yüz milyonlarca avroluk ceza
Dijital Hizmetler Yasası’nın yürürlüğe girmesinden bu yana AB’nin uyguladığı cezaların toplamı yaklaşık 870 milyon avroya ulaştı.
Komisyon, temmuz ayında yasa dışı ve sahte ürün satışlarını yeterince engellemediği gerekçesiyle AliExpress’e 550 milyon avro ceza vermişti. Temu mayısta benzer gerekçelerle 200 milyon avro, X ise Aralık 2025’te içerik denetimi ve şeffaflık eksiklikleri nedeniyle 120 milyon avro para cezasına çarptırılmıştı.
DSA’ya uyulmaması durumunda şirketlere, küresel yıllık cirolarının yüzde 6’sına kadar para cezası uygulanabiliyor. Bu oran, hızla büyüyen gelirleri nedeniyle özellikle OpenAI açısından yüksek miktarlarda yaptırım anlamına gelebilir.
Washington’dan AB’ye tepki
ABD yönetimi ise AB’nin teknoloji şirketlerine yönelik denetim politikasına uzun süredir tepki gösteriyor.
Trump yönetimi, daha önce Dijital Piyasalar Yasası (DMA) kapsamında Apple ve Meta’ya verilen cezaları “yeni bir ekonomik şantaj biçimi” olarak nitelendirmiş ve ABD’li teknoloji şirketlerini hedef alan dijital düzenlemeler uygulayan ülkelere karşı misilleme tehdidinde bulunmuştu.
ChatGPT, Reddit ve Roblox’un da doğrudan Avrupa Komisyonu’nun sıkı denetimi altına alınması, Washington ile Brüksel arasındaki teknoloji düzenlemeleri konusundaki gerilimi daha da artırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
