ÖZEL HABER | Vergi geliri düştü, harcama arttı; bütçede açık 1 trilyonu aştı!

Merkezi yönetim bütçesi yılın ilk beş ayında 1 trilyon 57 milyar lira açık verdi. Geçen yıl aynı dönemde 650,3 milyar lira olan açık, bir yılda yüzde 62,5 arttı. Asıl kırılma mayıs ayında yaşandı; geçen yıl mayısta 235,2 milyar lira fazla veren bütçe, bu yıl aynı ayda 298,2 milyar lira açık verdi. Vergi gelirlerindeki yüzde 22,1’lik düşüş ve giderlerdeki yüzde 27’lik artış bütçe dengesindeki bozulmayı hızlandırdı. Bütçe açığının yılın ilk 5 ayında 1 trilyon lirayı aşması, kamu maliyesi üzerindeki baskının arttığını gösteriyor. Açık büyüdükçe devletin borçlanma ihtiyacı da artıyor; bu da faiz giderleri ve gelecek dönem bütçeleri üzerinde ek yük oluşturuyor.

Merkezi yönetim bütçesinde bozulma mayıs ayında belirginleşti. Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın bütçe gerçekleşmelerine göre, yılın ilk beş ayında bütçe açığı 1 trilyon 56 milyar 999 milyon liraya ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde bütçe açığı 650 milyar 302 milyon liraydı. Buna göre ilk beş aylık bütçe açığı bir yılda 406 milyar 697 milyon lira arttı. Oransal artış yüzde 62,5 oldu. Böylece bütçede yılın henüz ilk beş ayında 1 trilyon liralık eşik aşılmış oldu.

Bu yıl Mayıs ayındaki vergi geliri 931,5 milyar lira olarak açıklandı. Geçtiğimiz yılki tablo ise hemen aşağıda; vergi geliri 1 trilyon 196 milyar lira. Düşüş yüzde 22 civarında…

Ancak bütçe verilerinde en dikkat çekici kırılma mayıs ayında yaşandı. Mayıs 2025’te merkezi yönetim bütçesi 235 milyar 229 milyon lira fazla vermişti. Mayıs 2026’da ise bütçe 298 milyar 223 milyon lira açık verdi. Bu, yalnızca mayıs ayı özelinde bütçe dengesinin bir yılda yaklaşık 533 milyar lira bozulduğu anlamına geliyor. Bu bozulmada gelir ve gider tarafındaki ters yönlü hareket belirleyici oldu. Mayıs ayında bütçe gelirleri geçen yılın aynı ayına göre yüzde 18 azalarak 1 trilyon 86 milyar liraya geriledi. Buna karşılık bütçe giderleri yüzde 27 artarak 1 trilyon 384 milyar liraya çıktı.

Vergi gelirlerindeki düşüş özellikle dikkat çekti. Geçen yıl mayıs ayında 1 trilyon 196 milyar lira olan vergi gelirleri, bu yıl aynı ayda 931 milyar 521 milyon liraya indi. Böylece vergi gelirleri yıllık bazda yüzde 22,1 azaldı. Yılın ilk beş aylık toplamında ise bütçe gelirleri 6 trilyon 277 milyar 714 milyon lira, bütçe giderleri 7 trilyon 334 milyar 713 milyon lira oldu. Giderler gelirleri 1 trilyon 57 milyar lira aştı.

Geçen yılın aynı döneminde bütçe gelirleri 4 trilyon 689 milyar 154 milyon lira, bütçe giderleri ise 5 trilyon 339 milyar 456 milyon liraydı. Bu yıl gelirler yüzde 33,9 artarken giderler yüzde 37,4 yükseldi. Harcamalardaki artışın gelir artışını aşması, bütçe açığının büyümesinde etkili oldu. Faiz giderleri de bütçe üzerindeki baskıyı artırdı. Ocak-mayıs döneminde faiz giderleri geçen yıl 835 milyar 765 milyon lirayken, bu yıl 1 trilyon 262 milyar 642 milyon liraya çıktı. Faiz giderlerindeki yıllık artış yüzde 51,1 oldu.

Yılın ilk beş ayında bütçe açığı 650,3 milyar liradan 1 trilyon 57 milyar liraya yükseldi. Gelirler yüzde 33,9 artmasına rağmen giderlerdeki yüzde 37,4’lük yükseliş, bütçe açığının bir yılda yüzde 62,5 büyümesine yol açtı.

Buna karşın faiz dışı denge sınırlı da olsa fazla verdi. Ocak-mayıs döneminde faiz dışı fazla geçen yıl 185 milyar 463 milyon liraydı. Bu yıl aynı dönemde 205 milyar 643 milyon liraya çıktı. Ancak faiz giderlerindeki sert artış, toplam bütçe dengesini aşağı çekti. Mayıs ayı özelinde faiz dışı denge de bozuldu. Geçen yıl mayısta 346 milyar 385 milyon lira faiz dışı fazla veren bütçe, bu yıl mayısta 169 milyar 284 milyon lira faiz dışı açık verdi. Bu da mayıs ayında bozulmanın yalnızca faiz yükünden değil, gelir-gider dengesindeki sert kırılmadan kaynaklandığını gösterdi.

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***