12. Yargı Paketi TBMM’ye sunuldu: e-Duruşma, icra ve miras düzenlemesi geliyor

AKP’nin 30 maddelik 12. Yargı Paketi, TBMM Başkanlığı’na sunuldu. Teklifte e-Duruşma uygulamasının genişletilmesi, idare aleyhine doğrudan icra takibi öncesinde yazılı başvuru şartı getirilmesi ve miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışında mirasçılara öncelik verilmesi yer aldı. İdari yargıda tek hâkimle görülecek davaların kapsamı genişletilirken, Yargıtay’ın yalnızca görev veya yetki gerekçesiyle bozma kararı vermesinin önüne geçilmesi de teklif edildi. Belirsiz alacak davasının yürürlükten kaldırılması da paketteki düzenlemeler arasında bulunuyor.

AKP, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen “Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ni TBMM Başkanlığı’na sundu. AKP Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu, teklifin 30 maddeden oluştuğunu belirterek düzenlemelerin yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adaletin hızlanmasını ve yargıya duyulan güvenin artırılmasını hedeflediğini söyledi. Akbaşoğlu, teklifin Meclis’e sunulmasının ardından şu açıklamayı yaptı: “AK Parti grubu olarak titizlikle yürüttüğümüz ve her bir maddesini yargı, akademi ve vatandaşlarımızdan gelen taleplerle olgunlaştırdığımız ve milletvekili arkadaşlarımızın samimiyetle çalışarak ortaya koyduğu bu kanun teklifi; yargılamaların makul sürede tamamlanmasını, adaletin hızlanmasını, yargıya olan güveni artırmayı hedefliyor.”

Teklife göre Yargıtay, bölge adliye mahkemeleri ve ilk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi başlatılması uygulamasına son verilecek. Alacaklıların, icra takibinden önce idareye yazılı başvuruda bulunması ve hesap numarasını bildirmesi zorunlu olacak. İdarenin bir ay içinde ödeme yapmaması halinde cebri icra yoluna başvurulabilecek.

• Bu düzenleme, devlete veya bir kamu kurumuna karşı dava kazanmış kişinin parayı hemen icraya koyamayacağı anlamına geliyor. Örneğin bir yurttaş, belediyeye karşı açtığı davayı kazandı; mahkeme belediyenin 100 bin lira tazminat, vekâlet ücreti ve yargılama gideri ödemesine karar verdi. Yeni sistemde yurttaş önce belediyeye ya da ilgili kamu kurumuna yazılı başvuru yapacak ve parasının yatırılacağı banka hesap numarasını bildirecek. Kurumun ödeme yapması için bir ay beklemesi gerekecek. Kurum bir ay içinde ödeme yaparsa icra dosyası açılmayacak. Ödeme yapılmazsa, yurttaş ancak o zaman icra takibi başlatabilecek. Yani düzenleme, kamu kurumları aleyhine verilen para kararlarında doğrudan icraya gitme yolunu bir ay geciktiriyor; gerekçe ise icra dairelerinin iş yükünü ve kamu kurumlarının icra masraflarını azaltmak.

Muhammet Emin Akbaşoğlu düzenlemeyle ilgili şöyle konuştu: “Duruşma sürelerinin 3 ay sınırlandırılması, tek hâkimle idari yargıda kararların daha geniş bir spektrum içerisinde ele alınarak yargının hızlandırılması, e-duruşma imkânıyla SEGBİS sistemi üzerinden avukatların ön incelemelerde ses ve görüntü nakliyle duruşmalara katılabilmesi gibi hususlar teklifimizde yer alıyor. Kanun teklifimizle getirdiğimiz en önemli yeniliklerden bir tanesi ise kamu kaynaklarının verimli kullanılması ve icra dairelerinin gereksiz yere meşgul edilmesinin önlenmesidir. Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemeleri ve İlk derece mahkemelerince idare aleyhine hükmedilen para, vekâlet ücreti ve yargılama giderleri için doğrudan icra takibi yapılması dönemini sona erdiriyoruz. Vatandaşımızın alacağına zahmetsiz ulaşması amacıyla icra takibi başlatılmadan önce idareye yazılı başvuruda bulunulması ve hesap numarasının bildirilmesini zorunlu hale getiriyoruz. Böylece devletimizin üzerindeki gereksiz mali külfetler ortadan kaldırılıyor, vatandaşımızın alacağını çok daha hızlı tahsil edebilme imkânını getiriyoruz. Elbette idareye tanınan bir aylık süre içerisinde ödeme yapılmadığı takdirde cebri icra yoluna gidilebilmesi söz konusu olmaya devam edecek.”

Mirasçılara öncelikli satış

Teklifte, ortaklığın satış yoluyla giderilmesine ilişkin davalarda miras yoluyla intikal eden taşınmazların ilk açık artırmasının yalnızca mirasçılar arasında yapılması öngörüldü. Düzenlemeyle aileden kalan taşınmazların öncelikle diğer mirasçılar tarafından alınabilmesinin sağlanması amaçlanıyor.

Bu madde, miras kalan ev, arsa ya da tarlada anlaşamayan mirasçıların açtığı ortaklığın giderilmesi davasında satış usulünü değiştiriyor. Bugünkü uygulamada mahkeme satışa karar verirse taşınmaz açık artırmaya çıkarılıyor; ihaleye mirasçılar dışında üçüncü kişiler de katılabiliyor. Böylece aileden kalan bir ev ya da arazi, dışarıdan bir yatırımcının eline geçebiliyor. Teklif yasalaşırsa süreç iki aşamalı olacak. İlk açık artırmaya sadece mirasçılar katılacak. Mirasçılardan biri, taşınmazı diğerlerinin paylarını da dikkate alarak satın alabilecek.İlk ihalede satış olmazsa taşınmaz genel ihaleye açılacak. Bu aşamada dışarıdan kişiler de teklif verebilecek.

İdari yargıda tek hâkim ve gerekçe düzeltmesi

Teklifte, 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı aşmayan iptal ve tam yargı davalarının yanı sıra öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin bazı uyuşmazlıkların tek hâkim tarafından karara bağlanması öngörüldü. Bölge idare mahkemelerine de ilk derece mahkemesi kararının sonucu hukuka uygunsa yalnızca gerekçe hatası nedeniyle kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı sonuçlandırma yetkisi verilmesi teklif edildi.

Akbaşoğlu, düzenlemeye ilişkin şunları söyledi: “İdare mahkemelerinde tek hâkimle çözümlenebilecek davaların kapsamını genişletiyoruz. 2026 yılı için konusu 486 bin lirayı geçmeyen iptal ve tam yargı davaları ile öğrenciler ve kamu görevlilerine ilişkin belirli uyuşmazlıklar artık tek hâkim tarafından süratle karara bağlanacaktır. Bir başka düzenlememiz; hak arama hürriyetini tahkim etmek adına idari yargıda önemli bir adım atıyoruz. İdari yargıda dosyaların usulî nedenlerle mahkemeler arasında gidip gelerek davaların uzaması sorununu çözmek adına yeni bir düzenleme getiriyoruz. Bölge idare mahkemelerine; ilk derece mahkemelerinin kararlarının sonucu hukuka uygunsa sadece gerekçe hatasından dolayı kararı kaldırmak yerine gerekçeyi düzelterek uyuşmazlığı hızla bitirme imkânını tanıyoruz. Ayrıca bölge idare mahkemelerinin ilk kez esastan verdiği kararlara karşı da Danıştay’da temyiz yolunu açık ve yeniden düzenleyerek vatandaşların hak arama güvencesini korumaya devam ediyoruz.”

Adli Tıp Kurumu ve bilirkişilik düzenlemesi

Teklifte Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulu başkan ve üyeliklerine atanacaklar için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartının kanunla düzenlenmesi yer aldı. Grup başkanlıkları ve ihtisas dairesi başkanlıklarında görev süresinin dört yıl ile sınırlandırılması da teklif edildi. Hâkim ve savcıların hukuk bilgisiyle sonuçlandırabileceği konularda bilirkişiye başvurulmasının önüne geçilmesi, vesayet altındaki kişilerin taşınır ve taşınmaz satışlarının UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden yapılabilmesi de düzenlemeler arasında bulunuyor. Akbaşoğlu, “Adli Tıp Kurumu’na ilişkin düzenleme ile kurumun bilimsel ve idari kapasitesini belirlilik ilkesi ışığında güçlendirdiklerini” belirterek şu açıklamayı yaptı: “İhtisas Kurulu Başkan ve üyeliklerine atanmak için tıp veya diş hekimliğinde uzmanlık ya da alanında doktora derecesi şartını kanunla açıklığa kavuşturuyoruz ve bu görevler için grup başkanlıkları, ihtisas dairesi başkanlıkları için görev sürelerinin 4 yılla sınırlandırıldığı hüküm altına alınıyor. Ayrıca hâkim ve savcıların hukuk bilgisi ile neticelendirebileceği davaları bilirkişiye gönderme işlemini sona erdiriyoruz. Vesayet altındaki kısıtlı vatandaşların taşınır ya da taşınmaz satışı rekabet ortamında gerçekleşebilmesi için UYAP Entegre Elektronik Satış Portalı üzerinden yapılabilecek.”

Yargıtay’ın bozma yetkisinde değişiklik

Teklifte, istinaf mahkemelerinin ilk derece mahkemesi kararını kaldırarak yeniden hüküm kurması halinde, kararın parasal sınırın üzerinde olması koşuluyla temyiz yolunun açık tutulması öngörüldü. Yargıtay’ın ilk derece mahkemesi kararlarını yalnızca mahkemenin görevsiz veya yetkisiz olduğu gerekçesiyle bozmasının önüne geçilmesi de teklif edildi. Akbaşoğlu, şu ifadeleri kullandı: “Bir başka maddeyle; Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı doğrultusunda yaptığımız değişiklikle istinaf mahkemelerince ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak yeniden esas hakkında bir hüküm kurulması halinde, bu kararın parasal sınırın üzerinde olması kaydıyla temyiz yolunu açık hale getiriyoruz. Böylelikle vatandaşlarımızın üst mahkemece ilk kez tesis edilen hükmün denetlenmesini talep etme hakkını güvence altına alıyor, yargısal denetim mekanizmasını çok daha hakkaniyetli ve öngörülebilir bir seviyeye taşıyoruz. Ayrıca yargılama süreçlerinin gereğinden fazla uzamasını engellemek ve usul ekonomisini en üst düzeyde gözetmek amacıyla Yargıtay’ın bozma yetkisini düzenliyoruz. Nedir? Artık ilk derece mahkemelerinin verdiği kararlar sadece görevsiz ya da yetkisiz olduğu gerekçesiyle Yargıtay’ın bozma kararı veremeyeceğini hüküm altına alıyoruz. İstinaf aşamasında zaten titizlikle denetlenen bu usulî hususların temyiz aşamasında davanın esasına girilmesini geciktirmesinin ve dosyaların mahkemeler arasında gidip gelerek sürüncemede kalmasının önüne geçiyoruz.”

Belirsiz alacak davası kaldırılıyor

Teklifte, uygulamada tartışmalara neden olan belirsiz alacak davasının yürürlükten kaldırılması düzenlemesi de yer aldı. Bunun yerine kısmi dava açan kişilere, tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan bölümü için talepte bulunma hakkı verilmesi öngörüldü. Akbaşoğlu, düzenlemeyi şöyle açıkladı: “Bunun yerine kısmi dava açan vatandaşlarımıza ıslah hakkını kullanmaksızın ve iddianın genişletme yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sonuna kadar alacağın kalan kısmını talep etme hakkı getiriyoruz. Zamanaşımının artırılan bu kısım yönünden de davanın açıldığı ilk günden itibaren kesilmiş sayılacağını takdire sunuyoruz.”

Kaynak: Tr724
***Mutluluk, adalet, özgürlük, hukuk, insanlık ve sevgi paylaştıkça artar***