Evde ayakkabı giymek sağlıksız mı mantıklı mı?

Sosyal medyada Sırbistan kökenli Pedja Trifunovic ile ABD’li nişanlısı Sophia’nın “evde ayakkabı giyme” konusundaki fikir ayrılığı, küresel bir tartışmanın fitilini ateşledi. Ortadoğu, Asya ve Balkan coğrafyasında evde ayakkabıyla dolaşmak büyük bir nezaketsizlik ve hijyen sorunu olarak kabul edilirken; Batı kültüründe misafirden ayakkabısını istemek kaba bir davranış olarak görülebiliyor. Peki, temizlik anlayışının ötesinde, bu durumun bilimsel gerçekliği ne? BBC Dünya Servisi, bu sorunun yanıtını bulmak için kapılarını bir mikrobiyoloji laboratuvarına açtı.

KÜLTÜREL SINIRLAR VE FELSEFİ FARKLAR

Dünyada ayakkabı konusunda en katı kurallara sahip ülkelerin başında Japonya geliyor. Antropolog Dr. Fabio Gygi, Japon evlerindeki “genkan” adı verilen özel giriş alanlarının sadece hijyenik değil, aynı zamanda felsefi bir sınırı temsil ettiğini belirtiyor. Gygi, “Sembolik olarak dışarısı kirlenme, tehlike ve kirli olan her şeyle ilişkilendirilir. İç mekan ise temiz tutulmak istenen yerdir. Saflık, ulaşılan bir durumdur” diyerek Batı ve Doğu arasındaki bakış açısı farkını özetliyor.

LABORATUVARDAN ÇIKAN KORKUTUCU SONUÇ: STAFİLOKOK VE E. COLİ TEHDİDİ

Brighton Üniversitesi’nden ünlü mikrobiyolog Dr. Sarah Pitt, bir hafta sonu boyunca sokakta giyilmiş bir çift spor ayakkabıyı laboratuvarda inceledi. Ayakkabının alt ve üst yüzeylerinden alınan sürüntü örnekleri petri kabında çoğaltıldığında, mikroskop altında dehşet verici bir tablo ortaya çıktı.

Yapılan incelemelerde, sağlıklı insanlarda bile çıban ve ağır enfeksiyonlara yol açan, bağışıklığı düşük kişilerde ise zatürre ve kan dolaşımı enfeksiyonunu tetikleyen Staphylococcus aureus bakterisi tespit edildi. Bunun yanı sıra, hastane ortamlarında ölümcül olabilen Staphylococcus epidermidis ve dışkı kaynaklı E. coli gibi birçok patojen, mantar ve parazitin ayakkabılar aracılığıyla taşındığı kanıtlandı.

“HALI ÜZERİNDE EMEKLEYEN BEBEKLER İÇİN BÜYÜK TEHLİKE”

Bakterilerin ev ortamında günlerce, hatta sıcak halıların üzerinde çok daha uzun süre canlı kalabildiğini belirten Dr. Sarah Pitt, çarpıcı bir uyarıda bulundu: “Bir yüzey üzerinde tekrar yürümek, bakterileri yeniden etkinleştirir ve bulaşıcı hale getirir. Eğer evde halının üzerinde emekleyen bir bebeğiniz varsa, ayakkabıyla basılan o alanlar doğrudan enfeksiyon kaynağına dönüşür.” Bilim Son Sözü Söyledi: “İçeri Girer Girmez Çıkarın”

Petri kabındaki sonuçların tartışmaya yer bırakmadığını ifade eden Biyomedikal Bilimler Enstitüsü Başkanı Dr. Pitt, “Kapalı mekanda ayakkabı giymek sadece iğrenç değil, aynı zamanda gerçek bir sağlık riski. Dünyanın neresinde olursanız olun, içeri girer girmez ayakkabılarınızı kesinlikle çıkarmalısınız” dedi.

Ayakkabısını çıkarmak istemeyenler için evde halı bulundurmamayı ve haftada en az bir kez derinlemesine temizlik yapmayı öneren uzmanlar, ev içi temizliğin salgın hastalıklardan korunmada en temel kalkan olduğunu hatırlatıyor.