İş Kültür’de Mayıs Ayının Yeni Kitapları

HASAN ÂLİ YÜCEL KLASİKLER DİZİSİ

AMERİKA’DA DEMOKRASİ ÜZERİNE 

Alexis de Tocqueville

Çevirmen: Berna Günen

Fransız siyaset bilimci, sosyolog, tarihçi, siyasetçi ve yazar Alexis de Tocqueville (1805-1859), modern siyaset felsefesinin özgürlük, eşitlik, egemenlik, adalet gibi temel meselelerini tartıştığı Amerika’da Demokrasi Üzerine adlı eserinde özel olarak “demokrasi” kavramını mercek altına alır. Toplumsal ve siyasal çalkantılarla altüst olan modern dünyanın sorunlarının çözümüne dair demokrasi dışında bir başka seçenek daha yoktur.

Tocqueville’e göre, demokrasinin “karşı konmaz ve evrensel yükselişi” karşısında durabilecek muhtelif “güç” odaklarının, yani geçmişin tutucu otorite oluşumlarının (aristokrasinin, kilisenin vb.) bu yükselişin önünü almaya yönelik çabaları nafiledir; demokrasi er ya da geç kendi gerçekliğine uygun bir dünya tesis edecektir. Amerika özelindeki demokrasi pratiklerinin Kıta Avrupası’ndaki pratiklerle mukayese edilmesi ise kitabın en kıymetleri yanlarından biridir. Tocqueville’in karşılaştırmalı bir siyaset perspektifinden hareketle tasavvur ettiği demokrasi düşüncesi dün olduğu gibi bugün de güncelliğini koruyan zengin bir muhtevaya sahip.

SAVAŞ KANUNLARI (WUZİ – SİMA FA)

Wu Qi ve Sima Rangju 

Çevirmen: Giray Fidan

Derleyen ve Notlandıran: Chen Xi

Savaşan Beylikler Dönemi (MÖ 475-MÖ 221), yalnızca sürekli askerî çatışmalarla değil, bu çatışmaların doğurduğu entelektüel canlılıkla da anılır. Bu dönemin askerî ve felsefi birikimi, daha sonra İmparator Shenzong döneminde ‘Yedi Askerî Klasik’ adı altında toplanmıştır. Çin askerî düşüncesinin temelini oluşturan bu yedi klasiğin en önemlileri, Sun Zi’nin Savaş Sanatı ile birlikte Wu Qi ve Sima Rangju’nun eserleri Wuzi ve Sima Fa’dır. 

Bu dönemde yaşamış ünlü general, filozof ve devlet adamı olan Wu Qi, sadece askerî dehasıyla değil, Chu Beyliği’nde yaptığı yönetim reformlarıyla da ünlüdür. Yaşamına dair pek az bilginin günümüze ulaştığı Sima Rangju ise orduda disipline verdiği önemle tanınan efsanevi bir komutandır. Savaşan Beylikler Dönemi’nin askerî değerlerini şekillendiren iki zıt felsefi kutbu temsil eserlerinden Wuzi devletin iç düzenini, kaynaklarını ve askerî düzenini merkeze alan, pragmatik ve sonuç odaklı bir yaklaşımı benimser. Sima Fa ise Konfüçyüsçü ve törensel değerlere bağlı kalarak savaşın ahlaki meşruiyetini sorgulayan bir yaklaşımla, daha eski ve idealize edilmiş bir geleneği yansıtır.

21. YÜZYIL KİTAPLIĞI

İLERLEMEYE KARŞI

Slavoj Žižek

Çevirmen: Barış Gönülşen 

İlerleme fikri modern dünyanın en güçlü anlatılarından biridir. Bilimsel gelişme, ekonomik büyüme ve siyasal özgürleşme çoğu zaman tek bir doğrultuda ilerleyen bir tarih düşüncesi içinde birleştirilir. Bu anlatı, geçmişe bakarken geride bırakılan kayıpları görünmez kılan bir perspektif de üretir.

Žižek bu görünmezliği çarpıcı bir metaforla somutlaştırır: Christopher Nolan’ın ‘The Prestige’ filminde bir sihirbaz sahneye çıkıp küçük bir kuşu yok eder, ardından avucundan canlı bir kuş çıkarır. Gösterinin sahne arkasında ise çöpe atılmış ölü kuşlar vardır: Her seferinde kurban edilenlerin üstü örtülerek işleyen bir numara söz konusudur.

İlerlemeye Karşı, Aydınlanma düşüncesinden Marx’a, liberal modernleşme teorilerinden güncel teknolojik iyimserliğe kadar uzanan geniş bir alanda bu büyük anlatının hangi varsayımlar üzerine kurulduğunu inceleyen bir sorgulama. Küresel eşitsizlikler, ekolojik kriz ve “post-siyasal” uzlaşma söylemi, ilerleme düşüncesinin sınırlarını görünür kılan semptomlar olarak okunuyor. Böylece ilerleme, artık güvenilir bir yön duygusu değil, sürekli yeniden tanımlanması gereken bir problem haline geliyor.

MODERN KLASİKLER DİZİSİ

KENDİNE AİT BİR ODA

Virginia Woolf

Çevirmen: A. Deniz Hakyemez 

Virginia Woolf’un 1929 yılında yayımlanan Kendine Ait Bir Oda adlı yapıtı edebiyat tarihinin en önemli feminist manifestolarındandır. Kadınlar ve kurmaca üzerine konuşma yapması için 1928 yılında Cambridge Üniversitesi’ne davet edilen Woolf, kadınların asırlara yayılan kültürel suskunluğu üzerine derinlikli bir sorgulamaya girişir. Kütüphanelerin raflarında rastladığı çeşitli yazarlar ve kitaplar arasında gezinirken bir yandan kadınların tarih boyunca karşılaştıkları engelleri, dışlanma biçimlerini keşfeder, diğer yandan kadın yaratıcılığı ve dehasının bütün bu engeller içinde nasıl filizlendiğini ortaya koyar. Özgün üslubuyla yazar, tarih içindeki bu çarpıcı keşif seferine okurun da katılmasını sağlar. Kendine Ait Bir Oda cesur önermeleriyle yalnızca edebiyat alanında değil, tarih ve sosyal bilimler alanında da yeni gündemler açmış, güncelliğini hiç yitirmeyen bir klasik.

TÜRK EDEBİYATI KLASİKLERİ

GECE YARISI 

Mahmut Yesari

Günümüz Türkçesine Uyarlayan: Serdar Soydan

Erken Cumhuriyet döneminin popüler yazarlarından Mahmut Yesari’nin Çulluk, Çam Tırtılları ve Pervin Abla isimli eserlerinin ardından Gece Yarısı romanı da okuyucularla buluşuyor. Türk tiyatrosuna önemli katkıları olan Yesari’nin 1936’da Tan gazetesinde yayımlandıktan sonra ilk kez kitaplaştırılan Gece Yarısı romanında tiyatro, yalnızca estetik bir ifade alanı değil, aynı zamanda maddi ilişkiler ağı içinde işleyen bir üretim sahası olarak da ele alınıyor.

Erken Cumhuriyet yıllarının tiyatro hayatı; rekabet ortamı, kumpanya idaresi ve turne pratikleri, oyuncuların yaşam tarzları ve sahne gösterişinin arkasındaki sefaleti çarpıcı bir biçimde anlatan Gece Yarısı’ndaki Celil Mahir (Celal Sahir), Kuvart (Nuvart Suat), Fofo (Toto Karaca), Sadrettin Rahmeti (Nurettin Şefkati), Sunullah (Lütfullah Sururi) ve Amca Safder (Baba Saffet) gibi karakterlerin çoğu, dönemin ünlü oyuncularını anıştırıyor.

Aktör Celil Mahir, rakip tiyatro topluluğunun oyuncularını ayartarak turneye çıkmalarına mâni olmaya çalışırken, jönprömiye Özdemir’in sahnede aniden öldüğünü öğrenir. Buna rağmen topluluk turneye çıkmaya kararlıdır. Kaderine razı gelen Celil Mahir de fırsattan istifade İstanbul’da oyunlar sahnelemek ister, ancak maddi sıkıntılar yakasını bırakmaz. Derken tiyatroya âşık, sahneye çıkmaya da hevesli, siyah saçlı, ateş dudaklı, genç ve zengin İclal’le tanışır; talih, Celil Mahir’in yüzüne gülmüştür. İclal’in koyduğu sermayeyle işe girişirler. Oyun hazırlıkları devam ederken, sahnenin dışındaki hayat da tam gaz devam eder. Kalabalık sofralarda sabahlara kadar süren eğlenceler, flörtöz buluşmalar, çapkınlıklar, dalavereler, ayak oyunları ve kulislerdeki dedikodular başını alıp gider.