Rojava Derneği üyeliğine verilen cezayı AYM hak ihlali saydı

AYM, KHK ile kapatılan Rojava Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin İzmir Şube Yöneticisi Evren Baykut hakkında ‘dernek üyeliği ve telefonundaki Kürtçe şarkı’ gerekçesiyle verilen cezanın ‘varsayımsal sonuçlara’ dayandırıldığını belirterek, ihlal kararı verdi

Anayasa Mahkemesi (AYM), Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile kapatılan Rojava Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği’nin İzmir Şube Yöneticisi Evren Baykut hakkında dernek yöneticiliği nedeniyle verilen hapis cezası ile Anayasa’nın 38’inci maddesinin ihlal edildiğine karar verdi. Balıkesir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın başlattığı bir soruşturma kapsamında 21 Aralık 2016 tarihinde Evren Baykut, “Edremit ve Ayvalık ilçelerinden yardım için toplanan zeytinleri YPG’ye göndereceği” iddiasıyla gözaltına alınıp, ifadesinin ardından serbest bırakıldı.

Ardından ise, Manisa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından 11 Kasım 2016’da başlatılan soruşturma kapsamında yardım kamyonu durdurularak, toplanan 10 ton gıda malzemesine el konuldu. Bu soruşturma kapsamında Evren Baykut, 15 Şubat 2017’de bir kez daha gözaltına alındı ve 28 Şubat 2017’de çıkarıldığı mahkemece tutuklandı. Evren Baykut, 10 ay tutuklu kaldıktan sonra tahliye edildi. Manisa 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde açılan davada Evren Baykut ve beraberindeki 21 kişi hakkında “örgüte yardım etmek” iddiasıyla 2 yıl 6 ay hapis cezası verildi. Evren Baykut’un itirazı üzerine İzmir Bölge Adliye Mahkemesi kararı bozarken, yeniden yapılan yargılamada Evren Baykut’a bu defa da 1 yıl 13 ay hapis cezası verildi. Yeniden yapılan istinaf başvurusunun reddedilmesi üzerine dosya Yargıtay’a gitti ve Yargıtay da verilen cezayı 23 Haziran 2022’de onadı.

AYM’den ihlal kararı  

Bunun üzerine Evren Baykut’un avukatı dosyayı bireysel başvuru kapsamında Anayasa Mahkemesi’ne (AYM) taşıdı. Başvuruyu kabul eden AYM, oy çokluğuyla aldığı kararında adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine karar verdi. AYM ihlalin sonuçların ortadan kaldırmak üzere kararın bir örneğinin yeniden yargılama yapılmak üzere Manisa 3’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmesine ve Evren Baykut’a 50 bin TL manevi tazminat ödenmesine karar verdi.

Kürtçe şarkıyla nasıl yardım ediliyor?  

AYM; mahkumiyet kararının dayandığı olguların makul düzeyde analiz edilmediğine dikkat çekti. Kararda, Evren Baykut’un telefonunda bulunan Kürtçe bir şarkının örgüte nasıl bir yardım veya katkı sağladığının ortaya konulamadığı belirtildi. AYM, dosyada yer alan belge ve tanık beyanlarının, toplanan yardımların derneğin Amed’deki genel merkezine gönderildiği yönündeki Evren Baykut’un savunmalarını desteklediğini kaydetti. Ayrıca yerel mahkemesinin, derneğin PKK ile organik bağ içinde olduğuna ilişkin herhangi bir açıklamaya yer vermediği, yalnızca derneğin KHK ile kapatılmış olmasına atıf yaptığı vurgulandı.

Suçun hangi eylemle işlendiği açıklanmamış  

AYM; kararında isnat edilen suçun hangi eylemlerle işlendiğinin açıklanmadığına işaret ederek, dernek üyeliği ve yöneticiliğinin gerekçe sunulmaksızın suç delili olarak değerlendirildiğine dikkat çekti. Anayasa’nın 33’üncü maddesinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğüne atıf yapılan kararında AYM, “Kişiler dernek kurmakta ve derneğe üye olmakta özgürdür” maddesini hatırlattı.

Somut bağlantı yok  

AYM; mahkemenin delil olarak gösterdiği Balıkesir İl Emniyet Müdürlüğü’nce hazırlanan tutanaklarla mahkûmiyet kararı arasında da somut bir bağlantı kurulmadığını belirtti. Kararda ayrıca Evren Baykut’un, derneğin PKK ile bağlantılı olduğunu bilecek konumda bulunduğuna, örgütün amaçlarını benimsediğine veya bu amaçlar doğrultusunda hareket ettiğine ilişkin herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği kaydedildi.

Mahkûmiyet kararının varsayımsal sonuçlara dayandırıldığı izlenimi uyandırdığını belirten AYM, isnat edilen suçun başvurucu aleyhine öngörülemez biçimde genişletici bir yoruma tabi tutulduğu ve bunun Anayasa’nın 38’inci maddesinde güvence altına alınan “suçta ve cezada kanunilik” ilkesiyle bağdaşmadığını ifade etti.

Haber: Sema Bingöl / MA