Güneş Sistemi’nin sınırında ezber bozan keşif: Plüton’un ötesindeki ‘cüce’ dünyada atmosfer tespit edildi!

Güneş Sistemi’nin en soğuk ve en uzak bölgelerinden biri olan Kuiper Kuşağı, bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor. Japonya Ulusal Astronomik Gözlemevi liderliğinde yürütülen ve sonuçları prestijli Nature Astronomy dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, Plüton’un ötesinde süzülen minik bir buz dünyasının kendine has bir atmosferi olduğunu ortaya koydu. (612533) 2002 XV93 olarak adlandırılan bu “mini dünya”, atmosferi olduğu kanıtlanan en küçük gök cismi unvanını kazanabilir.

GELENEKSEL ASTRONOMİ GÖRÜŞÜNE BÜYÜK MEYDAN OKUMA

Bilim insanları bugüne dek atmosferlerin yalnızca devasa kütleli gezegenler, cüce gezegenler veya dev uydular tarafından korunabileceğine inanıyordu. Ancak yaklaşık 500 kilometre çapındaki bu nesne, yerçekimiyle bağlı küresel bir atmosferi muhafaza ederek ezberleri bozdu. Araştırma ekibinin lideri Ko Arimatsu, keşfin şaşırtıcı olduğunu belirterek, “Bu durum, küçük dünyaların doğasına ilişkin bakış açımızı kökten değiştiriyor. Atmosferlerin sadece büyük yapılarla sınırlı olduğu görüşü artık sorgulanıyor,” açıklamasında bulundu.

DÜNYA’NIN ATMOSFERİNDEN MİLYONLARCA KAT DAHA İNCE

Yapılan analizler, bu uzak gök cisminin atmosferinin Dünya’nın koruyucu tabakasından 5 ila 10 milyon kat daha ince olduğunu gösteriyor. Hatta bu tabaka, Plüton’un halihazırda seyrek olan atmosferinden bile 50 ile 100 kat daha zayıf bir yapıya sahip. Uzmanlar, bu ince örtünün metan, azot veya karbonmonoksit gazlarından oluşabileceğini tahmin ediyor. Söz konusu gazların varlığı, nesnenin 2024 yılında uzak bir yıldızın önünden geçişi sırasında ışıkta yarattığı kırılma ve kararma ile tespit edildi.

GİZEMLİ KAYNAK: BUZ VOLKANLARI MI, ÇARPIŞMA MI?

Bilim dünyası şimdi bu ince atmosferin nasıl oluştuğu sorusuna yanıt arıyor. İki temel senaryo üzerinde duruluyor: Birincisi, geçmişte yaşanan şiddetli bir kuyruklu yıldız çarpmasının yarattığı geçici gaz bulutu; ikincisi ise nesnenin iç çekirdeğindeki faaliyetler sonucu dışarı sızan gazlar, yani buz volkanları (kriyovolkanizma).

NASA’nın New Horizons misyonundan tanınan ünlü bilim insanı Alan Stern, keşfin bağımsız kaynaklarca doğrulanması gerektiğini vurgularken, sonucun doğruluğu halinde astronomi kitaplarının yeniden yazılabileceğini belirtti. Gelecek yıllarda yapılacak gözlemler, atmosferin kalıcı olup olmadığını belirleyecek. Eğer atmosfer zamanla yok olmazsa, bu durum nesnenin içsel bir gaz kaynağına sahip olduğunu kanıtlayacak.

JAMES WEBB TELESKOBU SON NOKTAYI KOYACAK

Keşfin kesinlik kazanması ve atmosferin kimyasal yapısının tam olarak çözülmesi için gözler NASA’nın devasa gözlemevi James Webb Uzay Teleskobu’na çevrilmiş durumda. Önümüzdeki süreçte yapılacak derin uzay taramaları, Güneş Sistemi’nin karanlık sınırlarında daha kaç tane benzer yapının saklandığını ortaya çıkarabilir.