ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’la geçici mutabakat için “bitti” mesajı vermesi ve ardından yaşanan karşılıklı saldırılar petrol piyasasında tansiyonu yeniden yükseltti. Aylar sonra savaş öncesi seviyelere inen Brent petrol 78,80 dolara, ABD tipi ham petrol ise 74,26 dolara çıktı. Hürmüz Boğazı çevresindeki saldırılar ve sigorta şirketlerinin geçişler için uyarı yapması, arz güvenliği endişesini yeniden artırdı. Fiyatlar hâlâ savaş dönemindeki 126 dolarlık zirveden uzak olsa da savaş öncesi 72 dolar bandından yeniden ayrışmaya başladı.
Petrol piyasasında son iki haftadır görülen sakinleşme, ABD-İran hattında ateşkesin yeniden sarsılmasıyla yerini yükselişe bıraktı. Trump’ın Türkiye’deki NATO zirvesinde İran’la geçici mutabakat için “bitti” mesajı vermesi, piyasalarda Hürmüz riskinin yeniden fiyatlanmasına yol açtı. Uluslararası ajansların aktardığına göre ABD, İran’a yeni saldırılar düzenledi. İran’ın da Körfez hattında ABD bağlantılı hedeflere misilleme yaptığı bildirildi. Bu gelişmeler, kısa süre önce petrol fiyatlarını aşağı çeken geçici mutabakatın fiilen işlemediği algısını güçlendirdi.
Brent petrol son verilerde 78,80 dolar/varil seviyesine yükseldi. ABD tipi ham petrol de 74,26 dolara çıktı. Böylece Brent, geçen haftalarda yaklaştığı savaş öncesi 72 dolar bandından yeniden uzaklaştı. Petroldeki yükselişin ana nedeni doğrudan arz kaybından çok, Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş güvenliğine ilişkin endişelerin artması. Ticari gemilere yönelik saldırılar ve sigorta şirketlerinin bölgedeki geçişler için temkinli olunması yönündeki uyarıları, deniz taşımacılığı maliyetleri ve petrol sevkiyatları üzerinde baskı yaratıyor. Buna rağmen bugünkü fiyat hareketi, savaşın en sert dönemindeki tabloya dönüş anlamına gelmiyor. Brent petrol, Hürmüz krizinin zirvesinde 126 doların üzerine çıkmıştı. Bugünkü 78-79 dolar bandı, piyasaların henüz tam ölçekli bir arz kesintisini değil, geçişlerin yavaşlayabileceği ve risk maliyetlerinin artabileceği senaryoyu fiyatladığını gösteriyor.
72 dolara kadar gerilemişti!
Önceki haftalarda Brent’in 72 dolar bandına kadar gerilemesi, fiyat açısından savaş öncesi seviyeye dönüş olarak okunmuştu. Ancak son gelişmeler, fiyatların düşmesine rağmen Hürmüz’deki güvenlik koşullarının savaş öncesine dönmediğini net biçimde ortaya koydu. Tanker trafiği sürse bile geçişlerin güvenliği hâlâ askeri ve diplomatik gelişmelere bağlı.
Piyasanın bundan sonraki yönü iki başlığa bağlı olacak. Birincisi, ABD-İran hattında yeni saldırıların devam edip etmeyeceği. İkincisi ise Hürmüz Boğazı’ndan fiili tanker geçişlerinin aksayıp aksamayacağı. Geçişler sürer ve saldırılar sınırlı kalırsa petrol 80 dolar çevresinde dengelenebilir. Ancak boğazda yeni bir kapanma ya da büyük tanker saldırısı yaşanırsa fiyatlarda yeniden sert yükseliş görülebilir.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri. Bu nedenle bölgede askeri gerilimin artması, yalnızca petrol fiyatını değil; navlun, sigorta, enerji ithalat faturası ve enflasyon beklentilerini de etkiliyor. Türkiye gibi enerji ithalatına bağımlı ülkeler açısından Brent’in yeniden 79 dolar bandına yaklaşması, akaryakıt maliyetleri ve cari açık üzerindeki baskının tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. Petrolde fiyatlar düşmüş olsa da Hürmüz’de risk bitmiş değil.
Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
