Halet Çambel’in üniversiteye bağışladığı arşivi müzayedede satışa çıkarıldı: ‘Bağışa satış!’

Türk arkeolojisinin efsane isimlerinden Prof. Dr. Halet Çambel 2014 yılında aramızdan ayrıldı. 2014 yılında Boğaziçi Üniversitesi’ne bağışladıkları arasında arşivi, eşyaları ve “Kırmızı Yalı” da bulunuyor. Kırmızı Yalı’nın satılmak istenmesinin ardından şimdi de Çambel’in şahsi arşivinden mektuplar, kartpostallar ve çeşitli evrakların yer aldığı lotlar, nadir eserler yani kısaca tarihsel öneme sahip koleksiyon parçaları Phebus müzayede tarafından “Arkeolog Halet Çambel terekesinden çok sayıda mektuplu kartpostal ve evrak lotu” şeklinde satışa çıkarıldı.

Anımsayalım, 30 Ocak 2025’te Cumhuriyet gazetesinde Halet Çambel’in Boğaziçi Üniversitesi Vakfı’na bağışladığı yalısının satışının yapılacağını, vakfa bağışladığı eşsiz terekesinin de müzayedelerde satıldığını ayrıca duyurmuştuk.

YETKİLİLER SESSİZ

Yüksek mimar, tarihi çevre ve restorasyon uzmanı, Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği Başkanı Serhat Şahin konu ile ilgili gazetemize açıklamalarda bulundu. “Bugünlerde, eşsiz terekeyle ilgili son üzücü satış da Phebus müzayede tarafından ‘Arkeolog Halet Çambel terekesinden çok sayıda mektuplu kartpostal ve evrak lotu’ şeklinde yapılmakta maalesef. Bu durumu tespit etmemiz sonrası müzayede yetkililerini aradım satışın acil durdurulması gerektiğini belirttim. Maalesef bugüne kadar tarafıma bir geri dönüş olmadı” diyen Şahin sözlerine şöyle devam ediyor, “Halet Çambel’in üniversiteye bağışladığı değerli terekesinde Sayıştay’ca belirlenen eksiklikler ve söz konusu belgelerin uzmanlar tarafından tasniflerinin yapılmamış olması ve müzayedelerde satışa çıkarılıp satılması da başka bir hukuki takip sürecini gerektirir” diyor.

Şahin konuyla ilgili gazetemiz yazarı gazeteci Murat Ağırel’in “Yağma” kitabında belirttiği ve Sayıştay raporunda tespitleri yapılan taşınır girişleri dahi yapılmamış 5 koleksiyon, 1 arşiv (Abdullah Kuran, Aziz Oğan, Feza Gürsey, İsmail Hakkı Baltacıoğlu, Robert Kolej, Amerikan Kız Koleji, Boğaziçi Üniversitesi Arşivi, Scott Aile Koleksiyonu) daha bulunduğunun altını çiziyor.

KAMUOYU CEVAP BEKLİYOR

Şahin, “Sayıştay raporlarında kayda giren Halet Çambel’e ait 1376 adet taşınırın kayda alma işlemini yapan komisyonun nadir eserler konusunda uzman olmadıkları, yapılan kaydın hatalı olduğu ve yeni oluşturulan komisyonun da hatalı işlemi devam ettirdiğini de ayrıca belirtmek isterim” diyor ve ekliyor:

“Yine Sayıştay raporunda ‘Halet Çambel Yalısına ait 3000 Adet Tarihi Eserin Uygun Koruma Önlemleri Alınarak Kandilli Rasathanesi Depolarından Halet Çambel Yalısı’na Taşınması İşi’ için 2022 yılında 519 bin 200 TL harcanan paraya karşılık bu eşsiz evrakların hâlâ boş duran yalıya taşındığı konusunda da ciddi endişelerimiz bulunmakta. Ayrıca bu değerli yalının restorasyonunu Kalkınma Bankası yapmasına rağmen Sayıştay raporlarında yer alan ‘tadilat işi’ için 2023 yılında 672 bin TL ve ‘Halet Çambel Yalısı ve Müze Binası Çatı Onarım İşi’ için de 2024 yılında 1 milyon 446 bin 936 TL üniversite bütçesinden harcama yapılmış bulunmaktadır. Tespitlerinin acil olarak üniversite yönetimi ve rektörümüz Prof. Dr. Mehmet Naci İnci tarafından kamuoyuna karşı cevap verilmesi gereken ciddi soru işaretleridir” diyor.

YÖNETİM VE DENETİM SORUNU 

Şahin, acil cevap bekleyen bu bilgiler ışığında Halet Çambel terekesi ve bu terekeyle ilgili üniversite üzerindeki bu ciddi yönetim ve denetim sorunları hakkında hem Phebus Müzayede yetkililerinin hem de Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mehmet Naci İnci’nin, Boğaziçi Üniversitesi Geliştirme Vakfı Yönetim Kurulu’nun, Halet Çambel Hoca’mızın arşivinden sorumlu ve hocanın yanında bu çalışmaları sürdüren Boğaziçi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Aslı Özyar ve Prof. Dr. Ayşe Selçuk Esenbel’in de kamuoyunu aydınlatmakla yükümlü olduklarının altını çizdi. Ayrıca Şahin, “Arkeolog Halet Çambel’in, eşi Nail Çakırhan’ın aziz hatıralarına ve aziz Türk milleti adına bunu borçlular çünkü. Değerli hocamız Halet Çambel’in ve eşi üstat Nail Çakırhan’ın kadim ülkemiz için yaptıklarının unutulmaması adına Mimari Restorasyon Kültür Varlıklarını Koruma Derneği başkanı olarak bu sıkıntılı süreci sonuna kadar takip edeceğimi de belirtmek isterim” diyor.