Obezite ve kilo yönetimi tedavisinde son yılların en popüler medikal ürünü haline gelen GLP-1 içerikli ilaçlar, küresel çapta bir tüketim çılgınlığına dönüşürken beraberinde ciddi sağlık krizlerini de getiriyor. Amerika Birleşik Devletleri’nde yayımlanan güncel bir klinik çalışma, özellikle “semaglutid” etken maddeli ilaçların kullanımındaki bilgi eksikliğinin zehirlenme vakalarında patlamaya yol açtığını ortaya koydu. Toksikoloji uzmanları, hastaların kulaktan dolma bilgilerle ya da prospektüs kurallarına uymadan yaptıkları hatalı uygulamalar nedeniyle acil servislere akın ettiğini bildiriyor.
ONAY SONRASI VAKALAR BEŞ KAT BİRDEN TIRMANDI
Saygın tıp dergilerinden Journal of Medical Toxicology bünyesinde yayımlanan boylamsal araştırma, ABD Gıda ve İlaç Dairesi’nin (FDA) bu ilaç grubuna kilo kontrolü için resmi onay verdiği 2021 yılı sonrasındaki süreci mercek altına aldı. Elde edilen veriler, ilaçların popülerleşmesinden önce zehirlenme merkezlerine yılda ortalama 1.000 ila 1.500 vaka yansırken, bu oranının son dönemde yıllık 8 bin sınırını aşarak rekor kırdığını gösterdi.
San Antonio Texas Üniversitesi (UTSA) uzmanları Jordan Miller ve David Han liderliğinde yürütülen istatistiksel çalışmalar, bu korkutucu artışın kasıtlı intihar veya aşırı doz alımından kaynaklanmadığını belgeledi. Veri bilimci David Han, “Bu ilaçlar sadece diyabet hastaları tarafından kontrollü kullanıldığında ortaya çıkan klinik tablo ile kilo vermek isteyen geniş kitlelerin kullanımı sonrasındaki tablo tamamen birbirinden farklı. Kamunun bu ilaçların biyolojik işleyişi ve uzun vadeli yan etkileri konusunda acilen eğitilmesi gerekiyor” uyarısında bulundu.
HAFTALIK İĞNEYİ HER GÜN VURULANLAR VAR
Uzmanların veri madenciliği ve sağlık raporları üzerinden saptadığı iki ölümcül hata, ilaçları ilk kez kullanan bireylerin rehberlik eksikliğini gözler önüne seriyor. Semaglutid içerikli zayıflama iğneleri, normal şartlar altında vücuda haftada yalnızca bir kez enjekte edilmek üzere formüle ediliyor. Ancak klinik raporlar, hastaların önemli bir kısmının bu kuralı bilmeyerek ya da daha hızlı zayıflama dürtüsüyle ilacı her gün düzenli olarak vücutlarına zayıflama amacıyla enjekte ettiklerini ortaya koydu.
İkinci büyük hata ise doz geçiş süreçlerinde yaşanıyor. Tıbbi protokollere göre, vücudun etken maddeye uyum sağlayabilmesi için tedavinin en düşük dozla başlaması ve haftalar içinde kademeli olarak artırılması (titrasyon) gerekiyor. Ancak pek çok kullanıcının bu başlangıç evresini tamamen atlayarak doğrudan en yüksek doza geçiş yaptığı saptandı. Araştırmacı Jordan Miller, “Vücuda yavaş yavaş tanıtılması gereken bir kimyasalı, almanız gerekenden yedi kat daha sık ve doğrudan en yüksek seviyede vücuda zerk etmenin yaratacağı metabolik yıkım acil servis vakalarını kaçınılmaz kılıyor” değerlendirmesinde bulundu.
YASAKLAMA YERİNE DOĞRU İLETİŞİM ŞART
Araştırma ekibi, halk sağlığını tehdit eden bu dozaj krizinin önüne geçebilmek için ilaçlara erişim kısıtlaması getirilmesi yönündeki radikal fikirlerin pratik bir çözüm sunmayacağını savunuyor. Çözümün, hastaların ilaca ilk adım attıkları gün başlayacak etkin bir bilgilendirme ağından geçtiği belirtiliyor.
Hekimlerin, eczacıların ve üretici firmaların ambalaj tasarımlarından reçeteleme aşamasına kadar çok daha şeffaf ve uyarıcı bir iletişim modeli benimsemesi gerektiği ifade ediliyor. Gelişen yapay zekâ, veri bilimi ve makine öğrenimi gibi teknolojilerin bu tür toplumsal sağlık risklerini erkenden öngörmek için kullanılması gerektiğini vurgulayan bilim insanları, doğru doz takvimi oturtulmadığı sürece popüler zayıflama ilaçlarının birer şifa kaynağı olmaktan çıkıp metabolik birer zehre dönüşebileceği konusunda uyarılarını yineliyor.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
