Uzman psikolog Burcu Amcaoğlu yaptığı değerlendirmede, Yükseköğretim Kurumları Sınavı’na (YKS) hazırlanan öğrencilerin sınav öncesi ve sınav anında dikkat etmeleri gereken noktalar ile velilerin süreçte nasıl davranması gerektiğine ilişkin önerilerde bulundu.
Sınavın hayatın tek belirleyicisi olmadığını ifade eden Amcaoğlu, öğrencilerin kendi değerlerini sınav sonuçlarıyla özdeşleştirmemeleri gerektiğini söyledi.
“SINAVDAN BİR GÜN ÖNCE YENİ KONU ÇALIŞILMAMALI”
Sınavdan bir gün önce yapılabilecekleri sıralayan Amcaoğlu, “Sınavdan bir gün önce yeni konu çalışmak yerine mevcut, aslında bildikleri konuların üzerinden geçmek, kısa, programlı aktivitelerde bulunmak önemli. Yeni konularla ilgilenmek hem heyecanlarını artırabilir hem de kontrol kaybı hissine neden olabilir. Bildiklerini tekrar etmelerini ve kendilerine inanmayı tercih etmelerini önerebilirim. Derin nefes egzersizleri gençlere iyi gelebiliyor. Uyku, kahvaltıyı atlamamak, bunlar oldukça önemli. Sınav yerlerine vaktinde ulaşıyor olmaları aslında ek kaygıların önüne geçebilmek açısından da önemli. Çünkü ne yazık ki geç kalmalar, geç kalma stresi de gençleri bilgisel açıdan da ketleyebiliyor. Sevgili gençlere, ‘Elimden gelenin iyisini yapmaya gayret edeceğim, elimden geleni yapabileceğim’ şeklinde motivasyonel, olumlu iç konuşmalar yapmalarını öneriyorum” diye konuştu.
YOĞUN STRES ANINDA MOLA VERMEK ÖNEMLİ
Sınav sırasında yoğun stres yaşayan öğrencilerin kısa süreli bir mola vermesini öneren Amcaoğlu, “Öğrenciler birkaç saniyeliğine kalemi ellerinden bıraksınlar, ayağına odaklansınlar, derin nefes alsınlar ve yapabilecekleri daha kolay sorulardan sınava devam etsinler. Bu, kontrol hissini yeniden ele geçirir ve kendilerine güvenmelerini sağlar. Sakinlemeleri önemli. Sınavı çok büyük bir şey, geleceği belirler gibi bir düşünce, sınavın olduğundan daha büyük ve tehdit edici bir unsur olarak algılanmasına neden oluyor sevgili gençlerin ve bu noktada da güven kaybına, yetersizlik, değersizlik duygularına ve zaman içerisinde de tükenmişliğe yol açabiliyor. Bu yalnızca bir sınav. Başarı pek çok yönle aslında hayatımıza gelebiliyor. Çaba, gelişim süreci, gayret, psikolojik sağlamlık da bu başarının bir boyutu. Yalnızca sınavdan ibaret olmadığını hatırlatmak isteriz” dedi.
“EKRAN SÜRESİNİ AZALTMAK DİKKATİ ARTTIRABİLİR”
Odaklanma sorunlarının önüne geçebilmek için ekran kullanımının sınırlandırılmasının önemini aktaran Amcaoğlu, “Dikkatini toplamak için ekran süresini azaltmak, yapabileceklerine odaklanmak önemli. Bazen programlı olmamak, dağınık çalışmak dikkat problemlerine yol açabiliyor. Bu noktada yapabileceklerine odaklanmak, kararlı olmak, motivasyonel iç konuşmaları yapmaya devam etmek çok önemli gençler adına. Ekran süresini de azaltmanın önemini vurgulamak istiyorum. Tabii ki de biyolojik canlılarız; uyku ve beslenme düzenini de tekrar hatırlatmak isterim. Öğrenciler kendilerine inansınlar. Her başarısızlıkta, her düşük puanda bir gelişim süreci, kendilerini tanımak için, durumu nasıl yönetebileceklerine aşina olmak için bir deneyim fırsatı olduğunu algılamalarını hatırlatırım. Her deneyim kişinin gelişim fırsatını da beraberinde getiriyor demek isterim” ifadelerini kullandı.
VELİLERE ÖNEMLİ TAVSİYELER
Sınav sürecinde velilerin tutumlarının öğrencilerin psikolojisi üzerinde önemli etkileri olduğunu belirten Amcaoğlu, “Bazen veliler kendi kaygılarını farkında olmadan çocuklara yansıtabiliyorlar. ‘Bu büyük bir sınav, geleceğini belirleyecek’ gibi düşünceler aslında kaygının artmasına ve performansın düşmesine farkında olmadan yol açabiliyorlar. Burada velilerin de kendi kaygılarını yönetebiliyor olması çok önemli. Burada yönlendirmemek, baskı kurmamak, destekleyici yaklaşımlara yer vermek önemli. Veliler performans odaklı yaklaştıklarında çocuklar üzerinde olumsuz, negatif ve özgüveni örseleyici etkilere de sahip olabiliyorlar. Şöyle diyebilirler: ‘Elinden geleni yapacağına inanıyorum’. Olumlu, pozitif cümlelerle desteklerini hissettirebilirler. Baskı cümleleri olmasın; ‘Sakın hata yapma, hata istemiyorum’ gibi bir yaklaşım değil. Ancak ‘Ne olursa olsun buradayız’ diyebilmeleri önemli” diye konuştu.
“SINAV SONRASI DİNLEYEN VE DESTEKLEYEN BİR YAKLAŞIM BENİMSENMELİ”
Ailelerin sonuç odaklı değerlendirmeler yapmak yerine öğrencinin duygularını anlamaya çalışması gerektiğini ifade eden Amcaoğlu, “Sınav sonrasında sonuç odaklı değil de çocuğun duygusunu önemseyen, daha çok yönlendirecek konuşma tarzı değil de daha çok dinleyen ve takip eden, öğrencinin duygusunu gözlemleyebilen ve o desteği şimdi ve burada mantığıyla, o sıcaklığıyla, aile sıcaklığıyla, ‘Ana kucağı’ deriz ya, ana kucağı gibi hissettirmelerini isteriz, temenni ederiz. Umarım da bunu yapabilirler. Gençlerin destek süreçleri olabilir. Heyecanlı da olacakları için bazen lojistik destek sağlamak önemlidir. Fakat burada çok da olayların içinde değil de yanında, eşlikçi ve destekleyici görevde olmaları önemli. Diğer türlü çocuk üzerinde baskı hissedebilir ve performansını da etkileyebilir” şeklinde konuştu.
Eğitim ve sınav sistemine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Amcaoğlu, “Bakıldığında puan odaklı yaklaşımlar gençlerin özgüvenini, değerlilik ve yeterlilik duygularını negatif yönde etkiliyor. Fakat bizler buna bir süreç yönetimi olarak, bir başarıyla ilişki, bir performans ve gelişim yönetimi olarak bakarsak aslında besleyici tarafları da var. Bu durumu sonuçtan değil, süreçten ibaret ele almak ve geniş bir düzlemde değerlendiriyor olmak önemli. Aslında her deneme sınavına girdiklerinde de birtakım kırılganlıklar, üzüntüler oluyor. Bunları yönetebilme becerisi aslında hayattaki başarının, psikolojik sağlamlık ve dayanıklılığın göstergesi. Bu açıdan yaklaşmalarını öneririm sevgili gençlere” dedi.
“SINAVLAR SİZİN DEĞERİNİZİ BELİRLEMEZ”
Öğrencilere son mesajını da paylaşan Amcaoğlu, “Sevgili gençler, hayattaki sınavlar hiçbir zaman sizin değerinizi belirlemez. Siz var olduğunuz hâliyle değerlisiniz, yaratılıştan. Hiçbir düşük performansın sizin benlik değerinizin önüne geçmesine izin vermeyin. Kendinize inanmaktan asla vazgeçmeyin diyorum” ifadelerini kullandı.
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***
