Serhat’da birçok dil komüni kuruldu

Wan’da Kurdîgeh, Kürtçe’yi yaşatmak amacıyla çeviri ve müfredat komünlerini yanı sıra mahalle, esnaf, dengbêj ve ‘kaybolan kelimeler’ komünleriyle dil komünleri oluşturuyor

Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan’ın, “Barış ve Demokratik Toplum” çağrısının ardından birçok kurum komün ve meclis örgütlenmelerini tartışırken, bunun ilk adımlarından biri Kürt dili alanında atılıyor. Yıllardır asimilasyon politikaları, yasaklar ve tekçi dil anlayışı karşısında varlığını koruma mücadelesi veren Kürtçe için bu kez toplumsal örgütlenme modeli esas alınıyor. Bu kapsamda Wan’da faaliyet yürüten Kurdîgeh, Kürtçenin korunması, geliştirilmesi ve yaşamın her alanında örgütlenmesi amacıyla komünlerini oluşturmaya başladı. 7 kişilik yönetimle çalışmalarını sürdüren dil kurumu, kurduğu komünlerle birlikte yaklaşık 40 kişilik bir yapıya ulaştı. Kurdîgeh bünyesinde şimdiye kadar çeviri komünü, müfredat komünü, örgütsel komün ve eğitim komünü kurulurken, mahalle komünleri, kaybolan kelimeler komünü, dengbêj-çîrok komünü ve esnaf komününün oluşturulması hedefleniyor. Kurulan komünlerle Kürtçenin yalnızca kurslar ve akademik çalışmalarla sınırlı kalmaması, mahalleden çarşıya, kültürden gündelik yaşama kadar toplumun tüm alanlarında canlı bir şekilde kullanılması amaçlanıyor.

Wan ile sınırlı kalmayacak olan kurum, Serhat’ın diğer kentlerinde de aynı modeli hayata geçirecek. Oluşturdukları ve oluşturacaklara dil komünlerine dair Kurdîgeh Eşbaşkanı Mesut Kertiş konuştu.

Sorunların varlığı komünlerin gerekliliği

Mesut Kertiş, Abdullah Öcalan’ın çağrısının ardından komünleşme tartışmalarının yeniden gündeme geldiğini belirtti. Kertiş, komünleşmenin tarihsel bir geçmişe sahip olduğunu ifade ederek ezilen halkların, engellilerin, kadınların ve gençlerin kendilerini komünler aracılığıyla örgütlediğini söyledi. Mesut Kertiş,”Kürt halkının yaşamında da her aile bir komündür. Tarih boyunca da bu böyle sürmüştür. Bu çağrıdan sonra ezilen halklar, yasaklanan diller, kadınlar ve gençler kendilerini komünleşme içinde ifade ediyorlar. Çünkü komünler baskıya karşı kendilerini korumanın yoludur. En temel mesele kendini korumaktır, ardından da gelişim gelir. Biz komün varsa sorun yok demiyoruz. Ancak komünlerin olduğu yerde insanların kendilerini ifade etme imkanı vardır. Yaşamın ve canlılığın olduğu yerde sorunlar da vardır. Fakat bu sorunların varlığı komünlerin gerekliliğini ortaya koyar” dedi.

Komünlerle asimilasyona karşı duruş

Kürtçeye sahip çıkan kişilerin bir araya gelerek çalışmalar yürüttüğünü belirten Mesut Kertiş, zamanla kendi komünlerini kurup faaliyetlere başladıklarını dile getirdi. Mesut Kertiş, “Bizi bir araya getiren şey yozlaşmaya karşı duruştur. Bu da bir komündür. Biz bir araya geldik, Kürtçeyi kendi meselemiz haline getirdik ve dedik ki Kürtçe kadim bir dildir. Egemen devlet Kürtçeyi yasakladığı için dil gerilemiş ve her geçen gün yok olmaya doğru gitmiştir. Kürtçeyi kendine dert eden insanlar çalışmaya başladı, yavaş yavaş kendi komünlerini kurup faaliyetlere giriştiler. Mahallelerde ve sokaklarda kendi komünlerimizi kurabiliriz. Bu komünlerin kurulmasıyla asimilasyonun önü alınacaktır. En temel komün ise her ailenin kendi evinde dil komününü kurmasıdır. Kurulan bu komünlerle dil yeni nesillere aktarılacaktır. Bu, dilin temel komünüdür. Aileler kararlı bir şekilde kendi evlerinde dil komünlerini kurmalı ve Kürtçe konuşmalıdır. Biz Kürtçe müfredat komününü kurduk. Özellikle Van ve Serhat bölgesi için bu müfredat komünümüz çalışacak. Aynı zamanda Serhat’ın diğer kentleriyle de paylaşacağız. Komünümüz şu anda bu konu üzerinde çalışıyor. Sadece Kürtçe konuşmak bile bir mücadeledir ve aynı zamanda başlı başına bir komündür” diye ifade etti.

Esnaf ve kaybolmuş kelimeler komünü

Kürtçenin bugün pazarda yeterince görünür olmadığını savunan Kertiş, esnaflarla haftalık toplantılar yapmayı planladıklarını ve esnaf komünlerini oluşturacaklarını kaydetti. Bunun yanı sıra Dengbêj ve kaybolan kelimeler komünü de oluçturacaklarını dile getiren Kertiş, “Kürtçe konuşmayı ve yazmayı artırmalıyız. Dil çarşıda ve pazarda yaygınlaştığında kendi statüsünü kazanır. Esnaf komünleri de kuracağız. Dil yaşamın ve pazarın içine girdiğinde zaten kendiliğinden gelişir. Maalesef bugün Kürtçe pazarda yok denecek kadar azdır. Esnaflarla haftada bir oturup toplantı yapmayı hedefleyen çalışmalarımız var. Bu konuda geç kaldık ama esnafa yönelik çalışmalarımız sürüyor. Sayın Öcalan dili tanımlarken ‘Dil kültürün yarısıdır’ diyor. Kürtçe bugüne nasıl geldi? Dengbêjlik ve hikâyeler sayesinde bugüne ulaştı. Dil varsa kültür de vardır, sanat da vardır. Dil sadece bir iletişim aracı değildir; aynı zamanda bir hafıza ve inançtır. Dil, toplumun bütün yaşamını içinde taşır ve yansıtır. Bu yüzden dil için mücadele etmek aynı zamanda kültür ve sanat için mücadele etmektir. Dil, toplumun kısa hikâyesidir. Bu doğrultuda dengbêj komünleri kuracağız. Bir komün oluşturacağız, bunlar mahallelere ve köylere giderek kaybolmuş kelimeleri toplayacak ve bunun üzerine çalışacaklar.”

Kürtçe’ye bütçe ayırmalı

Kertiş, kurulan komünlerin resmi kurumlarda temsil edilmesi gerektiğini belirterek, aksi halde bu yapıların baskı altına alınabileceğini ifade etti. Dil politikalarına da değinen Kertiş, Arapça, İngilizce ve Farsça için ayrılan bütçelerin Kürtçe için de sağlanması gerektiğini söyledi. Kertiş, “İran’a yönelik saldırılar başladıktan sonra hemen Farsça kursumuzu açtık. Yakın zamanda eğitimlere başlayacağız. Kurduğumuz bu komünlerin mutlaka resmi kurumlarda temsil edilmesi gerekir. Aksi halde iktidar bunlara el koyar. Arapça, İngilizce ve Farsça için nasıl bütçe ayrılıyorsa Kürtçe için de ayrılmalıdır. 40 milyon Kürt var ve bunun dikkate alınması gerekir” diye konuştu.

Haber: Zeynep Durgut / MA